ความฝัน 4 ประเภทในคัมภีร์พุทธศาสนา ฝันเวลาไหนมักเป็นลางบอกเหตุ

พระนันทาจารย์ ผู้แต่งคัมภีร์ “สารัตถสังคหะ” คัมภีร์สำคัญฉบับหนึ่งในพุทธศาสนา จำแนกประเภทของความฝันตามสาเหตุออกเป็น 4 ประเภท ซึ่งจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาแตกต่างกัน 4 ช่วงเวลา

1.ความฝันแบบธาตุโขภ เกิดจากธาตุกำเริบ คือ ธาตุใดธาตุหนึ่งในร่างกายผิดปกติ ทำให้อาหารไม่ย่อย เป็นผลให้ร่ายกาย จิตใจ ไม่สบายตามไปด้วย เช่น ท้องปั่นป่วน เมื่อหลับจึงเกิดความฝันพิกล ฝันร้าย คนที่ฝันด้วยเหตุนี้มักฝันในช่วงหัวค่ำ ระหว่างเวลา 18.00-22.00 น. เวลาที่อาหารยังย่อยไม่หมด จึงหลับไม่สนิท ยิ่งผู้ที่มีโรคในตัวมักจะฝันร้าย เพราะทุกขเวทนาที่เกิดกับร่างกายเป็นเหตุร่วมด้วย เพราะร่างกายไม่สบาย หรือ ไม่เป็นปกติ จึงได้ฝัน ซึ่งเป็นความฝันที่ไม่ค่อยจริง

2.ความฝันแบบจิตนิวรณ์ เกิดจากภาวะที่ดวงจิตพัวพันอยู่กับสิ่งหนึ่งสิ่งใด หรือ เรื่องหนึ่งเรื่องใด จนจมอยู่กับการคิดวิตกเรื่องนั้น คือ ฝันตามความคิด หรือ ความกังวลจากตอนเวลาตื่น ความฝันนี้จึงเกิดจากความทรงจำ จากดวงจิตที่หน่วงเอาสิ่งหนึ่ง หรือ เรื่องหนึ่งมาเป็นอารมณ์ ไม่ว่าจะตั้งใจจำหรือไม่ แล้วเก็บไปฝัน มักเกิดขึ้นในช่วงเวลาระหว่าง 22.00-02.00 น. เช่น ฝันถึงคนเคยรู้จักกันที่ยังมีชีวิตอยู่ หรือ เสียชีวิตไปแล้ว อาจฝันดีหรือฝันร้ายก็ได้ ฝันดังกล่าวบางครั้งก็เป็นจริง แต่หลายครั้งไม่จริง 

3.ความฝันแบบบุพนิมิต เกิดจากนิมิต หรือ แรงผลักดันของบุญกุศ หรือ บาปอกุศล ของตนเองหรือผู้อื่น ความฝันดังกล่าวมีลักษณะพิเศษคือ บอกให้รู้ถึงเหตุดีเหตุร้ายที่กำลังจะเกิดขึ้น ฝันเพราะมีลางบอกเหตุ ว่าจะได้พบเจอสิ่งใดในกาลข้างหน้า เป็นความฝันที่เป็นจริง  ความฝันประเภทนี้มักเกิดขึ้นระหว่างเวลา 02.00-06.00 น. แต่ผู้รู้บางท่านบอกว่าอาจเกิดขึ้นได้ก่อน 02.00 น. คือ ฝันได้ตั้งแต่ 24.00-06.00 น. บ้างว่าระหว่าง 03.00-07.00 น. หลังจากอาหารย่อยดีแล้ว และ จิตใจของผู้ฝันไม่ผูกพันกับเรื่องใด ๆ

4.ความฝันแบบเทพสังหรณ์ เกิดจากการดลบันดาลของเทพยดา ในที่นี้หมายรวมทั้ง เทพ เทวดา หรือภูตผี ที่เรียกว่า “โอปปาติกะ” ที่ดลบันดาลให้คนฝันได้ ฝันประเภทนี้ หากผู้ฝันเป็นคนที่เทวดารักใคร่ และ ปรารถนาจะสงเคราะห์ จะมาบอกเรื่องราวที่จะเกิดขึ้นจริงในอนาคตให้รู้ก่อน ในทางกลับกัน ถ้าเทวดาชัง หรือ มีจิตคิดร้ายอยากกลั่นแกล้ง ก็จะหลอกบอกความเท็จความลวง หรือ บันดาลฝันร้ายได้เช่นกัน อาจแม่นหรือไม่แม่นก็ได้ เพราะเทวดามีทั้งสัมมาทิฐิ และมิจฉาทิฐิ มีทั้งมีบุญบารมีมากและมีน้อย หากเทวดาที่มีสัมมาทิฐิมีบุญบารมีมากมาเข้าฝัน เรื่องที่ฝันก็เป็นความจริง ความฝันชนิดนี้มักเกิดขึ้นในเวลาใกล้สว่าง และ เป็นความฝันที่ถูกหยิบยกมาเล่าในวรรณคดีไทยมากที่สุด