วันที่ 17 เมษายน วันคล้ายวันเกิดของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) : หนึ่งในอมตะเถราจารย์ผู้เป็นที่พึ่งทางใจของชาวไทย

        ในรุ่งอรุณของวันพฤหัสบดี เดือน 5 ขึ้น 12 ค่ำ ปีวอก จุลศักราช 1150 ซึ่งตรงกับวันที่ 17 เมษายน พุทธศักราช 2331 เสียงระฆังแห่งบ้านไก่จ้น (หรือบ้านท่าหลวงในปัจจุบัน) อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดังก้องรับการถือกำเนิดของบุคคลสำคัญผู้หนึ่งซึ่งต่อมากลายเป็นสัญลักษณ์แห่งศรัทธาและความเคารพบูชาในพระพุทธศาสนา — สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี)

        ท่านเกิดในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ในช่วงที่กรุงรัตนโกสินทร์เพิ่งถือกำเนิดได้เพียง 7 ปี ชื่อเดิมของท่านคือ “โต” ซึ่งภายหลังกลายเป็นนามที่คนไทยทั่วประเทศจดจำด้วยความเคารพ ท่านเป็นพระภิกษุในนิกายมหานิกาย และมีบทบาทสำคัญในวงการสงฆ์ในสมัยรัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 โดยดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร อันเป็นวัดที่เปรียบเสมือนศูนย์กลางแห่งจิตวิญญาณของผู้คนในยุคนั้น

        สมเด็จโต มิได้เป็นเพียงพระเกจิผู้มีชื่อเสียง หากแต่เป็นผู้มีจริยาวัตรอันงดงาม สมถะ เรียบง่าย เปี่ยมด้วยเมตตา จนกลายเป็นที่เคารพรักของประชาชนทุกชนชั้น ตั้งแต่พระมหากษัตริย์จนถึงชาวบ้านสามัญ ท่านได้รับการยกย่องไม่เพียงเพราะความเป็นนักปราชญ์ผู้เปี่ยมด้วยธรรมะ แต่ยังเป็นผู้มีภูมิรู้ด้านวิชชาคาถาอาคมที่ลึกซึ้ง จนผู้คนต่างขนานนามท่านว่า “อมตะเถราจารย์” ผู้เปี่ยมด้วยเมตตามหานิยม

        หนึ่งในมรดกทางศาสนาอันยิ่งใหญ่ที่ท่านได้สร้างไว้ คือ “พระสมเด็จ” พระเครื่องวัตถุมงคลที่ถือเป็นสุดยอดในบรรดาพระเครื่องทั้งหมดในประเทศไทย โดยได้รับการยกให้เป็น 1 ใน 5 ของพระเครื่องเบญจภาคี อันเป็นกลุ่มพระเครื่องที่ผู้ศรัทธาต่างเสาะแสวงหา บูชา และยกย่องว่าเป็นของสูง มีคุณค่าทางจิตใจสูงสุด และมีราคาซื้อขายในระดับนับล้านบาทต่อองค์

        แม้กาลเวลาจะล่วงเลยมาหลายร้อยปีแล้ว แต่ชื่อของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ยังคงดำรงอยู่ในหัวใจของพุทธศาสนิกชนชาวไทยเสมอ ไม่ว่าจะในรูปของพระบูชา พระเครื่อง หรือเรื่องเล่าปาฏิหาริย์ที่เล่าขานสืบต่อกันมา ท่านยังคงเป็นที่พึ่งทางใจ เป็นแรงศรัทธา และเป็นสัญลักษณ์ของความดีงามแห่งพระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง

        ด้วยคุณความดีอันมั่นคงดุจภูผา สมเด็จโตจึงมิได้เป็นเพียงบุคคลในประวัติศาสตร์ หากแต่เป็นอมตะเถราจารย์ผู้ดำรงอยู่ในใจคนไทยตราบนานเท่านาน.