ทำความรู้จัก 3 บริษัทเดินเรือสินค้าทางทะเลของไทยที่ใหญ่ติดอันดับโลก

กว่า 80% ของสิ่งของทั้งหมดที่หมุนเวียนอยู่ในระบบการค้าโลกล้วนผ่านผิวน้ำทะเลทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้าที่คุณสวมใส่อยู่ในตอนนี้ กาแฟที่จิบในตอนเช้า หรือน้ำมันที่ทำให้รถยนต์วิ่งได้ ทั้งหมดล้วนมีเรือสินค้าขนาดมหึมาอยู่เบื้องหลังความสะดวกสบายของมนุษยชาติ และในโลกอันกว้างใหญ่ของอุตสาหกรรมนี้ ไทยไม่ได้เป็นเพียงผู้ชมที่นั่งดูจากฝั่ง แต่มีผู้เล่นระดับโลกที่เกิดและเติบโตบนผืนแผ่นดินไทยถึงสามราย ซึ่งแต่ละรายมีเรื่องราวที่น่าทึ่งและน่าภูมิใจในแบบของตนเอง

รายแรกที่มีเรื่องราวที่น่าสนใจมากที่สุดในบรรดาสามราย นั่นคือ “พรีเชียส ชิปปิ้ง (PSL)” บริษัทที่พิสูจน์ให้เห็นว่าไม่จำเป็นต้องใหญ่โตครองทะเลทั้งหมด แต่ถ้าเชี่ยวชาญเฉพาะส่วนที่ตนเองถนัดแล้วทำให้ดีที่สุด ก็สามารถเป็นผู้นำระดับโลกได้เช่นกัน PSL ถือกำเนิดขึ้นในเดือนธันวาคม 2532 และเริ่มดำเนินธุรกิจเชิงพาณิชย์อย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคม 2534 ก่อนก้าวสู่ตลาดหลักทรัพย์ในวันที่ 16 กันยายน 2536 ช่วงเริ่มต้นนั้นบริษัทเริ่มจากเรือเพียง 7 ลำที่มีระวางบรรทุกรวมกันแค่ราว 1 แสนเดทเวทตัน ตัวเลขที่ฟังดูเล็กนิดเดียวเมื่อเทียบกับสายเรือยักษ์ใหญ่ แต่นี่คือจุดเริ่มต้นของการสร้างอาณาจักรเรือที่จะกลายเป็นหนึ่งในกองเรือ Handysize ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

รากฐานของ PSL เริ่มต้นจากการที่กลุ่ม GP Group ก่อตั้งแผนกเดินเรือในปี 1983 เพื่อบริหารการขนส่งสินค้าที่กลุ่มค้าขายอยู่ และในปี 1987 ได้ซื้อเรือลำแรก ก่อนจะมองเห็นโอกาสที่ใหญ่กว่าในการสร้างบริษัทเดินเรือที่มีคุณภาพและน่าเชื่อถือในตลาด Tramp วิสัยทัศน์ที่ว่า "เมื่อเราเข้าสู่ตลาดเรือขนาดเล็ก ยังไม่มีผู้ประกอบการที่มีชื่อเสียงอยู่เลย เราจึงเห็นว่านั่นคือโอกาส" บอกเล่าถึงแก่นคิดของผู้ก่อตั้งที่กล้าเข้าไปสร้างมาตรฐานในตลาดที่ยังไม่มีใครทำได้

วันนี้ PSL ดำเนินงานในฐานะ Holding Company ที่เป็นเจ้าของและบริหารเรือขนส่งสินค้าแห้งเทกองรวม 40 ลำ ประกอบด้วยเรือ Supramax 6 ลำ Ultramax 13 ลำ Handysize 17 ลำ และเรือบรรทุกซีเมนต์อีก 4 ลำ รวมระวางบรรทุกทั้งสิ้น 1,862,905 เดทเวทตัน สินค้าที่เรือของ PSL บรรทุกข้ามทะเลทุกวันนั้นหลากหลายยิ่งนัก ตั้งแต่ถ่านหิน แร่เหล็ก ธัญพืช ปุ๋ย ผลิตภัณฑ์จากป่า ไปจนถึงวัสดุก่อสร้าง ล้วนเป็นวัตถุดิบพื้นฐานที่ขับเคลื่อนโรงงาน เมือง และอารยธรรมในทุกมุมโลก

สิ่งที่ทำให้ PSL โดดเด่นในแวดวงการเงินโลกไม่แพ้ผลการดำเนินงาน คือความโปร่งใสและการสื่อสารกับนักลงทุน PSL ได้รับรางวัล Outstanding Investor Relations Award จากตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยต่อเนื่องสามปีซ้อน พร้อมกับรางวัล Best Investor Relations Award ในปีเดียวกัน ซึ่งในโลกของบริษัทเดินเรือที่มักถูกมองว่าเป็นธุรกิจปิด ยากเข้าใจ และไม่โปร่งใส รางวัลด้านนักลงทุนสัมพันธ์เหล่านี้คือสัญญาณที่ชัดเจนว่า PSL ดำเนินธุรกิจอย่างมีมาตรฐานในระดับที่สามารถเปรียบเทียบกับบริษัทชั้นนำของโลกได้อย่างไม่ขายหน้า

นอกจากนี้ PSL ยังให้ความสำคัญกับการปรับกองเรือให้สอดรับกับกฎระเบียบสิ่งแวดล้อมล่วงหน้า โดยเริ่มต่ออายุกองเรือก่อนที่ EEXI และ CII จะมีผลบังคับใช้ ส่งผลให้เรือในกองเรือปัจจุบันใช้เชื้อเพลิงต่อตัน-ไมล์น้อยกว่าเรือรุ่นเก่าอย่างมีนัยสำคัญ พร้อมกับการสั่งต่อเรือ Ultramax ใหม่ 4 ลำที่อู่ต่อเรือ Taizhou Sanfu Shipbuilding ราคาลำละประมาณ 33 ล้านดอลลาร์ เพื่อส่งมอบในปี 2026 การลงทุนในเรือประหยัดพลังงานไม่ใช่แค่เรื่องของสิ่งแวดล้อม แต่คือการรักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดที่ผู้เช่าเรือทั่วโลกหันมาใส่ใจเรื่อง Carbon Footprint มากขึ้นทุกปี

บริษัทที่สอง ซึ่งเป็นที่รู้จักมากที่สุดในหมู่ผู้ประกอบการส่งออกไทย คือ “บริษัท อาร์ ซี แอล จำกัด (มหาชน)” หรือ Regional Container Lines ซึ่งถือกำเนิดขึ้นในปี 2522 ด้วยจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายอย่างน่าประหลาดใจ RCL เริ่มต้นในฐานะผู้ให้บริการ Feeder รายเล็ก โดยนำเรือตู้คอนเทนเนอร์ลำแรกออกวิ่งในเส้นทางกรุงเทพฯ–สิงคโปร์ ก่อนจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในปี 2531 ยุคนั้นไม่มีใครจินตนาการได้ว่าบริษัทที่เริ่มต้นจากเส้นทางสั้น ๆ ระหว่างสองเมืองในภูมิภาคเดียวกันจะขยายตัวจนกลายเป็นหนึ่งในผู้ให้บริการขนส่งตู้คอนเทนเนอร์ที่สำคัญที่สุดของเอเชีย จุดเปลี่ยนสำคัญมาในปี 2524 เมื่อบริษัทซื้อเรือลำแรกในชื่อ "ศิริภูมิ" เพื่อใช้ในเส้นทางกรุงเทพฯ–สิงคโปร์ และในปี 2536 ก็แปลงสภาพเป็นบริษัทมหาชน ก้าวจากตรงนั้นไม่เคยหยุดนิ่ง

วันนี้ RCL บริหารและครอบครองเรือคอนเทนเนอร์ถึง 49 ลำ ให้บริการครอบคลุม 69 จุดหมายปลายทางในเอเชีย อินเดีย อนุทวีปอินเดีย และตะวันออกกลาง ตัวเลขเหล่านี้อาจฟังดูเป็นแค่ตัวเลข แต่ถ้าลองนึกภาพว่าเรือ 49 ลำออกท่าแล้วออกท่าเล่าทุกวันทุกคืน บรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ที่ข้างในอาจมีทุเรียนไทย ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรือยางพาราที่กำลังมุ่งหน้าไปยังมุมต่าง ๆ ของโลก ความยิ่งใหญ่ของตัวเลขนั้นจึงจะมีความหมายขึ้นมาทันที จุดเด่นที่ทำให้ RCL แตกต่างจากสายเรือยักษ์ใหญ่อย่าง Maersk หรือ MSC คือการเชี่ยวชาญเส้นทางระดับภูมิภาคในเอเชียเป็นพิเศษ บริษัทให้บริการเป็น One-Stop Solution ด้านโลจิสติกส์ ครอบคลุมทั้งการขนส่งทางทะเล ถนน ราง และเรือแม่น้ำในภูมิภาค เปรียบได้กับสายการบินโลว์คอสต์ที่รู้จักเส้นทางในภูมิภาคดีกว่าสายการบินข้ามทวีปรายใหญ่ ทำให้เข้าถึงท่าเรือขนาดเล็กและท่าเรือน้ำตื้นที่เรือขนาดใหญ่เข้าไม่ถึงได้ นี่คือความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ที่สร้างมาจากประสบการณ์หลายสิบปีและไม่อาจซื้อหาได้ง่าย ๆ

ส่วนช่วงที่ RCL เติบโตอย่างก้าวกระโดดที่สุดคือช่วงวิกฤตโควิด-19 ซึ่งฟังดูขัดแย้งกัน แต่ความจริงก็คือเมื่อการค้าโลกระเบิดพลุหลังจากโรงงานและท่าเรือทั่วโลกกลับมาเปิดทำการ ความต้องการเรือพุ่งสูงขึ้นอย่างที่ไม่เคยเห็นมาก่อน ในปี 2564 RCL ซื้อและต่อสร้างเรือใหม่รวม 10 ลำ ซึ่งเป็นจำนวนสูงสุดเป็นประวัติการณ์ พร้อมทั้งเปิดเส้นทางเดินเรือใหม่เพิ่มอีก 7 เส้นทาง ครอบคลุมเส้นทางไทย–จีน จีน–ตะวันออกกลาง และจีน–อินเดีย สิ่งที่น่าประทับใจยิ่งกว่าการขยายกองเรือ คือการที่บริษัทมองเห็นโอกาสและตัดสินใจลงทุนอย่างกล้าหาญในจังหวะที่คนอื่นยังลังเล ปัจจุบัน RCL มีมูลค่าตลาดกว่า 700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีรายได้รวมกว่า 1 พันล้านดอลลาร์ต่อปี สำหรับบริษัทสัญชาติไทยที่เริ่มจากเรือลำเดียว ไม่มีคำไหนบรรยายได้ดีกว่าคำว่า "มหัศจรรย์"

บริษัทที่สาม ซึ่งเป็นที่รู้จักดีในธุรกิจสินค้าแห้งเทกอง เราจะพบกับราชาอีกรายหนึ่งที่มีรากฐานลึกซึ้งกว่าใครในอุตสาหกรรมนี้ นั่นคือ “โทรีเซน ไทย เอเยนต์ซีส์ (TTA)” ซึ่งมีประวัติศาสตร์ยาวนานจนแทบเรียกได้ว่าเก่าแก่พอ ๆ กับการค้าทางทะเลสมัยใหม่ของไทยเลยทีเดียว กลุ่มโทรีเซนให้บริการที่เกี่ยวข้องกับการเดินเรือมาตั้งแต่ปี 1904 เข้าสู่ธุรกิจขนส่งสินค้าแห้งเทกองในปี 1985 และต่อยอดสู่ธุรกิจบริการนอกชายฝั่งสำหรับน้ำมันและก๊าซในปี 1995 ร้อยกว่าปีของประสบการณ์นั้นไม่ใช่แค่ตัวเลขบนกระดาษ แต่คือความสัมพันธ์ที่สั่งสมมากับท่าเรือ ผู้ส่งสินค้า และตลาดการขนส่งโลกจนฝังรากลึกอย่างที่คู่แข่งหน้าใหม่ไม่อาจเลียนแบบได้ในเวลาอันสั้น

ปัจจุบัน โทรีเซน ชิปปิ้ง ให้บริการขนส่งสินค้าทางทะเลลึกไปยังทุกภูมิภาคของโลก โดยสินค้าที่ขนส่งประกอบด้วยสินค้าแห้งเทกองหลากหลายประเภท ทั้งแร่เหล็ก ถ่านหิน ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร วัสดุก่อสร้าง และเหล็ก รูปแบบการให้บริการครอบคลุมทั้ง Spot Rate, Time Charter, Voyage Charter และ Contracts of Affreightment โดยมีทีมงานมืออาชีพประจำอยู่ที่สิงคโปร์ ไทย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกรุงลอนดอน การมีสำนักงานในลอนดอนนั้นสำคัญมาก เพราะลอนดอนคือศูนย์กลางการค้าและตลาดเรือระดับโลก การนั่งอยู่ในห้องเดียวกับ Broker และผู้ส่งสินค้าจากทั่วโลกหมายความว่า TTA รับรู้ความเคลื่อนไหวของตลาดได้ทันทีและตัดสินใจได้เร็วกว่าคู่แข่งที่นั่งอยู่ไกลออกไป

แต่สิ่งที่ทำให้ TTA โดดเด่นที่สุดในสายตาชาวโลกคือผลการดำเนินงานที่วัดกันในตลาดจริง ไม่ใช่แค่การยืนยันตัวเองว่าเก่งพอ สำนักวิจัย Lienguard & Roschmenn ซึ่งประเมินประสิทธิภาพของบริษัทเรือ Dry Bulk ที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นทั่วโลกเป็นประจำทุกปี ได้จัดให้ Thoresen Shipping ติดอันดับที่ 2 ของโลกในการสำรวจปี 2024 และที่น่าทึ่งกว่านั้นคือ TTA เป็นบริษัทเดียวในโลกที่ติด Top 5 ต่อเนื่องถึง 7 ปีซ้อนตั้งแต่ปี 2018 ถึง 2024 ซึ่งในปี 2025 ตัวเลขยิ่งพิสูจน์ความเป็นเลิศด้านการบริหารต้นทุน โดยมีรายได้ต่อวันสูงกว่าค่าเฉลี่ยตลาด 14% ในขณะที่ต้นทุนการดำเนินงานต่ำกว่าตลาดถึง 15% ความสามารถในการทำเงินได้มากกว่าในขณะที่ใช้จ่ายน้อยกว่าคือนิยามของธุรกิจที่บริหารได้อย่างเป็นเลิศ และ TTA ทำสิ่งนี้ได้อย่างสม่ำเสมอในตลาดที่ผันผวนอย่างสุดขั้ว

เมื่อมองภาพรวมทั้งสาม บริษัท ความน่าทึ่งที่สุดคือสิ่งที่ทั้งสามมีร่วมกัน นั่นคือพวกเขาล้วนเติบโตมาจากไทย จดทะเบียนในตลาดหุ้นไทย และยังคงมีสำนักงานใหญ่อยู่ในกรุงเทพมหานคร แต่ขณะเดียวกันก็ดำเนินธุรกิจในสนามระดับโลกและสามารถแข่งขันกับยักษ์ใหญ่จากยุโรป ญี่ปุ่น และจีนได้อย่างน่าภาคภูมิใจ ในโลกที่อุตสาหกรรมการเดินเรือถูกครอบงำโดยบริษัทจากชาติมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ การที่ประเทศเล็ก ๆ อย่างไทยสามารถส่งบริษัทเดินเรือเข้าสู่อันดับโลกได้ถึงสามราย คือหลักฐานที่ชัดเจนว่าคนไทยไม่ได้สู้ไม่ได้ในเวทีโลก เพียงแต่หลายคนอาจยังไม่รู้เรื่องราวเหล่านี้ดีพอ

ทะเลกว้างมากพอสำหรับทุกคน แต่มีน้อยรายที่กล้าออกไปล่องลอยอยู่กลางมหาสมุทร และน้อยยิ่งกว่าที่สามารถอยู่รอดได้ในพายุ สามบริษัทนี้ทำได้ และนั่นคือสิ่งที่ทำให้พวกเขาน่าจดจำ