รายละเอียดด้านขวาของรูปสลัก แสดงนิ้วมือของพลูโตกดลึกลงบนผิวเนื้อของ Proserpina บอกได้เลยว่า สวยๆ และละเอียดแบบสุดๆ

        ผลงานประติมากรรมขนาดใหญ่ของจัน โลเรนโซ แบร์นีนี ชิ้นนี้นั้นสร้างขึ้นระหว่าง ค.ศ. 1621–1622 เลือกถ่ายทอดตำนานคลาสสิกในห้วงเวลาที่ตึงเครียดที่สุด เมื่อพลูโต เทพแห่งยมโลก กำลังฉุดคร่าพรอสเซอร์พินา ธิดาของเทพีซีรีส ลงสู่ดินแดนเบื้องล่าง เรื่องราวที่ตามมาภายหลังคือการไกล่เกลี่ยของเทพจูปิเตอร์ จนนำไปสู่ข้อตกลงอันเป็นที่มาของวัฏจักรฤดูกาล พรอสเซอร์พินาจะได้กลับคืนสู่พื้นพิภพเพียงครึ่งปี และต้องกลับไปอยู่ในยมโลกอีกครึ่งปี ทุกครั้งที่นางหวนคืน โลกจึงผลิบานขึ้นราวกับธรรมชาติกำลังจัดพิธีต้อนรับอย่างอ่อนโยนให้แก่ผู้จากไปและกลับมาอีกครั้ง

        แต่สิ่งที่ทำให้ประติมากรรมชิ้นนี้ตรึงสายตา มิใช่เพียงตำนานที่อยู่เบื้องหลัง หากเป็นวิธีที่แบร์นีนีทำให้หินอ่อนสูญเสียความแข็งกระด้างตามธรรมชาติของมัน จนดูคล้ายเปลี่ยนสภาพเป็นผิวเนื้อ ลมหายใจ น้ำตา และแรงปะทะของอารมณ์ ศิลปินเลือกจัดองค์ประกอบในลักษณะ twisted contrapposto หรือ figura serpentinata ท่าบิดเกลียวที่สืบทอดกลิ่นอายของจริตนิยม ทำให้ร่างทั้งสองหมุนเกี่ยวกันเป็นเกลียวแห่งแรงปรารถนาและการขัดขืน ความเคลื่อนไหวจึงมิได้มุ่งไปข้างหน้าเพียงทิศเดียว หากบิดวนขึ้นลง ซ้ายขวา ราวกับแรงของโลกเบื้องบนและเบื้องล่างกำลังฉุดรั้งกันอยู่พร้อมกันในร่างเดียว

        เมื่อเดินอ้อมชมจากด้านซ้าย เราจะเห็นพลูโตในจังหวะก้าวที่เร่งรีบและทรงพลัง อ้อมแขนของเขาโอบรัดพรอสเซอร์พินาแน่นเสียจนร่างของนางดูเหมือนกำลังถูกยกพ้นจากโลกเดิมอย่างไม่มีทางเลือก มุมมองด้านหน้ายิ่งขับเน้นความรู้สึกแห่งชัยชนะอันมืดทึบของผู้ลักพา พลูโตมิได้เพียงแบกร่างของเหยื่อ หากยังประกาศอำนาจของตนผ่านท่วงท่าที่มั่นคง หนักแน่น และหยิ่งผยอง ทว่าเมื่อเคลื่อนไปยังด้านขวา บรรยากาศกลับเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง ตรงนั้นเองที่ความสิ้นหวังของพรอสเซอร์พินาปรากฏชัดที่สุด หยาดน้ำตาเกาะอยู่บนใบหน้า ดวงตาเงยขึ้นคล้ายกำลังอ้อนวอนต่อฟากฟ้า เส้นผมของนางพลิ้วสะบัดราวกับลมกำลังพัดผ่านเหตุการณ์นี้ไปจริง ๆ และเบื้องล่างมีสุนัขสามหัว ผู้เฝ้าประตูนรก กำลังเห่ารับความอลหม่านของวินาทีแห่งการพราก

        ความอัศจรรย์สูงสุดของผลงานนี้อยู่ในรายละเอียดที่แทบเป็นไปไม่ได้ นิ้วมือของพลูโตกดลงบนต้นขาและลำตัวของพรอสเซอร์พินาจนผิวหินอ่อนดูยุบตัวอย่างน่าเหลือเชื่อ ขณะเดียวกัน มือของนางที่ผลักใบหน้าของเขาก็ทำให้ผิวแก้มเกิดรอยย่นราวกับเนื้อจริงกำลังปะทะเนื้อจริง แบร์นีนีมิได้สร้างเพียงภาพของการจับต้อง แต่สร้างความรู้สึกของการถูกจับต้อง เขาทำให้ผู้ชมสัมผัสได้ถึงแรงกด ความตึง ความเย็นของความกลัว และความร้อนของอำนาจในคราวเดียวกัน นี่คือความสามารถที่ทำให้ประติมากรรมบาโรกก้าวพ้นจากการเป็นวัตถุสงบนิ่ง ไปสู่การเป็นฉากละครที่ยังคงเล่นอยู่ต่อหน้าผู้ชมตลอดเวลา

        ประวัติการครอบครองของผลงานยิ่งเพิ่มมิติทางวัฒนธรรมให้แก่ชิ้นงาน หลังสร้างเสร็จ พระคาร์ดินัลสคิปิโอเนได้มอบประติมากรรมนี้แก่พระคาร์ดินัลลูโดวีซีในปี ค.ศ. 1622 และผลงานก็ตั้งอยู่ ณ บ้านพักของตระกูลลูโดวีซีอยู่ยาวนาน จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1908 รัฐอิตาลีได้ซื้อคืนและนำกลับไปจัดแสดงที่ Galleria Borghese ในฐานะส่วนหนึ่งของ Borghese Collection การกลับคืนครั้งนั้นคล้ายจะสะท้อนชะตาของพรอสเซอร์พินาเองอย่างน่าประหลาด เพราะประติมากรรมซึ่งเล่าเรื่องการพรากจาก ก็ได้หวนคืนสู่บ้านแห่งประวัติศาสตร์ศิลป์อีกครั้งหนึ่ง

        การลักพาพรอสเซอร์พินา จึงไม่ใช่เพียงงานชิ้นเอกของแบร์นีนี แต่เป็นบทพิสูจน์ว่าศิลปะสามารถรวมหลายห้วงเวลา หลายอารมณ์ และหลายมุมมองไว้ในร่างเดียวได้อย่างไร ผู้ชมไม่ได้เห็นเพียงการลักพา หากเห็นแรงต้าน การร้องขอ ความป่าเถื่อน ชัยชนะ ความโศกเศร้า และแม้แต่คำอธิบายเชิงกวีต่อการผลัดเปลี่ยนของฤดูกาล ทั้งหมดนี้ถูกรวบแน่นอยู่ในหินอ่อนเพียงก้อนเดียวอย่างน่าอัศจรรย์ และนั่นเองคือเหตุผลที่เมื่อยืนอยู่ต่อหน้าผลงานชิ้นนี้ เราไม่ได้รู้สึกว่ากำลังดูประติมากรรม แต่เหมือนกำลังยืนอยู่กลางเหตุการณ์ที่ยังไม่สิ้นสุดเลยต่างหาก