คนไทยกินโซเดียมวันละเท่าไร? เทียบกับเกณฑ์แนะนำแล้วเกินแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

งานสำรวจผู้ใหญ่ไทยที่เก็บข้อมูลช่วงปี 2019–2020 ประเมินว่าบริโภคโซเดียมเฉลี่ย 3,636 มิลลิกรัมต่อวัน เทียบกับคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) ที่ให้ผู้ใหญ่ได้รับ ต่ำกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ค่าเฉลี่ยจากงานสำรวจจึงอยู่ที่ราว 1.8 เท่าของเกณฑ์ ตัวเลขนี้มาจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ปี 2021 ไม่ใช่การวัดการกินของคนไทยในปีนี้

โซเดียมกับเกลือแกงไม่ใช่น้ำหนักเดียวกัน โซเดียมเป็นส่วนประกอบหนึ่งของเกลือแกง งานวิจัยแปลงค่า 3,636 มิลลิกรัมโซเดียมเป็นเกลือประมาณ 9.1 กรัมต่อวัน ส่วน WHO แนะนำให้ผู้ใหญ่กินโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัม ซึ่งเทียบกับเกลือไม่เกิน 5 กรัมต่อวัน หรือประมาณหนึ่งช้อนชา จึงไม่ควรอ่านตัวเลขโซเดียมแล้วเข้าใจว่าเป็นน้ำหนักเกลือทั้งหมด

ทีมวิจัยเก็บปัสสาวะครบ 24 ชั่วโมงเพื่อวัดโซเดียมที่ร่างกายขับออกมา แล้วใช้ค่านั้นประเมินปริมาณที่กิน โดยปรับตัวเลขขึ้น 10% เพื่อชดเชยโซเดียมที่ออกทางอื่น วิธีนี้ยังเป็นค่าประมาณจากการเก็บข้อมูลหนึ่งครั้ง

การสำรวจเลือกผู้ใหญ่อายุ 18 ปีขึ้นไป 2,388 คน จากภาคเหนือ ภาคใต้ ภาคอีสาน ภาคกลาง และกรุงเทพฯ มี 1,599 คนที่เก็บปัสสาวะครบ คิดเป็นประมาณ 67% ของผู้ที่เลือกไว้ งานวิจัยจึงรายงานค่าประมาณระดับประชากรจากกลุ่มตัวอย่าง ไม่ได้ติดตามเมนูของทุกครัวเรือนหรือทุกคนในประเทศ

ค่าเฉลี่ยยังต่างกันตามพื้นที่ ภาคใต้มีค่าที่งานรายงานสูงสุด 4,108 มิลลิกรัมต่อวัน ส่วนภาคอีสานต่ำสุด 3,316 มิลลิกรัม ต่างกัน 792 มิลลิกรัม ตัวเลขนี้บอกความต่างของค่าเฉลี่ยในกลุ่มตัวอย่างของแต่ละพื้นที่ แต่ไม่ได้ชี้ว่าคนภาคใดกินเค็มกว่าทุกคน หรือบอกสาเหตุจากอาหารจานใดจานหนึ่ง

เกณฑ์ที่เทียบข้างต้นใช้กับผู้ใหญ่ ส่วน WHO แนะนำให้ปรับปริมาณสำหรับเด็กอายุ 2–15 ปีตามความต้องการพลังงาน ค่าเฉลี่ยผู้ใหญ่ในงานสำรวจจึงนำไปใช้แทนเกณฑ์ของเด็กไม่ได้

โซเดียมไม่ได้อยู่แค่ในเกลือที่ตักใส่อาหาร แต่พบได้ในน้ำปลา ซีอิ๊ว ผงชูรส และอาหารแปรรูปด้วย WHO แนะนำให้ดูปริมาณโซเดียมบนฉลากและเทียบต่อหนึ่งหน่วยบริโภค เวลาคำนวณทั้งวันต้องดูด้วยว่ากินกี่หน่วย ตัวเลข 3,636 มิลลิกรัมจึงเป็นภาพรวมที่ช่วยเทียบกับเกณฑ์ได้ แต่ไม่ใช่ยอดของมื้อใดมื้อหนึ่งหรือค่าที่ใช้วินิจฉัยสุขภาพรายคน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th