ชาวเรือกรีกโบราณเรียกเทพฝาแฝดคู่ใดเมื่อเจอพายุ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กลางทะเล คลื่นลมอาจพลิกสถานการณ์ได้ในไม่กี่นาที ชาวกรีกโบราณจึงฝากความหวังไว้กับเทพที่เชื่อว่าคุ้มครองคนเดินเรือ บทสวดเก่าและภาพสลักจากเมืองท่าทำให้เห็นความเชื่อนั้นชัดขึ้น

เรื่องเล่ากรีกบทหนึ่งบอกว่า ลูกเรือเรียกเทพฝาแฝดคู่หนึ่งเมื่อพายุเล่นงาน ภาพสลักหินอ่อนชิ้นหนึ่งแสดงคนเดินเรือกับเทพคู่นี้ ทั้งงานเขียนและวัตถุโบราณจึงช่วยเล่าความคิดของคนเดินเรือในอดีต

เทพคู่นั้นคือคาสเตอร์กับพอลลักซ์ หรือ ไดออสคูรี บทสวดโบราณยกพวกเขาเป็นผู้คุ้มครองผู้คนและเรือที่แล่นฝ่าคลื่นลม เมื่อลูกเรือตกอยู่ในอันตรายก็เรียกหาทั้งคู่ นี่คือคำตอบในบทกวี ไม่ใช่หลักฐานว่าเทพทำให้พายุสงบจริง

บทสวดเล่าต่อว่าลูกเรือให้คำปฏิญาณว่าจะถวายลูกแกะสีขาวตรงหัวเรือ จากนั้นเทพจึงปรากฏและลมสงบลง เหตุการณ์นี้อยู่ในเรื่องเล่า จึงไม่ควรสรุปว่ากะลาสีทุกคนทำพิธีแบบเดียวกัน แต่ชวนเห็นว่าคนเดินทะเลฝากความหวังไว้กับเทพคู่นี้

ภาพสลักหินอ่อนในพิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติกรีซแสดงชายคนหนึ่งยืนบนหัวเรือยกแขนขึ้นแตะหน้าผาก ขณะที่เทพฝาแฝดอยู่ริมฝั่ง พิพิธภัณฑ์ระบุว่าชิ้นงานมีที่มาจากไพรีอัส เมืองท่าใกล้เอเธนส์ และกำหนดอายุไว้ช่วงปลายศตวรรษที่ 4 ถึงต้นศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล

อย่างไรก็ตาม ภาพสลักชิ้นนี้ ไม่มีคำจารึก บอกจุดประสงค์ พิพิธภัณฑ์จึงเสนอได้เพียงว่าอาจเป็นของขอบคุณหลังกลับถึงฝั่งอย่างปลอดภัย หรือเป็นคำขอให้การเดินทางครั้งใหม่ราบรื่น เรารู้ว่าภาพเกี่ยวข้องกับทะเล แต่ไม่รู้แน่ว่าผู้ถวายคิดอย่างไร

บทสวดเล่าเหตุการณ์ตามความเชื่อ ส่วนภาพสลักเป็นร่องรอยของผู้คนที่นำความเชื่อไปผูกกับการเดินเรือ เมื่ออ่านคู่กัน เราเห็นทั้งเรื่องเล่าและสิ่งที่พออนุมานได้จากวัตถุจริง โดยไม่ต้องถือว่าปาฏิหาริย์เกิดขึ้นตามนั้น

คาสเตอร์กับพอลลักซ์จึงเป็นเทพฝาแฝดที่คนเดินเรือกรีกผูกไว้กับความหวังว่าจะรอดจากทะเล แต่ภาพชิ้นเดียวก็เล่าแทนความเชื่อของทุกคนไม่ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th