"ความจน" เอาอะไรไปวัด ในไทยปี 2568 ปรับสูงขึ้น

ในประเทศไทย การวัดความยากจนไม่ได้ดูแค่ "รายได้" เพียงอย่างเดียว แต่มีการใช้เครื่องมือหลักๆ 2 รูปแบบ เพื่อให้เห็นภาพทั้งในเชิงตัวเลขเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตจริง ...

1. การวัดจาก "เส้นความยากจน" (Poverty Line)  ในไทยปี 2568 ปรับสูงขึ้นเป็นประมาณ 3,043 - 3,078 บาทต่อคนต่อเดือน (หรือเฉลี่ยกว่า 100 บาท/วัน) ซึ่งคือเกณฑ์รายได้ขั้นต่ำที่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตพื้นฐาน (อาหาร+สินค้าจำเป็น) โดยจะมีความแตกต่างกันไปในแต่ละจังหวัดตามค่าครองชีพ 

วิธีนี้เป็นมาตรฐานที่ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ใช้ โดยเน้นที่ รายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภค เพื่อดูว่าบุคคลนั้นมีทรัพยากรเพียงพอต่อการดำรงชีพขั้นพื้นฐานหรือไม่

• เกณฑ์การวัด: คำนวณจากค่าใช้จ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นต่อการมีชีวิตอยู่ ประกอบด้วยอาหาร (แคลอรี่ที่ร่างกายต้องการ) และสินค้าบริการที่ไม่ใช่อาหาร (เครื่องนุ่งห่ม, ที่อยู่อาศัย, เวชภัณฑ์)

  

• นิยามคนจน: หากใครมีรายจ่ายในการบริโภค ต่ำกว่าเส้นความยากจน จะถือว่าเป็น "คนจน"

• สถานการณ์ปัจจุบัน: เส้นความยากจนเฉลี่ยของไทยจะอยู่ที่ประมาณ 3,000 บาท/คน/เดือน (ตัวเลขจะแตกต่างกันไปตามแต่ละจังหวัดและค่าครองชีพในแต่ละปี)

2. การวัดจาก "ดัชนีความยากจนหลายมิติ" (MPI)

ปัจจุบันไทยใช้ระบบ TPMAP (Thai People Map and Analytics Platform) เพื่อชี้เป้าความยากจนที่ครอบคลุมมากกว่าแค่เรื่องเงิน โดยวัดผ่าน 5 มิติหลัก ได้แก่....

ข้อสังเกตเพิ่มเติม

• คนจนเป้าหมาย: คือคนที่ตกเกณฑ์ทั้งจากข้อมู

  มิติการวัด	ตัวอย่างตัวชี้วัด
  1. ด้านสุขภาพ	การกินอาหารที่ถูกสุขลักษณะ, การดูแลเจ็บป่วยเบื้องต้น, การออกกำลังกาย
  2. ด้านความเป็นอยู่	ที่อยู่อาศัยมั่นคงถาวร, มีน้ำสะอาดดื่ม/ใช้เพียงพอ, บ้านเรือนสะอาดเรียบร้อย
  3. ด้านการศึกษา	เด็กวัยเรียนได้รับการศึกษาภาคบังคับ, คนในครัวเรือนจบ ม.3 ขึ้นไป
  4. ด้านรายได้	คนอายุ 15-59 ปี มีอาชีพและรายได้เพียงพอ, รายได้เฉลี่ยคนในครัวเรือน
  5. ด้านการเข้าถึงบริการรัฐ	การได้รับสวัสดิการจากรัฐ, การเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร

  ลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) และข้อมูลผู้ลงทะเบียนสวัสดิการแห่งรัฐ เพื่อให้รัฐสามารถช่วยเหลือได้ตรงจุด

  

• ความเหลื่อมล้ำ: แม้จำนวนคนจนจะดูเหมือนลดลงในบางช่วง แต่ช่องว่างระหว่างคนรวยที่สุด (Top 10%) และคนจนที่สุด (Bottom 50%) ในไทยยังคงกว้างมาก โดยเฉพาะในเรื่องการถือครองทรัพย์สิน