ความลับของ ASMR ทำไมผู้คนนับล้านถึงหลงใหลในสัมผัสที่ทำให้ขนลุกซู่?

คุณเคยรู้สึกถึงกระแสซ่าๆ ที่เริ่มต้นจากหนังศีรษะแล้วไหลลงมาตามกระดูกสันหลังหรือไม่? หากคุณเคยสัมผัสความรู้สึกอันเป็นสุขนี้ คุณอาจเป็นหนึ่งในผู้คนนับล้านที่รู้จักและชื่นชอบ ASMR หรือ Autonomous Sensory Meridian Response

ASMR คือปรากฏการณ์ที่ผู้คนรู้สึกถึงสัมผัสที่ทำให้เกิดความพึงพอใจ คล้ายกับไฟฟ้าอ่อนๆ ช็อต หรืออาการขนลุก ซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นบางอย่าง โดยความรู้สึกนี้มักเริ่มต้นที่ศีรษะแล้วแผ่ซ่านไปทั่วร่างกาย บางคนอาจรู้สึกได้ถึงแขนขาและปลายนิ้วมือ

ถึงแม้ ASMR จะเป็นปรากฏการณ์ที่ค่อนข้างใหม่ แต่ชุมชนออนไลน์ของผู้ที่ชื่นชอบ ASMR ก็เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว สิ่งที่น่าสนใจคือไม่ใช่ทุกคนที่จะรู้สึกถึง ASMR และผู้ที่รู้สึกได้ก็มีสิ่งกระตุ้นที่แตกต่างกันออกไป

สิ่งกระตุ้น ASMR ที่พบบ่อย ได้แก่ การกระซิบ การเคาะนิ้ว การคลิกเสียง การหวีผม หรือแม้กระทั่งเสียงขยำกระดาษใกล้หู ซึ่งสำหรับบางคนอาจทำให้เกิดความรู้สึกที่เรียกว่า "brain orgasm" เลยทีเดียว

นักวิทยาศาสตร์ยังคงศึกษาปรากฏการณ์ ASMR อย่างจริงจัง ในปี 2018 มหาวิทยาลัย Sheffield ได้ทำการทดลองกับผู้คน 112 คน โดยให้ดูวิดีโอ ASMR พบว่าประมาณครึ่งหนึ่งของผู้เข้าร่วมรู้สึกถึงการตอบสนอง ในขณะที่อีกครึ่งหนึ่งไม่รู้สึกอะไรเลย

มีการศึกษาบางชิ้นที่เชื่อมโยง ASMR กับ Misophonia ซึ่งเป็นภาวะที่การได้ยินเสียงบางชนิดก่อให้เกิดปฏิกิริยาทางอารมณ์และร่างกายในเชิงลบ เช่น เสียงเล็บขูดกระดานดำ ซึ่งสำหรับบางคนเป็นสิ่งที่ทนไม่ได้¹

เช่นเดียวกับ Misophonia ASMR อาจเป็นรูปแบบหนึ่งของ Synesthesia ซึ่งเป็นการรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสหนึ่งแล้วก่อให้เกิดปฏิกิริยาในอีกประสาทสัมผัสหนึ่งโดยไม่ตั้งใจ ผู้ที่มีภาวะ Synesthesia รุนแรงอาจได้ยินสีหรือลิ้มรสเสียง ในกรณีของ Misophonia และ ASMR การได้ยินเสียงบางชนิดจะกระตุ้นให้เกิดความรู้สึก

เช่นเดียวกับ ASMR ผู้ที่มีภาวะ Misophonia ก็มีสิ่งกระตุ้นที่แตกต่างกันออกไป ตัวอย่างเช่น เสียงเล็บขูดกระดานดำอาจไม่รบกวนใครบางคนเลย แต่เสียงเล็บขูดกระดาษแข็งกลับเป็นสิ่งที่ทนไม่ได้

นอกจากสิ่งกระตุ้นทางเสียงแล้ว ASMR ยังมีองค์ประกอบด้านภาพอีกด้วย วิดีโอ ASMR บางประเภทแสดงให้เห็นผู้คนกำลังตัดสบู่เป็นชิ้นเล็กๆ หรือขูดสบู่ให้เป็นเส้นบางๆ แล้วบี้ให้แตกละเอียด ซึ่งถูกเรียกว่า "visual white noise" และบางคนรู้สึกว่ามันผ่อนคลายมาก วิดีโอ ASMR อื่นๆ อาจแสดงภาพผู้คนบีบสไลม์หลากสี หรือเทสไลม์จากภาชนะหนึ่งไปยังอีกภาชนะหนึ่ง ซึ่งวิดีโอเหล่านี้มียอดวิวหลายล้านครั้ง แสดงว่ามันได้ผลสำหรับใครบางคน

เมื่อรวมสิ่งกระตุ้นทางภาพเข้ากับสิ่งกระตุ้นทางเสียง เราจะได้พบกับตำนานแห่ง ASMR อย่าง บ็อบ รอสส์ (Bob Ross) จิตรกรผู้เป็นที่รัก ดร. เครก ริชาร์ด (Dr. Craig Richard) ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัย Shenandoah ผู้เขียนหนังสือ "Brain Tingles" เล่าว่าเขารู้สึกถึง ASMR ตั้งแต่เด็กๆ ขณะดูบ็อบ รอสส์ วาดภาพ เสียงมีดขูดบนผืนผ้าใบ เสียงแปรงที่ถูกล้างซ้ำๆ การกระซิบอย่างอ่อนโยนของบ็อบขณะอธิบายการวาดภาพ รวมถึงภาพเมฆน้อยๆ และต้นไม้ที่ดูมีความสุข ล้วนเป็นสิ่งกระตุ้น ASMR ที่ทรงพลัง

การสแกนสมองของผู้ที่กำลังสัมผัส ASMR แสดงให้เห็นรูปแบบที่คล้ายคลึงกับการสแกนสมองของผู้ที่ได้รับการดูแลเอาใจใส่อย่างอ่อนโยน สำหรับผู้ที่ได้รับการกระตุ้นด้วยการดูแลเอาใจใส่ส่วนตัว การสัมผัสไม่ใช่สิ่งที่ทำให้เกิดความรู้สึกซ่าๆ แต่เป็นความรู้สึกของการได้รับความสนใจเป็นการส่วนตัว

ผู้สร้างคอนเทนต์ ASMR หลายคนจึงสร้างสถานการณ์จำลองเกี่ยวกับการดูแลเอาใจใส่ เช่น การสระผม การหวีผม หรือการเป่าผม บางคนอาจแสดงบทบาทเป็นการแต่งหน้าให้ หรือเป็นครูที่ให้คำชมและให้กำลังใจอย่างอ่อนโยน

ถึงแม้สิ่งกระตุ้นเหล่านี้อาจฟังดูไร้สาระ แต่สำหรับผู้ที่อ่อนไหวต่อ ASMR ประสบการณ์นี้ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าสามารถลดอัตราการเต้นของหัวใจ ลดความดันโลหิต และลดระดับฮอร์โมนความเครียด เช่น คอร์ติซอลและอะดรีนาลีน ซึ่งเป็นผลลัพธ์เดียวกับการทำสมาธิ

อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าทำไม ASMR ถึงได้ผลกับบางคนแต่ไม่ได้ผลกับคนอื่นๆ ปัจเจกบุคคลมีลักษณะทางสรีรวิทยาที่เป็นเอกลักษณ์ และยังมีปัจจัยอื่นๆ เช่น วัฒนธรรม หรือสภาพแวดล้อมที่เติบโตมา ASMR เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าสมองของมนุษย์นั้นน่าทึ่ง ซับซ้อน และบางครั้งก็แปลกประหลาด

หากคุณเป็นผู้ที่รู้สึกไวต่อ ASMR หรือมีสิ่งกระตุ้น ASMR ที่เฉพาะเจาะจง อย่าลังเลที่จะแบ่งปันในส่วนความคิดเห็น เพื่อให้เราทุกคนได้เรียนรู้ไปด้วยกัน