ไขคำตอบ เพรียงเกาะวาฬกับเต่าทะเล มีประโยชน์หรือโทษกันแน่

เคยสังเกตไหมว่า วาฬหรือเต่าทะเลหลายตัวมักมี “เพรียง” เกาะติดอยู่ตามลำตัวเป็นหย่อม ๆ บางครั้งเกาะแน่นจนดูขรุขระไปทั้งผิวหนัง เห็นแล้วหลายคนอดสงสัยไม่ได้ว่า แบบนี้มันไม่รำคาญแย่หรือ?

แต่ในความเป็นจริง ภาพที่เราเห็นนั้นเป็นเรื่องธรรมชาติของชีวิตใต้ท้องทะเลมากกว่าที่คิด

เพรียงเป็นสัตว์เปลือกแข็งขนาดเล็ก อยู่ในกลุ่มเดียวกับกุ้งและปู แม้หน้าตาจะดูไม่คล้ายกันนัก จุดต่างสำคัญคือ เมื่อเพรียงเลือกจุดเกาะได้แล้ว มันจะใช้ชีวิตอยู่ตรงนั้นไปตลอด ไม่สามารถย้ายที่เองได้เหมือนสัตว์ทะเลชนิดอื่น

คำถามจึงตามมาว่า แล้วทำไมเพรียงถึงชอบไปเกาะวาฬหรือเต่าทะเล?

คำอธิบายคือ สัตว์ทะเลขนาดใหญ่เหล่านี้มีคุณสมบัติครบแทบทุกอย่างที่เพรียงต้องการ ทั้งมีลำตัวใหญ่ พื้นที่ให้เกาะมาก และยังเคลื่อนที่ผ่านแหล่งอาหารอยู่ตลอดเวลา เมื่อวาฬหรือเต่าว่ายน้ำ แพลงก์ตอนและอนุภาคอาหารในทะเลก็ไหลผ่านเพรียงที่เกาะอยู่ ทำให้มันหาอาหารได้ง่ายขึ้นโดยแทบไม่ต้องออกแรง

พูดง่าย ๆ คือ สำหรับเพรียงแล้ว วาฬและเต่าทะเลเปรียบเสมือน “บ้านเคลื่อนที่” ที่ทั้งปลอดภัยและพาไปหาอาหารพร้อมกันในตัว

แล้วเพรียงทำร้ายเจ้าของบ้านหรือไม่?

คำตอบคือ โดยทั่วไป ไม่ เพรียงไม่ได้ดูดเลือด ไม่ได้กัดกินเนื้อ และไม่ได้แย่งสารอาหารจากวาฬหรือเต่าทะเล จึงไม่ถือว่าเป็นปรสิต แต่ในขณะเดียวกัน มันก็ไม่ได้ให้ประโยชน์ชัดเจนแก่เจ้าบ้านเช่นกัน ความสัมพันธ์แบบนี้จึงเรียกว่าเป็นการ “อาศัยอยู่เฉย ๆ” หรือฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์ แต่อีกฝ่ายแทบไม่เสียหรือไม่ได้อะไรเป็นพิเศษ

อย่างไรก็ตาม ก็ใช่ว่าเพรียงจะไม่สร้างความรำคาญเลยเสียทีเดียว หากมันไปเกาะในตำแหน่งที่บอบบาง เช่น ใกล้ดวงตา รอบปาก หรือบริเวณข้อต่อของครีบ ก็อาจทำให้สัตว์เจ้าของลำตัวรู้สึกไม่สบายตัว หรือเคลื่อนไหวได้ไม่คล่องนัก แต่โดยรวมแล้ว เพรียงไม่ได้เป็นอันตรายร้ายแรงต่อวาฬหรือเต่าทะเลส่วนใหญ่

เมื่อมองอีกมุมหนึ่ง เพรียงที่เกาะตามตัวสัตว์ทะเลขนาดใหญ่จึงไม่ใช่สัญญาณของความผิดปกติเสมอไป หากแต่เป็นหนึ่งในภาพสะท้อนของความสัมพันธ์อันซับซ้อนในธรรมชาติ โลกทะเลเต็มไปด้วยชีวิตที่ต้องพึ่งพาจังหวะและโอกาสในการอยู่รอด และสำหรับเพรียงแล้ว การได้เกาะอยู่บนยักษ์ใหญ่แห่งท้องทะเล ก็น่าจะเป็นทำเลทองที่สุดแห่งหนึ่งของชีวิต