ถ้า"คนไทย"มีนิสัยแบบ"คนญี่ปุ่น" ประเทศไทยเจริญขึ้นมาก

ถีงแม้นิสัยคนไทยและคนญี่ปุ่นจะแตกต่างกัน เช่นคนญี่ปุ่นเป็นคน ตรงเวลาเป๊ะทำให้งานมีความแม่นยำและเป็นระเบียบเรียบร้อยสูงสุด, คอร์รัปชันน้อย, บ้านเมืองสะอาด, สินค้ามีคุณภาพสูง ส่วนคนไทย เน้น ความสุขและความยืดหยุ่น (ทัศนคติ "ไม่เป็นไร") ทำให้ปรับตัวเก่งและมีความคิดสร้างสรรค์สูงแม้ด้านลบก็มี เช่นสังคมจะ เครียดและกดดัน มากขึ้น 

เรื่องนี้หลายคนคงมีการมาถกเถียงกันบ่อย การที่คนในชาติมีนิสัย "แบบคนญี่ปุ่น"  หากคนไทยมีนิสัยแบบคนญี่ปุ่น (วินัยสูง รับผิดชอบต่อส่วนรวม ขยัน ตรงต่อเวลา) ประเทศไทยจะเจริญขึ้นจริงอย่างก้าวกระโดด โดยเฉพาะความสะอาดเรียบร้อยของบ้านเมืองลดปัญหาการทุจริต และการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน แต่การจะเจริญเท่าเทียมนั้นยังต้องพึ่งพาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น ระบบการศึกษาที่แข็งแกร่ง และการพัฒนาเทคโนโลยี

ภาพนี้ คนไทยมีนิสัยแบบคนญี่ปุ่น

แน่นอนมีแนวโน้มสูงมากที่จะทำให้ประเทศพัฒนาไปในเชิงโครงสร้างและระบบ แต่ในขณะเดียวกันก็มี "ราคา" ที่ต้องจ่ายเช่นกัน

ลองมาแยกวิเคราะห์เป็นด้านๆ กัน...

1. ความเจริญเชิงระบบและโครงสร้าง  เพราะการพัฒนาที่เน้นการสร้าง "รากฐาน" และ "กลไก" ของประเทศให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มั่นคง และคาดการณ์ผลลัพธ์ได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาตัวบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นหลัก หากคนไทยมีวินัยแบบคนญี่ปุ่น เราน่าจะเห็นความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนในด้านเหล่านี้

-ระบบขนส่งและสาธารณูปโภค: ทุกอย่างจะตรงต่อเวลาเป๊ะ รถไม่ติดเพราะทุกคนรักษากฎจราจรอย่างเคร่งครัด การวางแผนล่วงหน้าจะทำให้การก่อสร้างต่างๆ เสร็จตามกำหนดและมีคุณภาพสูง

-คอร์รัปชันที่ลดลง: ด้วยค่านิยมเรื่องความซื่อสัตย์และการรักษาเกียรติ  จะทำให้การทุจริตทำได้ยากขึ้น ระบบอุปถัมภ์อาจถูกแทนที่ด้วยระบบคุณธรรม 

-เศรษฐกิจและนวัตกรรม: การทำงานที่เน้นรายละเอียด  จะช่วยให้สินค้าและบริการของไทยมีมาตรฐานสูงขึ้น แข่งขันในระดับโลกได้ดีขึ้น

2. บรรยากาศทางสังคม  คือการที่สังคม องค์กร หรือประเทศ ขับเคลื่อนไปได้ด้วย "โครงสร้าง" และ "กระบวนการ" ที่ชัดเจน แทนที่จะพึ่งพาความสามารถเฉพาะตัวหรือการตัดสินใจของ "บุคคล" เพียงอย่างเดียว

อย่างไรก็ตาม นิสัยแบบญี่ปุ่นก็มีด้านที่ตึงเครียด ซึ่งอาจจะขัดกับธรรมชาติเดิมของคนไทย..

-ความเครียดสูง: สังคมญี่ปุ่นมีความกดดันทางสังคม  สูงมาก ทุกคนต้องทำตามความคาดหวังของกลุ่ม ทำให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพจิตและการฆ่าตัวตายสูง

-ความยืดหยุ่นหายไป: เสน่ห์อย่างหนึ่งของไทยคือความ "สบายๆ" และการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเก่ง (Creativity/Flexibility) ซึ่งนิสัยแบบญี่ปุ่นที่เน้นตามกฎระเบียบ (Manual-based) อาจทำให้ความยืดหยุ่นตรงนี้หายไป

-สังคมที่เงียบเหงา: การเกรงใจคนอื่นมากเกินไป (Kuuki wo yomu) อาจทำให้ความสัมพันธ์ในสังคมดูห่างเหิน ไม่สนุกสนานเท่ากับสังคมไทยในปัจจุบัน

3. จุดสมดุลที่น่าจะเป็นไปได้ คุณสมบัติของระบบหรือสภาพแวดล้อมที่ทำให้เราสามารถบอกได้ว่า "จะเกิดอะไรขึ้นต่อไป" หรือ "ผลลัพธ์จะเป็นอย่างไร" ได้อย่างแม่นยำ โดยอาศัยกฎเกณฑ์ ข้อมูล หรือรูปแบบที่คงที่ หากระบบมีความสามารถในการคาดการณ์สูง เราจะไม่ต้อง "ลุ้น" หรือ "เสี่ยงดวง" เพราะทุกอย่างดำเนินไปตามแผนที่วางไว้

ถ้าเราสามารถ "ผสมผสาน" ได้ ประเทศไทยอาจจะเจริญในแบบที่ยั่งยืนกว่า..

-รับมา: วินัย, การตรงต่อเวลา, ความรับผิดชอบต่อส่วนรวม, การรักษาความสะอาด

-รักษาไว้: รอยยิ้ม, ความมีน้ำใจ, ความยืดหยุ่น, ความคิดสร้างสรรค์ที่นอกกรอบ

ภาพนี้ คนไทยแท้

สรุปแล้ว ประเทศไทยจะ "เจริญขึ้นแน่นอน" ในแง่ของตัวเลขเศรษฐกิจ ความสะอาด และความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง แต่อาจจะเป็นประเทศที่ "ยิ้มยากขึ้น" และ "ใช้ชีวิตยากขึ้น" สำหรับหลายคน

แน่นอนว่าสังคมไทยและญี่ปุ่นมีวัฒนธรรมพื้นฐานที่แตกต่างกัน การปรับตัวต้องอาศัยเวลาและความเข้าใจมากกว่าแค่การเลียนแบบพฤติกรรม "ความมีระเบียบ" กับ "ความสบายๆ" อย่างไหนสำคัญต่อความสุขของคนไทยมากกว่ากันก็เลือกกันดู