“ราคาสินค้าในลาว ทำไมถึงไม่สามารถกลับมาเป็นเหมือนเดิมได้อีก?”

หลายคนที่เคยเดินทางไปลาว หรือเคยอาศัยอยู่ที่นั่น อาจจะสังเกตเห็นเหมือนกันว่า ราคาสินค้าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัด ไม่ใช่แค่แพงขึ้นเฉย ๆ แต่หลายอย่างราคาขึ้นแบบพุ่งทะยาน และดูเหมือนจะไม่มีแนวโน้มกลับลงมาเลยแม้แต่น้อย ไม่ว่าจะเป็นของกิน ของใช้ หรือแม้แต่ของพื้นฐานอย่างข้าว น้ำมัน หรือผงซักฟอก

‎

‎ผมมีโอกาสได้พูดคุยกับคนลาวหลายคน ทั้งพ่อค้าแม่ค้า คนขับรถ คนทำงานทั่วไป รวมถึงนักเรียนมหาวิทยาลัย ทุกคนล้วนสะท้อนความรู้สึกคล้าย ๆ กันว่า “มันไม่เหมือนเมื่อก่อนแล้ว”

‎และคำถามสำคัญคือ “ทำไมราคาของพวกนี้ถึงไม่ยอมกลับมาราคาตอนก่อนโควิดหรือก่อนเศรษฐกิจล่ม?”

‎

‎ลองมาคิดกันดูทีละประเด็น

‎

‎

‎

‎

‎1. ค่าเงินกีบที่อ่อนลงเรื่อย ๆ

‎

‎ประเทศลาวใช้เงินกีบ (LAK) ซึ่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมานั้น ค่าเงินอ่อนตัวลงอย่างหนัก หากย้อนกลับไปประมาณปี 2019 ค่าเงินกีบแลกกับเงินบาทได้ในอัตรา 260-270 กีบต่อบาท แต่ตอนนี้หลายช่วงพุ่งไปเกือบ 700-800 กีบต่อบาทก็มี นั่นหมายความว่า ของนำเข้าจากไทยหรือประเทศอื่น ๆ ก็ยิ่งแพงขึ้นอัตโนมัติ แม้จะยังขายสินค้าตัวเดิม แต่มูลค่าที่จ่ายกลับสูงขึ้นเกือบสองถึงสามเท่า แล้วแบบนี้จะให้ลดราคายังไง?

‎

‎

‎

‎

‎2. ต้นทุนการนำเข้าที่ไม่เคยลด

‎

‎ของส่วนใหญ่ในลาวต้องพึ่งการนำเข้าจากไทย เวียดนาม หรือจีน แม้แต่ของพื้นฐานบางอย่าง เช่น น้ำมัน เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือยา เมื่อค่าขนส่ง ต้นทุนการผลิต และค่าแรงของประเทศผู้ส่งออกเพิ่มขึ้น สินค้าที่มาถึงมือผู้บริโภคในลาวก็ย่อมต้องแพงขึ้นตาม และที่สำคัญคือ พ่อค้าแม่ค้าจะต้อง “เผื่อ” ราคาสำหรับความเสี่ยงค่าเงินในอนาคตด้วย บางทีราคาที่เห็นวันนี้ ไม่ใช่แค่ต้นทุนวันนี้ แต่มันรวมความเสี่ยงของพรุ่งนี้เข้าไปด้วย

‎

‎

‎

‎

‎3. ค่าแรงในลาวยังไม่ทันพุ่งตาม

‎

‎ปัญหาใหญ่ที่ทำให้คนลาวรู้สึกว่าทุกอย่างแพงขึ้น เพราะรายได้ไม่ได้เพิ่มตามทัน ราคาสินค้าขึ้นไปเป็น 2-3 เท่า แต่ค่าแรงขั้นต่ำยังอยู่ราว ๆ 1.3-1.5 ล้านกีบต่อเดือน ซึ่งถ้าเทียบเป็นเงินบาทก็ประมาณ 2,000-2,500 บาทต่อเดือนเท่านั้นเอง สำหรับคนทำงานประจำทั่วไป รายได้นี้แทบไม่พอใช้ในยุคที่ของชิ้นหนึ่งในห้างมีราคาเท่ากับค่าแรงวันหนึ่งทั้งวัน

‎

‎

‎

‎

‎4. ความเชื่อมั่นที่หายไปจากตลาด

‎

‎เมื่อเงินเฟ้อรุนแรง คนก็เริ่มเก็บเงินไว้กับตัว ไม่กล้าใช้ ไม่กล้าลงทุน พ่อค้าแม่ค้าก็กลัวขาดทุน ต้องตั้งราคาสูงไว้ก่อน กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ลากราคาสินค้าให้สูงขึ้นเรื่อย ๆ เพราะทุกคน “เผื่อ” ทุกอย่าง ไม่มีใครกล้าเสี่ยงกับราคาที่ต่ำ

‎

‎

‎

‎

‎5. การเปลี่ยนพฤติกรรมของคน

‎

‎เมื่อของแพง คนก็เริ่มซื้อน้อยลง แต่เลือกซื้อของที่มีคุณภาพมากขึ้น หรือหันไปใช้ของทางเลือกแทน เช่น ของจีนราคาถูก หรือของที่ผลิตในประเทศ แม้ว่าจะยังมีปัญหาเรื่องคุณภาพอยู่บ้างก็ตาม สุดท้ายพฤติกรรมผู้บริโภคก็เปลี่ยน และทำให้สินค้าที่เคยขายดีในราคาต่ำ กลายเป็นสินค้าที่ “ไม่คุ้ม” สำหรับผู้ผลิต เพราะยอดขายลดลง ก็ยิ่งต้องขึ้นราคาเพื่อให้คุ้มกับต้นทุน

‎

‎

‎

‎

‎สุดท้ายแล้ว... ราคาจะกลับมาเหมือนเดิมได้ไหม?

‎

‎ความจริงที่อาจจะต้องยอมรับกันตรง ๆ คือ “ราคาของในลาวอาจจะไม่มีวันกลับมาเท่าเดิมอีก” เพราะเงื่อนไขที่ทำให้มันเคยถูก เช่น ค่าเงินที่มั่นคง ต้นทุนขนส่งที่ต่ำ และเศรษฐกิจที่ไม่เปราะบางแบบปัจจุบันนั้น ได้หายไปแล้ว

‎

‎สิ่งที่ประชาชนพอทำได้คือ ปรับตัวให้ทัน และพยายามเพิ่มรายได้ให้ทันกับค่าครองชีพ ไม่ว่าจะเป็นการทำงานเสริม การเรียนรู้ทักษะใหม่ หรือแม้แต่การเปลี่ยนวิถีชีวิตให้ประหยัดมากขึ้น

‎

‎เพราะสุดท้ายแล้ว... "ถ้าราคากลับมาไม่ได้ คนก็ต้องไปต่อให้ไหว"

‎

‎

‎

‎

‎ถ้าคุณเคยไปลาวช่วงก่อนหน้านี้ และเพิ่งไปมาไม่นานนี้ ลองแชร์ประสบการณ์หน่อยครับว่า คุณรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงเรื่องราคาสินค้าอย่างไรบ้าง?

‎

‎

‎

‎

‎

‎