อาการอาหารเป็นพิษ : รู้ทัน ป้องกัน และดูแลอย่างถูกวิธี

อาหารเป็นพิษ (Food Poisoning) เป็นภาวะที่เกิดจากการรับประทานอาหารหรือน้ำที่มีเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือสารพิษตกค้างอยู่ในอาหาร ซึ่งเป็นสาเหตุให้ระบบทางเดินอาหารเกิดการระคายเคืองและติดเชื้อ ทำให้เกิดอาการไม่สบายหลายอย่าง อาการอาหารเป็นพิษถือเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในทุกวัย และสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนโดยเฉพาะในช่วงที่มีการบริโภคอาหารไม่ถูกสุขลักษณะ

สาเหตุของอาหารเป็นพิษ

อาหารที่ไม่ได้ผ่านการปรุงสุกอย่างถูกต้อง หรือเก็บไว้ในอุณหภูมิที่ไม่เหมาะสม ทำให้เชื้อโรค เช่น แบคทีเรีย Salmonella, E. coli, Clostridium, หรือไวรัส เช่น Norovirus เข้าไปเจริญเติบโตในอาหารจนเกิดสารพิษตกค้าง นอกจากนี้ อาหารปนเปื้อนสารเคมีหรือสารพิษจากเชื้อราก็สามารถทำให้เกิดอาหารเป็นพิษได้เช่นกัน

อาการของอาหารเป็นพิษ

อาการมักเกิดขึ้นภายใน 1–48 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน อาการหลัก ๆ ได้แก่

• ปวดท้องแบบบิด ๆ หรือท้องร่วง
• คลื่นไส้ อาเจียน
• อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย
• มีไข้ต่ำ ๆ หรือในบางรายไข้สูง
• หน้ามืด หรือรู้สึกวิงเวียน
• ในรายที่รุนแรง อาจมีอาการขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย หรือหมดสติ

วิธีป้องกันอาหารเป็นพิษ

• เลือกรับประทานอาหารที่สด สะอาด และปรุงสุกทั่วถึง
• ล้างมือให้สะอาดก่อนและหลังการทำอาหารหรือรับประทานอาหาร
• เก็บอาหารในอุณหภูมิที่เหมาะสม และไม่เก็บไว้นานเกินไป
• หลีกเลี่ยงการบริโภคอาหารจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ
• ใช้น้ำสะอาดในการล้างวัตถุดิบและทำอาหาร

การดูแลและรักษาเบื้องต้น

• พักผ่อนให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรงมาก
• ดื่มน้ำเปล่าหรือน้ำเกลือแร่เพื่อชดเชยการสูญเสียน้ำจากอาเจียนและท้องเสีย
• หากอาเจียนหรือท้องเสียรุนแรง ควรพบแพทย์ทันที เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำรุนแรงและรับการรักษาที่เหมาะสม
• หลีกเลี่ยงการรับประทานยาหยุดท้องโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพราะอาจทำให้อาการลุกลามหรือแย่ลงได้

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

• อาเจียนหรือท้องเสียอย่างรุนแรงเกิน 24 ชั่วโมง
• มีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส
• ปัสสาวะน้อยหรือไม่ปัสสาวะเลย
• มีเลือดปนในอาเจียนหรืออุจจาระ
• อ่อนเพลียมากจนไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้
• เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว มีอาการที่รุนแรงหรือต่อเนื่อง