เชื่อหรือไม่ ? กรุงเทพฯ ประเทศไทยของเรา เป็นประเทศที่เริ่มเปิดบริการรถรางเป็นครั้งแรกของประเทศไทยและเอเชียเลยทีเดียวนะ

วันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2431 ถือเป็นหมุดหมายสำคัญในประวัติศาสตร์ของกรุงเทพมหานครและของประเทศไทย เพราะนี่คือวันที่ “รถราง” ได้เปิดให้บริการเป็นครั้งแรกในสยาม และยังนับเป็นประเทศแรกในภูมิภาคเอเชียที่มีระบบขนส่งสาธารณะประเภทนี้อย่างเป็นทางการ ภาพของกรุงเทพฯ ในสมัยรัชกาลที่ 5 วันนั้น คือมหานครที่เริ่มเปลี่ยนแปลงจากเมืองน้ำสู่เมืองแห่งถนน สะท้อนให้เห็นถึงยุคแห่งความทันสมัยที่กำลังเข้ามาเยือน

รถรางในยุคแรกเริ่มนั้นยังไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าเหมือนที่เราคุ้นเคยกันในภายหลัง แต่ใช้ “ม้า” เป็นกำลังลากจูงแทน โดยใช้ม้าทั้งหมด 8 ตัว แบ่งออกเป็น 2 พวง พวงละ 4 ตัว ทำหน้าที่ลากรถไปตามรางเหล็กที่วางเรียงไว้บนถนน การเดินทางด้วยรถรางในเวลานั้นจึงเป็นทั้งนวัตกรรมและภาพแปลกใหม่ที่สะกดสายตาผู้คนในกรุงเทพฯ เพราะไม่เคยมีใครได้เห็นพาหนะเช่นนี้มาก่อน เสียงล้อเหล็กเสียดสีกับราง เสียงม้ากระทืบพื้น และเสียงระฆังเตือนให้คนหลบทาง กลายเป็นเสียงแห่ง “ความเจริญ” ที่บ่งบอกถึงยุคใหม่ของเมืองหลวง

ต่อมาในปี พ.ศ. 2437 รัฐบาลได้พัฒนาเทคโนโลยีการขับเคลื่อนรถรางจากแรงม้าไปสู่ “พลังงานไฟฟ้า” อย่างเต็มรูปแบบ นับเป็นก้าวกระโดดสำคัญของระบบคมนาคมไทย เพราะประเทศไทยมีรถรางไฟฟ้าใช้ก่อนประเทศญี่ปุ่น และเร็วกว่าหลายเมืองใหญ่ในยุโรปเสียอีก รถรางไฟฟ้าทำให้การเดินทางสะดวกขึ้น ปลอดภัยขึ้น และรวดเร็วขึ้นอย่างมาก

การมาถึงของรถรางไม่เพียงเปลี่ยนวิธีการเดินทางของคนกรุงเทพฯ เท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการปรับตัวเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ของประเทศ การพัฒนาเทคโนโลยีคมนาคมในครั้งนั้นได้ปูทางให้เกิดระบบขนส่งสาธารณะรูปแบบต่าง ๆ ตามมา ไม่ว่าจะเป็นรถเมล์ รถไฟฟ้า หรือแม้แต่รถไฟใต้ดินในปัจจุบัน ทุกระบบล้วนมีรากเหง้ามาจาก “รางเหล็กคู่แรก” ที่ถูกวางลงบนถนนของกรุงเทพฯ เมื่อกว่าร้อยปีก่อน

ดังนั้น วันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2431 จึงไม่ใช่เพียงวันเปิดบริการรถรางเท่านั้น แต่คือวันแห่งการเริ่มต้นของการเดินทางครั้งใหม่ของสยามประเทศ—การเดินทางจากยุคเก่าที่พึ่งพาธรรมชาติ ไปสู่ยุคใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วยพลังแห่งวิทยาการและความก้าวหน้าของมนุษย์.