"เลียงผา" สัตว์ป่าหายากแห่งอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด

เลียงผาสัตว์ป่าหายากแห่งอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด

เขาสามร้อยยอด เป็นถิ่นอาศัยสำคัญของ เลียงผา (Capricornis sumatraensis) สัตว์ป่าคุ้มครองที่ใช้หน้าผาหินปูนสูงชันเป็นปราการธรรมชาติหลบหนีศัตรู ท่ามกลางวิกฤตประชากรที่ลดลงจากการลักลอบล่าและการบุกรุกพื้นที่ป่าในปัจจุบันที่ทำให้สัตว์ชนิดนี้หาดูได้ยากยิ่งขึ้นในธรรมชาติ

เลียงผามีลักษณะทางกายภาพที่ถูกออกแบบมาเพื่อการใช้ชีวิตบนที่สูงโดยเฉพาะ ด้วยขนสีดำหรือเทาเข้มที่หยาบและยาว โดยเฉพาะบริเวณลำคอที่มีแผงขนคล้ายแผงคอช่วยป้องกันกิ่งไม้บาด ผสมกับเขาสั้นที่มีลักษณะโค้งไปด้านหลัง ซึ่งทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกับทักษะการปีนป่ายระดับปรมาจารย์ที่สามารถพาพวกมันเคลื่อนที่บนความชันที่มนุษย์แทบเข้าไม่ถึงได้อย่างคล่องแคล่ว

พื้นที่ภูเขาหินปูนสลับซับซ้อนในอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดจึงไม่ได้เป็นเพียงฉากหลังที่สวยงาม แต่เป็นชัยภูมิที่สมบูรณ์แบบ แหล่งอาหารในป่าดิบแล้งและถ้ำตามหน้าผาทำหน้าที่เป็นทั้งโรงอาหารและที่หลบภัย สภาพแวดล้อมที่เงียบสงบและเข้าถึงยากเช่นนี้คือปัจจัยหลักที่ทำให้เลียงผาสามารถใช้ชีวิตอยู่รอดและขยายพันธุ์มาได้จนถึงปัจจุบัน

แม้ว่าในประเทศไทยจะพบเลียงผาได้ในจุดสำคัญอื่นๆ อย่างอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ หรือดอยเชียงดาว แต่ที่เขาสามร้อยยอดถือเป็นจุดสังเกตการณ์ที่มีความเฉพาะตัวสูง เลียงผาที่นี่ถูกยกให้เป็น "เจ้าถิ่นแห่งหน้าผา" และเป็นดัชนีชี้วัดความสมบูรณ์ของป่าไม้ที่เที่ยงตรงที่สุด หากพื้นที่ใดยังมีเลียงผาปรากฏตัวอยู่ นั่นหมายความว่าระบบนิเวศในบริเวณนั้นยังไม่ถูกรบกวนจนเสียสมดุล

อย่างไรก็ตาม สถานะของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกแพะ-แกะป่าชนิดนี้ยังคงน่ากังวล ประชากรเลียงผามีแนวโน้มลดลงอย่างเห็นได้ชัดจากการถูกคุกคามโดยน้ำมือกองทัพพรานและการบุกรุกผืนป่าเพื่อเปลี่ยนเป็นพื้นที่เกษตรกรรม มาตรการเฝ้าระวังอย่างเข้มงวดของเจ้าหน้าที่อุทยานจึงเป็นปราการด่านสุดท้ายที่พยายามรักษาไม่ให้สัตว์หายากชนิดนี้สูญหายไปจากแผ่นดินไทย

การจะได้เห็นเลียงผาตัวจริงในธรรมชาติไม่ใช่เรื่องง่าย ผู้อ่านที่ต้องการสัมผัสประสบการณ์นี้จำเป็นต้องใช้ความเงียบสงบอย่างที่สุดและพึ่งพาจังหวะที่เหมาะสม เพราะสัญชาตญาณของเลียงผานั้นไวต่อเสียงและกลิ่นผิดธรรมชาติอย่างมาก ความสันโดษคือวิถีชีวิตหลักของพวกมันที่มักจะออกหากินเพียงลำพังหรือเป็นคู่เท่านั้น