โซกุชินบุตสึ มัมมี่มีชีวิตในแดนอาทิตย์อุทัย เส้นทางสู่การตรัสรู้ที่แตกต่าง

คำสอนของพระพุทธเจ้าเปรียบเสมือนพิณสามสาย ที่มีสายตึง สายหย่อน และสายพอดี สอนให้เรายึดมั่นในทางสายกลางเพื่อการพ้นทุกข์ แต่ในดินแดนอาทิตย์อุทัย มีการบำเพ็ญเพียรที่แตกต่างออกไป นั่นคือ "โซกุชินบุตสึ" หรือ "พระพุทธเจ้าในกายนี้" ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติอันเคร่งครัดของนักปฏิบัติในนิกายชินงอน ที่เชื่อว่าเป็นการเข้าถึงนิพพานอย่างแท้จริง โดยที่ร่างกายจะไม่เน่าเปื่อยหลังเสียชีวิต กลายเป็นมัมมี่มีชีวิต สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามว่าเหตุใดพระสงฆ์ญี่ปุ่นจึงยึดมั่นในเส้นทางนี้ และคำสอนทางพุทธศาสนาเป็นหนทางสู่การพ้นทุกข์จริงหรือ?

โซกุชินบุตสึเป็นการบำเพ็ญเพียรเก่าแก่นับพันปี โดยมีการค้นพบพระสงฆ์อย่างน้อย 17 รูป ที่ร่างกายกลายเป็นมัมมี่ด้วยวิธีนี้ พวกท่านเลียนแบบการปฏิบัติของ พระคูไค ผู้ซึ่งเชื่อว่าเป็นพระรูปแรกที่บำเพ็ญเพียรจนร่างกลายเป็นมัมมี่ ศิษยานุศิษย์เชื่อว่าการปฏิบัติเช่นนี้คือเส้นทางบริสุทธิ์สู่การเข้าถึงนิพพานและรอดพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด แนวทางนี้เป็นของนิกายชินงอนที่ผสมผสานความเชื่อจากลัทธิเต๋าของจีน ซึ่งเน้นความมุ่งมั่นเด็ดเดี่ยว

การบำเพ็ญตบะนี้ต้องใช้ศรัทธาและความมุ่งมั่นอย่างสูง ใช้เวลาอย่างน้อย 3,000 วัน หรือราวสิบปี แก่นของการบำเพ็ญคือ "โมคุจิกิเกียว" หรือ "การกินต้นไม้" โดยผู้ปฏิบัติจะกินได้แต่สิ่งที่หาได้บนภูเขา เช่น ผลไม้แห้ง พืชตระกูลเบอร์รี่ และรากไม้ ส่วนใหญ่จะอุทิศเวลาให้กับการเจริญสมาธิวิปัสสนากรรมฐานอย่างลึกซึ้ง

หลังจาก 1,000 วันแรก ผู้ปฏิบัติจะงดอาหารอื่น ๆ และรับประทานเพียงเปลือกและรากไม้เท่านั้น การอดอาหารอย่างเคร่งครัดนี้จะทำให้ร่างกายกำจัดไขมันและความชื้นออกไป แบคทีเรียและปรสิตจะค่อยๆ ตายลง ทำให้ร่างกายไม่เน่าสลายหลังเสียชีวิต

ใน 1,000 วันสุดท้าย ผู้ปฏิบัติจะงดเปลือกและรากไม้ ร่างกายจะหดแห้งลงอย่างชัดเจน และในช่วง 100 วันสุดท้ายก่อนเสียชีวิต จะดื่มน้ำชาที่ผสมเปลือกไม้มีพิษเรียกว่า ชาอูรูชิ ซึ่งเร่งให้ความตายมาถึง ผู้ปฏิบัติจะนำร่างกายที่อิดโรยเข้าไปอยู่ในกล่องสน จากนั้นลูกศิษย์จะใส่ปล้องไม้ไผ่เล็กๆ เพื่อให้อากาศหายใจ แล้วหย่อนกล่องลงไปในหลุมลึก 3 เมตร พร้อมกระดิ่งเป็นสัญญาณชีพ หากกระดิ่งเงียบไป ลูกศิษย์จะรู้ว่าเสียชีวิตลงแล้ว แต่ยังต้องรออีก 1,000 วัน เพื่อตรวจสอบว่าร่างกายไม่เน่าสลาย จึงจะได้รับการประกาศเป็นโซกุชินบุตสึโดยสมบูรณ์

มีพระภิกษุหลายรูปพยายามเป็นโซกุชินบุตสึ แต่ผู้สำเร็จมีน้อยมาก ในอดีตเชื่อว่าเกิดจากการขาดความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณ แต่ปัจจุบันวิทยาศาสตร์ชี้ว่าอาจเกิดจากสารพิษในชาอูรูชิและสารหนูในแหล่งน้ำบนภูเขา พระบุคไค มรณภาพในปี 1903 เป็นโซกุชินบุตสึคนสุดท้าย แต่ไม่ได้รับการประกาศเกียรติยศ และร่างถูกทิ้งไว้ใต้ดินนานกว่า 3 ทศวรรษ เนื่องจากในปี 1879 สมัยจักรวรรดิเมจิ รัฐบาลญี่ปุ่นมองว่าโซกุชินบุตสึเป็นเรื่องไร้สาระ จึงออกกฎหมายห้ามการปฏิบัติในลักษณะนี้

ปัจจุบันมีการค้นพบมัมมี่พระ 28 รูป และ 17 รูปจัดแสดงอยู่ในศาลเจ้าและวัดในจังหวัดยามากาตะ ให้นักท่องเที่ยวได้มาขอพรหรือเยี่ยมชม โซกุชินบุตสึทั้งหมดอยู่ในท่านั่งสมาธิ แต่งกายงดงาม มีผิวหนังสีคล้ำ เต่งตึง มันวาว ซึ่งเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ของร่างกายที่ไม่เน่าสลาย

แม้หลายคนจะแคลงใจว่าเป็นการปฏิบัติที่เคร่งครัดเกินไป ไม่ใช่ทางสายกลางตามคำสอนของพระพุทธเจ้า แต่เรื่องราวของโซกุชินบุตสึสะท้อนให้เห็นว่าเมื่อคำสอนของพระพุทธเจ้าเผยแพร่ไปยังดินแดนต่างๆ และรวมกับชุดความคิดความเชื่อดั้งเดิมของคนในพื้นที่ พระธรรมคำสอนอาจถูกตีความและปรับใช้ในแง่มุมที่แตกต่างกัน เกิดเป็นความหลากหลายของพุทธศาสนาในรูปแบบนิกายต่างๆ ซึ่งนำมาซึ่งเส้นทางการปฏิบัติเฉพาะตัวเพื่อเข้าถึงนิพพานที่รับรู้กันโดยทั่วไป

การบำเพ็ญเพียรแบบโซกุชินบุตสึจึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของความหลากหลายในการตีความและการปฏิบัติทางศาสนา สะท้อนถึงความมุ่งมั่นอันแรงกล้าของมนุษย์ในการค้นหาความหลุดพ้น