ดิ่งสุดขอบโลก พาไปรู้จัก “ร่องลึกมาเรียนา” หลุมดำกลางทะเล ลึกจนแทบมองไม่เห็นก้น

วันนี้ผมจะพาไปดำน้ำ… เอ๊ะ! ไม่ใช่ดำน้ำเล่นธรรมดาๆ แต่เป็นการดิ่งลงสู่ “ที่ลึกที่สุดในโลก” แบบลึกชนิดที่ถ้าตกไปนี่... สัญญาณมือถือดับตั้งแต่เมตรแรกยันก้นทะเลเลยทีเดียว 

เรื่องของเรื่องคือผมเพิ่งอ่านเจอข้อมูลของ “ร่องลึกมาเรียนา” แล้วบอกเลยว่าขนลุกมากครับ ลึกชนิดที่ไม่รู้ว่ามนุษย์เราสร้างลิฟต์ลงไปได้รึเปล่า ถ้าใครชอบอะไรลึกลับๆ หรืออยากรู้ว่าก้นทะเลมันซ่อนอะไรอยู่ ต้องอ่านให้จบ

ร่องลึกที่อยู่สุดขอบโลก

ร่องลึกมาเรียนา (Mariana Trench) เป็นร่องลึกในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก อยู่ไม่ไกลจากเกาะกวมเท่าไหร่ครับ ถ้าดูแผนที่ มันจะอยู่ประมาณ 200 กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะกวม ส่วนถ้าจากมะนิลาประมาณ 2,500 กิโลเมตร เรียกว่าถ้าจะไป ต้องมีแพลนบินยาวๆ

ลึกขนาดไหน

ตรงที่ลึกที่สุดของมันมีชื่อว่า “ชาเลนเจอร์ดีป” (Challenger Deep) ลึกถึง 10,916 เมตร หรือประมาณ 35,760 ฟุต
เพื่อให้เห็นภาพ ลองเอา “ภูเขาเอเวอเรสต์” ที่สูงที่สุดในโลกไปตั้งในหลุมนั้นนะครับ ยอดเขายังอยู่ใต้น้ำอีกเกือบ 2 กิโลเมตร!

บอกเลยว่าถ้าตกลงไป… ไม่มีคำว่าลอยคอแน่นอน แรงกดดันน้ำที่นั่นมากกว่าบนผิวน้ำประมาณ 1,000 เท่า ร่างกายคนเราโดนบีบจนเละเป็นกล้วยปั่นก่อนถึงครึ่งทางแน่ 

เกิดขึ้นได้ยังไง?

ร่องลึกนี้เกิดเพราะ “แผ่นแปซิฟิก” (Pacific Plate) จมลงใต้ “แผ่นมาเรียนา” (Mariana Plate) กระบวนการนี้เรียกว่า “การมุดตัวของแผ่นเปลือกโลก” (Subduction) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ “วงแหวนแห่งไฟ” (Ring of Fire) ที่เต็มไปด้วยภูเขาไฟและแผ่นดินไหวรอบๆ มหาสมุทรแปซิฟิก

พูดง่ายๆ มันคือรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกที่ดันกันลงไปเรื่อยๆ เหมือนเราเอาพรมสองผืนซ้อนกัน แล้วดันให้ผืนหนึ่งมุดลงใต้ผืนอีกผืนนั่นแหละ

ใต้ความลึกที่น่ากลัว ยังมีชีวิต!

ถึงแม้ที่นั่นจะมืดมิด หนาวจัด และแรงดันโหดสุดๆ แต่ก็ยังมีสิ่งมีชีวิตที่อยู่ได้ครับ
มีทั้งปลา กุ้ง และสิ่งมีชีวิตแปลกๆ ที่ปรับตัวให้ทนแรงกดและอยู่ในความมืดได้ บางตัวดูเหมือนเอเลี่ยนมากๆ เพราะพวกมันไม่ต้องใช้ตาใหญ่ แต่ใช้ประสาทสัมผัสอื่นแทน

และนี่แหละครับ ที่นักวิทยาศาสตร์ตื่นเต้นสุดๆ เพราะใต้ร่องลึกนี้ อาจมีสิ่งมีชีวิตที่เราไม่เคยเจอมาก่อนบนโลก!

 สำรวจได้ยากขนาดไหน

ที่ผ่านมามีแค่ไม่กี่ครั้งเท่านั้นที่มนุษย์ลงไปถึงก้นร่องลึกนี้ได้

• ปี 1960 ยานบาธีสคาฟ “Trieste” ของกองทัพเรือสหรัฐฯ ลงไปแตะก้นทะเลได้เป็นครั้งแรก

• ปี 2012 ผู้กำกับหนัง James Cameron (คนสร้าง Titanic, Avatar) ก็ลงทุนทำยานดำน้ำ “Deepsea Challenger” ลงไปสัมผัสกับก้นร่องลึกด้วยตัวเอง

แต่ทุกครั้งต้องใช้เทคโนโลยีสุดล้ำ เพราะแรงดันน้ำมหาศาลสามารถทำให้โลหะหนาๆ บี้แบนได้เหมือนกระป๋องน้ำอัดลม

ข้อเท็จจริงที่ฟังแล้วต้องอ้าปากค้าง

1. ถ้าคุณตะโกนจากขอบร่องลึก เสียงคุณจะไม่ไปถึงก้นเลย เพราะถูกน้ำดูดซับจนหมด

2. อุณหภูมิใต้นั้นเย็นจัด แค่เหนือจุดเยือกแข็งของน้ำเล็กน้อย

3. มีขยะของมนุษย์อย่างถุงพลาสติกและเศษขยะถูกพบที่ความลึกกว่า 10,000 เมตร!

4. แม้ลึกขนาดนั้น แต่ก็ยังมีแผ่นดินไหวเล็กๆ เกิดอยู่เสมอ

แล้วถ้าเรากระโดดลงไป จะเป็นยังไง

• แรกๆ ก็จะรู้สึกว่า “โอ้ เย็นนิดๆ”

• ต่อมาจะเริ่มมืด… มืดมาก จนไม่เห็นอะไรเลย

• ร่างกายเริ่มโดนแรงกดน้ำบีบ บางจุดในร่างอาจแตกเพราะแรงดัน

• แล้วก็… กลายเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ไปแบบไม่มีใครหาเจออีก 

ร่องลึกมาเรียนาไม่ใช่แค่สถานที่ลึกที่สุดในโลก แต่มันคือความลึกลับทางธรรมชาติที่ยังรอให้เราค้นหาอยู่เต็มไปหมด แต่ในขณะเดียวกันมันก็เตือนเราว่า โลกใบนี้มีพลังและความลึกลับมากแค่ไหน

ผมว่ามันทั้งน่ากลัว น่าทึ่ง และน่าค้นหาในเวลาเดียวกัน
แต่ขอสารภาพตรงๆ… ให้ผมดูสารคดีอยู่บนโซฟาดีกว่าครับ ไม่อยากไปลองแรงกด 1,000 เท่าให้ร่างเป็นแพนเค้ก 

ใครเคยดูสารคดีหรือหนังเกี่ยวกับร่องลึกมาเรียนามาแล้วบ้าง มาเล่าให้ฟังหน่อยครับว่าชอบตรงไหน หรือคิดว่าก้นทะเลแห่งนี้อาจซ่อนอะไรไว้บ้าง