พระใหม่ต้องอยู่กับพระอุปัชฌาย์กี่ปี?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ช่วงแรกของการบวช พระใหม่ต้องเรียนข้อวัตรและพระวินัย โดยมีพระอุปัชฌาย์หรืออาจารย์คอยแนะนำ คำว่า “ถือนิสสัย” หมายถึงการพึ่งคำแนะนำตามพระวินัย ข้อที่ยกมานี้กำหนดคุณสมบัติในการพ้นนิสสัย ไม่ได้กำหนดว่าต้องพักอาศัยในอาคารเดียวกัน

พระวินัยเถรวาทมีเกณฑ์หนึ่งระบุว่า ภิกษุที่มีพรรษาครบ 5 ปีขึ้นไปและมีความรู้พระวินัยตามที่กำหนด อยู่โดยไม่ต้องถือนิสสัยได้ ครบห้าปีอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าพ้นนิสสัยทันที จำนวนพรรษาต้องมาคู่กับคุณสมบัติที่ระบุไว้ในพระวินัย

พระวินัยมหาวรรคมีตอนหนึ่งว่าด้วยการพ้นจากนิสสัย ซึ่งแจกแจงเกณฑ์เป็นหลายชุด ตัวอย่างหนึ่งกำหนดห้าข้อ ได้แก่ รู้จักอาบัติ รู้จักสิ่งที่ไม่เป็นอาบัติ รู้จักอาบัติเบาและหนัก และมีพรรษาครบห้าหรือเกินห้า การรู้ว่าอะไรเป็นอาบัติหรือไม่เป็นอาบัติหมายถึงแยกการกระทำตามข้อวินัยได้ ไม่ใช่จำเพียงตัวเลขพรรษา

เกณฑ์ชุดอื่นพูดถึงคุณสมบัติคนละด้าน เช่น ศรัทธา ความเพียร สติ หรือความรู้ข้อวินัยอย่างละเอียด จึงไม่ควรหยิบข้อเดียวมาตีความว่าเป็นสูตรเดียวสำหรับพระทุกรูป เมื่ออ่านแต่ละชุดจะเห็นว่าพระวินัยมองทั้งความรู้และความพร้อมของภิกษุ

ในพระวินัยยังมีข้อแยกเรื่องพระผู้ให้กับพระผู้รับนิสสัยด้วย ข้อหนึ่งกล่าวว่าภิกษุผู้ฉลาดและสามารถจึงให้นิสสัยได้ โดยต้องมีพรรษาสิบปีหรือมากกว่า ตัวเลขสิบปีนี้จึงเป็นคุณสมบัติของผู้ให้ ไม่ใช่ระยะเวลาที่พระใหม่ต้องถือนิสสัย

เนื้อหานี้เป็นเกณฑ์ตามพระวินัยปิฎก มหาวรรคของเถรวาท ไม่ได้ยืนยันว่าธรรมเนียมของทุกสำนักหรือทุกวัดจัดเหมือนกัน จึงควรแยกข้อกำหนดในคัมภีร์ออกจากแนวทางดูแลพระใหม่ที่แต่ละวัดใช้

คนที่กำลังเตรียมบวชควรถามพระอุปัชฌาย์หรือวัดที่ติดต่อไว้ว่า จะเรียนข้อวัตรและพระวินัยอย่างไร และมีแนวทางดูแลช่วงแรกแบบไหน คำตอบจากวัดนั้นจะช่วยให้เข้าใจการปฏิบัติจริง โดยไม่เอาจำนวนปีจากข้อเดียวไปใช้แทนรายละเอียดทั้งหมด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th