ความเครียดส่งผลต่อระบบย่อยอาหาร ผิวพัง และฮอร์โมนจริงหรือ?

ความเครียดไม่ใช่แค่เรื่องในหัว แต่มันอยู่ใน “ทุกเซลล์” ของร่างกาย

เวลาที่เรารู้สึกเครียด ร่างกายไม่ได้แค่ “รู้สึก” เท่านั้น แต่เกิดการเปลี่ยนแปลงจริงในระดับฮอร์โมน กล้ามเนื้อ การย่อยอาหาร ระบบภูมิคุ้มกัน และแม้แต่ “ความสวยงาม” อย่างผิวพรรณก็หนีไม่พ้นอิทธิพลของมัน

ระบบย่อยอาหาร: จุดแรกที่รับผลกระทบ

เมื่อเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (cortisol) และอะดรีนาลีน (adrenaline) ซึ่งออกแบบมาให้เรา “พร้อมสู้หรือหนี” นั่นแปลว่า การทำงานของระบบย่อยอาหารจะถูกเบรกไว้ก่อน เพราะร่างกายไม่คิดว่าเราจะต้องย่อยอาหารขณะ “เผชิญหน้าเสือ”

ผลที่ตามมา คือ

• แน่นท้อง หรือ จุกเสียด โดยไม่มีอาหารจริง ๆ

• กรดไหลย้อน เพราะระบบการหดตัวของกล้ามเนื้อกระเพาะและหูรูดหลอดอาหารผิดปกติ

• ท้องเสีย หรือ ท้องผูก สลับกันจากการทำงานของลำไส้แปรปรวน

• โรคลำไส้แปรปรวน (IBS) มักเกิดในคนเครียดเรื้อรัง

ผิวพังง่าย สิวขึ้นเพราะเครียด ไม่ใช่แค่คำปลอบใจ

คอร์ติซอลจากความเครียด ทำให้ผิวผลิตน้ำมันมากขึ้น และน้ำมันส่วนเกินคือแหล่งสะสมของแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดสิว อีกทั้งความเครียดยังทำให้แผลสิวหายช้าลง เพราะร่างกายลดการผลิตคอลลาเจนและการซ่อมแซมผิว

นอกจากนี้ ความเครียดยังอาจทำให้เกิด

• ผื่นแพ้ เห่อแดงง่ายขึ้น

• ผิวแห้ง ขาดน้ำ เพราะฮอร์โมนทำให้ความสามารถในการเก็บน้ำของผิวลดลง

• ผมร่วง จากความเครียดเรื้อรังสะสม (โดยเฉพาะหญิงวัยทำงาน)

ฮอร์โมนปั่นป่วน ความเครียดเล่นงานลึกถึงระบบต่อมไร้ท่อ

ในเพศหญิง ความเครียดอาจทำให้ประจำเดือนมาไม่ปกติ เพราะฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนได้รับผลกระทบโดยตรง โดยเฉพาะเมื่อเครียดเรื้อรัง ฮอร์โมนคอร์ติซอลที่หลั่งออกมาเรื่อย ๆ จะรบกวนการทำงานของฮอร์โมนเพศจนทำให้

• รอบเดือนเลื่อนหรือหายไป

• อาการ PMS แย่ลง

• มีสิวฮอร์โมนขึ้นตามกรามหรือคาง

• น้ำหนักขึ้นจากฮอร์โมนหิว (ghrelin) และการกินอารมณ์ (emotional eating)

แล้วจะรับมือกับความเครียดยังไง?

• ฝึกหายใจลึก ๆ หรือทำสมาธิวันละ 5-10 นาที

• ออกกำลังกายเบา ๆ ช่วยลดระดับคอร์ติซอล

• นอนหลับให้เพียงพอ สม่ำเสมอ

• หลีกเลี่ยงคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ที่รบกวนสมดุลเคมีในสมอง

• หากรู้สึกเครียดเรื้อรังจนรบกวนชีวิต ควรปรึกษานักจิตวิทยาหรือนักบำบัด

ความเครียดไม่ใช่แค่เรื่องอารมณ์ แต่เป็นแรงกดดันระดับเซลล์ที่สะท้อนออกมาทางลำไส้ ผิวพรรณ และระบบฮอร์โมนอย่างแท้จริง หากเราใส่ใจดูแลตัวเองตั้งแต่ภายใน อาการต่าง ๆ เหล่านี้ก็จะทุเลาได้ และคุณภาพชีวิตโดยรวมจะดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด