ย้อนรอย อดีต กกต. เคยติดคุก บทเรียนครั้งประวัติศาสตร์ของการเมืองไทย

มาย้อนรอย ข่าวอดีต กกต. เคยติดคุก ที่เป็นบทเรียนครั้งประวัติศาสตร์ของการเมืองไทยที่มักถูกหยิบยกมาเตือนใจผู้คุมกฎเลือกตั้งอยู่เสมอ ทำให้สั่นสะเทือนวงการ การเมืองไทยเมื่อปี 2549 เรื่องการจ้างพรรคการเมืองขนาดเล็กลงสมัครรับเลือกตั้ง ก่อนศาลสั่งจำคุกอดีต กกต. สะท้อนความผิดพลาดที่เป็นบทเรียนถึงปัจจุบัน

1. จุดเริ่มต้น: การเลือกตั้ง 2 เมษายน 2549 (เลือกตั้งฉาว)
เหตุการณ์เกิดขึ้นในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2549 ซึ่งมีการ "คว่ำบาตรการเลือกตั้ง" จาก 3 พรรคฝ่ายค้าน (ประชาธิปัตย์, ชาติไทย, มหาชน) ทำให้พรรคไทยรักไทยต้องลงสมัครเพียงพรรคเดียวในหลายเขต

2. กกต. ชุดที่ถูกดำเนินคดี
กกต. ชุดนั้นถูกเรียกว่า "3 เสือ กกต." ประกอบด้วย..

-พล.ต.อ.วาสนา เพิ่มลาภ (ประธาน กกต.)

-นายปริญญา นาคฉัตรีย์ (กรรมการ กกต.)

-นายวีระชัย แนวบุญเนียร (กรรมการ กกต.)

3. สาเหตุที่ทำให้ติดคุก
มีความพยายามฟ้องร้อง กกต. ในหลายกรณี แต่คดีหลักที่ทำให้ถูกจำคุกคือ คดีปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ (มาตรา 157) ซึ่งมีประเด็นสำคัญคือ:

-การจ้างพรรคเล็กลงสมัคร: ถูกกล่าวหาว่าเอื้อประโยชน์ให้พรรคไทยรักไทย โดยการอำนวยความสะดวกให้มีการจ้างพรรคการเมืองขนาดเล็กลงสมัครแข่งขัน เพื่อหนีเกณฑ์ "ร้อยละ 20" (กฎหมายสมัยนั้นระบุว่าหากมีผู้สมัครพรรคเดียว ต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่า 20% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งถึงจะชนะ)

-การจัดคูหาเลือกตั้งที่ไม่ลับ: มีการจัดคูหาให้ผู้ลงคะแนนหันหลังออกด้านนอก ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยภายหลังว่าเป็นการ "เลือกตั้งที่ไม่ลับ" และทำให้การเลือกตั้งครั้งนั้นเป็นโมฆะ

4. บทสรุปทางกฎหมาย
-ศาลชั้นต้น (ปี 2549): พิพากษาจำคุกคนละ 4 ปี และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี โดย กกต. ทั้ง 3 ท่านถูกส่งตัวเข้าเรือนจำทันทีหลังอ่านคำพิพากษา (ก่อนได้รับการประกันตัวในภายหลัง)

-ศาลฎีกา (ปี 2559): ในคดีที่นายสุเทพ เทือกสุบรรณ เป็นโจทก์ฟ้องกรณีละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ไม่สืบสวนสอบสวนเรื่องการจ้างพรรคเล็ก ศาลฎีกาพิพากษา จำคุก พล.ต.อ.วาสนา และนายปริญญา คนละ 2 ปี โดยไม่รอลงอาญา (ส่วนนายวีระชัย เสียชีวิตไประหว่างการพิจารณาคดี)

5. บทเรียนที่ได้รับ
ข่าวนี้เป็นบทเรียนสำคัญที่สะท้อนว่า ความโปร่งใสคือหัวใจ   กกต. ต้องวางตัวเป็นกลางอย่างเคร่งครัด หากถูกมองว่าเอื้อประโยชน์ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง จะนำไปสู่วิกฤตศรัทธาและความขัดแย้งรุนแรง

อำนาจมาพร้อมความรับผิดชอบ แม้จะเป็นองค์กรอิสระ แต่หากใช้อำนาจมิชอบก็ต้องรับโทษทางอาญาและติดคุกได้จริง ความผิดพลาดทางเทคนิค:ช เช่น การจัดคูหา หรือการกำหนดวันเลือกตั้งที่กระชั้นชิดเกินไป อาจส่งผลให้การเลือกตั้งทั้งประเทศเป็นโมฆะและสูญเสียงบประมาณมหาศาล

การย้อนรอยข่าวนี้มักเกิดขึ้นทุกครั้งที่มีข้อสงสัยในการทำงานของ กกต. ชุดปัจจุบัน เพื่อย้ำเตือนไม่ให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย