5 เรื่องเทาๆ ในไทย ถูกขับเคลื่อนด้วย "เศรษฐกิจนอกระบบ"

ถ้าพูดถึงเรื่อง "เทาๆ" ในไทย หรือจะออกไปทาง "ดำๆ " แล้วมั้ง มันคือพื้นที่กึ่งกลางระหว่างความผิดกฎหมายกับจารีตประเพณี หรือบางเรื่องก็เป็นที่รู้กันแต่พูดได้ไม่เต็มปาก จริงๆนะบ้านเราก็มีเสน่ห์ (แบบว่าแปลกๆ) ตรงที่หลายอย่างมีการประนีประนอมสูง จนเกิดเป็นวงจรเศรษฐกิจ มีธุรกิจใต้ดินที่ใหญ่โตมากๆ แล้วตอนนี้...

นี่คือ 5 เรื่องเทาๆ ที่สะท้อนภาพสังคมไทยได้ชัดเจนที่สุด....มาเปิดกัน จริงมั้ย..

1. สลากกินแบ่งเกินราคา และ "หวยใต้ดิน" แม้กองสลากจะพยายามดึงเข้าสู่ระบบดิจิทัล แต่ หวย ก็ยังเป็นเรื่องเทาที่อยู่คู่ไทยมานานสลากใบที่ขายเกินราคา 80 บาท (ซึ่งปัจจุบันมักจะถูกบวกค่าบริการ) และหวยใต้ดินที่อิงผลรางวัลจากรัฐบาลแต่เงินหมุนเวียนอยู่ในมือเจ้ามือรายใหญ่  มันเป็นทั้งความหวังของคนรายได้น้อย และเป็นแหล่งรายได้ของเครือข่ายผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่น

**รู้หรือไม่ว่าการขายสลากเกินราคามีโทษตามกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ. 2517 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ.2562. มาตรา 39 ผู้ที่จำหน่ายสลากกินแบ่งรัฐบาลเกินกว่าราคาที่กำหนด ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทเลยนะ

2. สถานบันเทิงและ "อาบอบนวด" ยังมีอยู่ ยังไม่หมด...แม้กฎหมายไทยไม่ได้ยอมรับเรื่องการค้าประเวณีอย่างเป็นทางการ แต่สถานบริการเหล่านี้เปิดเผยในรูปแบบของ "สถานประกอบการเพื่อสุขภาพ" หรือ "เลานจ์" การจดทะเบียนเป็นร้านอาหารหรือนวดแผนโบราณ แต่มีการขายบริการแฝง ซึ่งเป็นที่รับรู้กันทั้งคนเที่ยวและเจ้าหน้าที่รัฐ

แล้วก็มีการส่ง "ส่วย" ธุรกิจนี้มักพ่วงมาด้วย "ค่าดูแล" หรือการจ่ายส่วยให้หน่วยงานต่างๆ เพื่อให้สามารถเปิดเกินเวลาหรือเลี่ยงการตรวจสอบได้

3. บ่อนการพนัน (ทั้งออฟไลน์และออนไลน์) แม้ไทยจะยังไม่มีกาสิโนถูกกฎหมาย แต่ไทยมีทั้งบ่อนวิ่ง บ่อนถาวร และที่หนักที่สุดในตอนนี้คือ เว็บพนันออนไลน์ เว็บพนันออนไลน์มักใช้ดาราหรืออินฟลูเอนเซอร์ในการโปรโมต โดยอ้างว่าเป็นเกมออนไลน์ทั่วไป เงินหมุนเวียนในธุรกิจนี้มีเม็ดเงินมหาศาลจนสามารถนำไป "ฟอก" ผ่านธุรกิจที่ถูกกฎหมาย เช่น อสังหาริมทรัพย์ หรือทีมฟุตบอล และอื่นๆ

4. การจ้างงาน "ต่างด้าว" และสิทธิแรงงาน แรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านคือฟันเฟืองสำคัญของเศรษฐกิจไทย แต่กระบวนการนำเข้านั้นเต็มไปด้วยช่องโหว่ นายหน้ามักเรียกเก็บค่าหัวคิวในราคาสูง หรือการที่เจ้าหน้าที่ยอมหลับตาข้างหนึ่งให้แรงงานผิดกฎหมายเข้ามาทำงานในไซต์ก่อสร้างหรือโรงงาน  แรงงานเหล่านี้มักเข้าไม่ถึงสวัสดิการ และต้องอยู่อย่างหลบๆ ซ่อนๆ ภายใต้การดูแลของผู้มีอิทธิพล

5. ระบบ "ตั๋ว" และเส้นสายในวงการราชการ เรื่องนี้อาจมองไม่เห็นเป็นตัวเงินชัดเจนเท่าข้ออื่น แต่เป็นรากฐานของความเทาในไทย การฝากเข้าทำงาน การซื้อขายตำแหน่ง หรือที่เรียกว่า "ตั๋ว" (เช่น ตั๋วช้าง) ซึ่งทำให้ระบบคุณธรรมถูกแทนที่ด้วยระบบอุปถัมภ์ ส่งผลให้การบังคับใช้กฎหมายใน 4 ข้อข้างต้นเป็นไปอย่างไม่เท่าเทียม เพราะมี "สายสัมพันธ์" คอยคุ้มครองอยู่

 **แน่นอนเรื่องเทาๆ เหล่านี้มักถูกขับเคลื่อนด้วยสิ่งที่เรียกว่า "เศรษฐกิจนอกระบบ" (Informal Economy) ซึ่งมีสัดส่วนใหญ่มากในไทย การจะทำให้เป็นสีขาวทั้งหมดนั้นยาก เพราะมันกระทบปากท้องและผลประโยชน์ของผู้คนจำนวนมหาศาล