พ.ศ. ห่าง ค.ศ. 543 ปี แต่ไทยเคยนับปีใหม่ในเดือนเมษายน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พ.ศ. ห่าง ค.ศ. 543 ปีตามหลักเทียบที่ใช้ในไทย: นำ พ.ศ. ลบ 543 ได้ ค.ศ. แต่วันขึ้นปีใหม่เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะไทยเคยย้ายวันเริ่มปีจาก 1 เมษายนมาเป็น 1 มกราคม

พุทธศักราชกับคริสต์ศักราชเริ่มนับจากคนละหลักทางศาสนา แบบเรียนของกรุงเทพมหานครอธิบายว่า พ.ศ. นับหลังพระพุทธเจ้าปรินิพพานหนึ่งปี ส่วน ค.ศ. เริ่มนับที่ปีประสูติพระเยซู และวาง ค.ศ. 1 ไว้ตรงกับ พ.ศ. 543 สูตรที่ใช้เทียบปีแบบไทยจึงเป็น พ.ศ. ลบ 543 เท่ากับ ค.ศ. เช่น พ.ศ. 2569 ลบ 543 เป็น ค.ศ. 2026

ก่อนหน้านั้นไทยอิงปฏิทินจันทรคติ ทำให้วันขึ้นปีใหม่เลื่อนไปเมื่อเทียบกับปฏิทินสากล และมีช่วงที่ใช้วันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 เป็นวันตั้งต้นปี ในสมัยรัชกาลที่ 5 ราชการกำหนดให้วันที่ 1 เมษายนเป็นวันขึ้นปีใหม่ตั้งแต่ พ.ศ. 2432 เพื่อให้กำหนดวันได้แน่นอนและติดต่อกับต่างประเทศสะดวกขึ้น

ต่อมา พระราชบัญญัติปีปฏิทิน พ.ศ. 2483 กำหนดให้ปีหนึ่งมี 12 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมถึง 31 ธันวาคม และให้ พ.ศ. 2483 จบวันที่ 31 ธันวาคม ก่อน พ.ศ. 2484 เริ่มในวันถัดไป นับแต่นั้นไทยจึงเริ่มปีใหม่ตรงกับปฏิทินที่ใช้ในหลายประเทศ การขยับวันเริ่มปีทำให้ พ.ศ. 2483 มีเพียง 9 เดือน เพราะตัดเดือนมกราคมถึงมีนาคมซึ่งจะต่อจากปีเดิมออกจากรอบปีนั้น ตัวบทจึงปรับการจ่ายเงินรายปีบางกรณีและการเก็บภาษีบางรายการให้สอดคล้องกับช่วงเปลี่ยนผ่านด้วย

เรื่องนี้ทำให้เอกสารเก่าช่วงเปลี่ยนปฏิทินอ่านยากกว่าการลบ 543 อย่างเดียว โดยเฉพาะวันที่เดือนมกราคมถึงมีนาคมก่อน พ.ศ. 2484 ซึ่งยังอยู่ในรอบปีที่เริ่มเดือนเมษายน เวลาตรวจปีในเอกสารราชการหรือบันทึกครอบครัว จึงควรดูทั้งเลขศักราช เดือน และกติกาวันขึ้นปีใหม่ของยุคนั้นด้วย

เลข 543 ใช้เทียบศักราช ส่วนวันขึ้นปีใหม่ใช้บอกว่าปีนั้นเริ่มนับเมื่อไร แยกสองหลักนี้ออกจากกันแล้ว การเทียบปีปัจจุบันก็ง่าย และไม่ทำให้เอกสารเก่าคลาดไปหนึ่งปี

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th