กลอนลำชีวิต

        ป่าหม่อนถูกถางซีกติดทางดินทรายออกแล้ว  เหนือลานโล่งใหม่นั้น กอไผ่บ้านสองกอ ยอดโยนไกวตามแรงลมหนาว  ใต้ไผ่กอพบเวทีหมอลำหมู่ตั้งตระหง่าน  ห่างจากเวทีมาสักห้าสิบก้าวผู้ใหญ่  เฮือนกฐินตั้งเป็นสง่าอยู่ในเพิงผามมุงด้วยก้านมะพร้าว   พร้อมบริวาร  ผ้าไตร อัฐบริขาร หมอน เสื่อเต็มกอง   ผามเพิงถูกประดับประดาด้วยกระดาษหลากสี  โยงย้อยจนลานตา  โฮมตุ้มหุ้มห่อด้วยกล้วยเป็นเครือ   อ้อยเป็นกอ  มะพร้าวเป็นทะลาย  มะละกอสุกและผลไม้พื้นบ้านอีกเต็มไปหมด  เด็กชายวัยห้าขวบนอนในอ้อมกอดแม่มองดูข้าวของผู้คนไปรอบตัวทั่วงาน  ท่าทางตื่นตาตื่นใจ  จนเกือบสองทุ่ม  หลังโฆษกประกาศ  เสียงเพลงเปิดวงดังขึ้นนั่นแหละ  เด็กน้อยจึงหันกลับไปฟากตรงข้าม  นั่นหางเครื่องนับสิบในชุดฟูฟู  สีสันสดใสไหวพลิ้ว  โชว์ลีลาพร้อมเพรียง  อ่อนช้อยบ้าง  ขึงขังบ้างตามจังหวะดนตรี  ที่ครูนักดนตรีเล่นกันสด ๆ  นักร้องชาย หญิง  สลับกันออกมาขับกล่อม  ยังไม่ทันที่โชว์วงจะจบ  เด็กน้อยที่ตอนแรกตาโตมีประกาย  ก็เริ่มหาวใหญ่  และซบหลับไปในอ้อมกอดแม่  ลืมตาครั้งหนึ่งเห็นพระเอกแอ่นฟ้อนย้อนใส่เสียงแซ็กโซโฟนที่กำลังโซโลลายลำเพลิน  แล้วก็ผล็อยหลับต่อ  กี่ทุ่มกี่ยามไม่รู้   ตื่นอีกทีตัวก็พาดบนบ่าพ่อ  งัวเงียมองเห็นแต่ขั้นบันไดเฮือนแล้ว  นั่นคือความทรงจำวัยเด็กที่ผมเคยได้สัมผัสหมอลำสด ๆ  เป็นช่วงเวลาแว็บวาบที่ประทับอยู่ในสมองส่วนความทรงจำอย่างไม่รู้ลืม 

          ความทรงจำในวัยเด็กดูคล้ายกับว่าหมอลำ-กลอนลำนี่แหละเป็นกล่องดำ  ที่ดูดซับเอาอดีตงามของผมเก็บไว้  เป็นกล่องดำที่มีชีวิตจริง ๆ  เพราะมันยังกวักมือเรียกผมให้หวนหาดมดอมอดีตบางอย่างยามท้อ  เหงา เศร้า.....คิดถึงใครสักคน 

        ใครคนที่เราจำได้ไม่ลืม  อาจมิใช่เพราะเขาหรือเธอมีบุคลิกโดดเด่นเป็นรหัสหลักเพียงอย่างเดียว  สิ่งอื่น ๆที่แวดล้อมตัวเขาหรือเธอนั่นก็สำคัญไม่แพ้   ทั้งรหัสบรรยากาศ  กลิ่น  เสียงฝังแน่นข้างในใจล้ำลึกนี้

        จึงไม่แปลกอะไรที่ไม่ว่าจะได้เจอ  ได้ฟัง  ได้รู้เห็นอะไรก็ตาม  ที่เกี่ยวกับลำเรื่องต่อกลอนทำนองอุบลแล้ว  เหมือนมีสะพานเชื่อมให้เห็นภาพคุณย่าของผม  ให้ท่านมาลอยวนเวียนในความนึกคิดได้  ไม่เว้นว่างวันหยุดใด ๆ   ก็ภาพที่ย่าพาหลานชายวัยประถมต้นนั่งกลางลานทราย  ข้างโบสถ์  ฟังลำจนซอดแจ้ง  ไก่ขันลงคอน  ตอนตะเว็นฮุ่งเช้า  พระเอกนางเอกหมอลำมาลำล่อง ลำเต้ยลาแฟน ๆนั่นแล้ว  ถึงได้ลุกสะบัดเสื่อกกเดินจูงมือหลานเข้าบ้าน  ปล่อยให้หมาวัดนอนเฝ้าคีไฟ  อยู่เป็นแรงใจให้ชาวคณะหมอลำเก็บข้าวของคืนคอนบ่อนบ้าน  ภาพประทับใจเช่นนี้อาจซุกซ่อนอยู่ในเม็ดเลือด  ในดีเอ็นเอของคนบ้านเฮา...ลาวอีสาน จนบางคนว่า  “ฟังเพลงหยังกะบ่แล้วคันบ่ได้ฟังลำตบท้าย  คือมันขาดหยังไปจักอย่าง  ว่าบ่สู”

        นี่ผมค่อนข้างเห็นด้วย  แต่มีคำถามว่าทำไมคนลาวอีสาน(ที่ยังไม่กลายพันธุ์)กับหมอลำถึงได้ฝังแน่นแก่นกันคักแท้   คำตอบสำหรับผม  นอกจากภาพอดีตที่ว่ามา  ก็คือ  ก็พ่อผมเป็นหมอลำไง  หมอลำที่ลำกล่อมลูก  (ตอนนี้ก็กำลังกล่อมหลานน้อย)  ร้องเล่นกันในหมู่บ้าน  ก็พ่อผมมีวิทยุเทปที่เปิดเพลงลำให้ผมซึบซับตั้งแต่เล็กจนเรียกได้ว่า “เลี้ยงลูกด้วยกลอนลำ”  หมอลำสำหรับชีวิตผมจึงเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน

        นอกจากฟังได้  ฟังเป็นแล้ว  ผมยังจดจำใส่ใจ  ใส่สมอง ร้องได้หลายสิบกลอน  หรือพูดให้เวอร์ก็ร้องได้เป็นร้อยกลอนพู้นแหล่ว  ทั้งของครูคำเกิ่ง ทองจันทร์  ประสาน เวียงสิมา  พรศักดิ์ ส่องแสง  รุ่งโรจน์ เพชรธงชัย  สุบิน นิลวรรณ  ไก่ฟ้า ดาดวง  เฉลิมพล มาลาคำ  สาธิต ทองจันทร์ และของคนอื่น ๆ   ลำที่ไหนละ  ก็เวทีท้องทุ่งนั่นไง  หลังควายก็ด้วย  บนต้นหว้า  ต้นมะม่วง  ขณะเดินป่าหากะปอม  ในห้องเรียน  กระทั่งยามหลับฝัน น้องสาวเอ๊ย!

        ใช่! ผมฝันว่า ได้แต่งกลอนลำให้หมอลำสักคนลำสักกลอน  วันนั้นผมจะเอาม้วนเทปไปกราบพ่อ  และบอกท่านว่า  “นี่คือของขวัญ  แด่ศิลปินหมอลำในดวงใจของลูก  ครับพ่อ”  โอย...ละนา