ทึ่งทั่วไทย : สถานีตำรวจภูธรอำเภอสรรพยา โรงพักเก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย

“สถานีตำรวจภูธรอำเภอสรรพยา” หรือ “โรงพักเก่าสรรพยา” อาคารไม้หลังงามที่ไม่เพียงเป็นพยานแห่งยุคสมัย แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาและรสนิยมทางสถาปัตยกรรมของสยามในปลายรัชกาลที่ ๕ ได้อย่างงดงามและทรงคุณค่า

โรงพักเก่าสรรพยาแห่งนี้สร้างขึ้นเมื่อราวปี พ.ศ. 2444 (ร.ศ. 120) ในสมัยของ พันตำรวจเอกพระยาสกลสรศิลป์ ผู้บังคับการมณฑลนครสวรรค์ ซึ่งตรงกับช่วงที่ พระยาศรีสิทธิกรรม ดำรงตำแหน่งนายอำเภอสรรพยา อาคารแห่งนี้จึงถือเป็นหนึ่งในสถานีตำรวจรุ่นบุกเบิกของประเทศ ที่ตั้งขึ้นเพื่อดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองในยุคที่ระบบราชการเริ่มขยายสู่หัวเมืองต่าง ๆ

ตัวอาคารตั้งอยู่บนที่ดินราชพัสดุ เนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 3 งาน 47 ตารางวา ติดกับถนนสายเล็กภายในชุมชนตลาดสรรพยา แม้จะผ่านวันเวลามายาวนาน แต่โครงสร้างเดิมยังคงถูกรักษาไว้แทบทุกส่วน โรงพักแห่งนี้ออกแบบใน สไตล์สถาปัตยกรรมไทยผสมตะวันตกยุคต้นรัตนโกสินทร์ ลักษณะ ทรงปั้นหยา ตัวอาคารไม้ชั้นเดียว ยกพื้นสูง เพื่อป้องกันน้ำท่วมในฤดูฝน เสาใช้ไม้เต็งที่แข็งแรงทนทาน ฝาเป็นไม้กระยาเลย ส่วนพื้นทำจากไม้ตะแบก ขัดเงาจนขึ้นสีสวย ส่วนเชิงชายหลังคาประดับด้วย ลายไม้แกะสลักประณีต และทั้งอาคารทาด้วย สีขาวสะอาดตา ให้ความรู้สึกเรียบง่ายแต่สง่างาม

ภายหลัง เมื่อโรงพักแห่งนี้หมดหน้าที่ในด้านราชการ ตัวอาคารได้รับการ บูรณะและอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี จนสามารถคงสภาพเดิมไว้ได้เกือบทั้งหมด ผลงานการดูแลอนุรักษ์ที่พิถีพิถันนี้ทำให้โรงพักเก่าสรรพยาได้รับ “รางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่น ประจำปี 2561” จากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ ถือเป็นเกียรติยศแห่งความร่วมมือของชุมชนและผู้อนุรักษ์ท้องถิ่น

ปัจจุบัน โรงพักเก่าสรรพยาได้ถูกปรับให้เป็น แหล่งเรียนรู้และท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เปิดให้ประชาชนเข้าชมภายในอาคารซึ่งจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของอำเภอสรรพยา ภาพถ่ายเก่าของชุมชน และเอกสารทางกฎหมายที่เคยใช้ในอดีต รวมถึง ตู้เก็บปืนและของใช้ของเจ้าหน้าที่ตำรวจในยุคโบราณ ที่ยังคงถูกเก็บรักษาไว้อย่างดี

หนึ่งในส่วนจัดแสดงที่ทรงคุณค่าที่สุด คือ นิทรรศการภาพถ่ายในหลวงรัชกาลที่ ๙ และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถฯ เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการสร้าง เขื่อนเจ้าพระยา จังหวัดชัยนาท เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2498 และการเสด็จพระราชดำเนิน ทรงเปิดเขื่อนเจ้าพระยา อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 ภาพเหล่านี้ไม่เพียงเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ แต่ยังสะท้อนความผูกพันอันลึกซึ้งระหว่างพระมหากษัตริย์กับราษฎรในลุ่มน้ำเจ้าพระยา

ทุกวันนี้ “โรงพักเก่าสรรพยา” ไม่ได้เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างเก่าแก่ แต่เป็น พิพิธภัณฑ์มีชีวิตของเมืองชัยนาท ที่บอกเล่าเรื่องราวของผู้คน วัฒนธรรม และสถาปัตยกรรมอันทรงคุณค่าจากอดีตสู่ปัจจุบัน ให้ผู้มาเยือนได้ซึมซับความงามของกาลเวลา และสัมผัสกลิ่นอายของยุคสยามที่ยังคงอบอวลอยู่ในทุกลมหายใจของอาคารไม้สีขาวหลังนี้.