ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียม : ก้าวสำคัญสู่การเท่าเทียมทางเพศ

ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียม : ก้าวสำคัญสู่การเท่าเทียมทางเพศ

ในวันที่ 21 ธันวาคม 2566 ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมทั้ง 3 ร่าง จะถูกนำเข้าพิจารณาในสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้ง หลังจากร่างของพรรคก้าวไกล ตกไปในสภาชุดที่แล้ว

ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมทั้ง 3 ร่าง มีเนื้อหาสาระหลักที่เหมือนกัน คือ กำหนดให้คู่สมรสตามกฎหมายสามารถเป็นบุคคลสองคน ไม่ว่าชายหรือหญิง คู่สมรสมีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายเช่นเดียวกับคู่สมรสชาย-หญิง ยกเว้นข้อยกเว้นบางประการ เช่น มาตรา 1454 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งกำหนดว่าคู่สมรสไม่สามารถรับบุตรบุญธรรมร่วมได้

รายละเอียดของทั้ง 3 ร่าง

ร่างของรัฐบาล

• กำหนดให้คู่สมรสตามกฎหมายสามารถเป็นบุคคลสองคน ไม่ว่าชายหรือหญิง

• กำหนดให้อายุขั้นต่ำในการจดทะเบียนสมรสคือ 17 ปีบริบูรณ์

• กำหนดให้หน่วยงานอื่นดำเนินการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องภายใน 180 วัน นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

ร่างของพรรคก้าวไกล

• กำหนดให้คู่สมรสตามกฎหมายสามารถเป็นบุคคลสองคน ไม่ว่าชายหรือหญิง

• กำหนดให้อายุขั้นต่ำในการจดทะเบียนสมรสคือ 18 ปีบริบูรณ์

• กำหนดให้หน่วยงานอื่นดำเนินการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องภายใน 180 วัน นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

ร่างของภาคประชาชน

• กำหนดให้คู่สมรสตามกฎหมายสามารถเป็นบุคคลสองคน ไม่ว่าชายหรือหญิง

• กำหนดให้อายุขั้นต่ำในการจดทะเบียนสมรสคือ 18 ปีบริบูรณ์

• กำหนดให้กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลทันที ไม่ต้องรอการแก้ไขกฎหมายอื่น

จากประเด็นความแตกต่างข้างต้น มีข้อเสนอแนะดังนี้

• ควรกำหนดให้กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลทันที เพื่อให้คู่สมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนสมรสกันได้รับสิทธิและสวัสดิการต่าง ๆ ตามกฎหมายได้ทันที เช่น สิทธิในการรับมรดกจากคู่สมรส สิทธิในการรับสวัสดิการจากหน่วยงานราชการ เช่น สวัสดิการข้าราชการ สิทธิในการรับค่ารักษาพยาบาลจากคู่สมรส เป็นต้น
• ควรแก้ไขถ้อยคำในกฎหมายแพ่งฯ ที่เกี่ยวกับมารดากับบุตร ในกฎหมายอื่น ๆ ให้ครอบคลุมถึงคู่สมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนสมรสกันทันที เพื่อให้คู่สมรสเพศเดียวกันได้รับสิทธิและสวัสดิการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบุตร เช่น สิทธิในการเป็นผู้ปกครองบุตร สิทธิในการรับบุตรบุญธรรม เป็นต้น

ความคืบหน้าล่าสุด

จากการสัมภาษณ์ ธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล หรือ "ครูธัญ" ระบุว่า "รายละเอียดต่าง ๆ เหล่านี้ สามารถหาความเห็นร่วมกันในขั้นคณะกรรมาธิการได้"

ขณะที่ชวินโรจน์ ธีรพัชรพร นักกฎหมายสิทธิของผู้มีความหลากหลายทางเพศ (LGBTQ+) ชี้ว่าเมื่อดูเจตจำนงทางการเมืองของสภาผู้แทนราษฎร เห็นว่า ความท้าทายของร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมไม่ใช่การผ่านหรือไม่ผ่านกฎหมาย เนื่องจากท่าทีของฟากรัฐบาล ร่างกฎหมายนี้น่าจะผ่านแน่นอน แต่ความท้าทายก็คือ ร่างกฎหมายตัวหลักจะถูกพัฒนาให้เป็นร่างที่ดีที่สุดหรือไม่ จากกรรมาธิการในชั้นต่อไป

"คำว่าสมรสเท่าเทียม มันไม่ได้เท่าเทียมแค่เดินไปจดทะเบียนสมรส มันต้องเท่าเทียมในเรื่องสิทธิสวัสดิการ และแนวปฏิบัติต่าง ๆ ที่ไม่ให้มีการเลือกปฏฺิบัติ ไม่ใช่คู่สมรสชายหญิงทำอย่างหนึ่ง แต่คู่สมรส LGBTQ ทำอย่างหนึ่ง" ชวินโรจน์ กล่าวทิ้งท้าย

จากข้อมูลข้างต้น พบว่าร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมมีความคืบหน้าไปมากแล้ว โดยทั้ง 3 ร่าง จะถูกนำเข้าพิจารณาในสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้งในวันที่ 21 ธันวาคม 2566

ความท้าทายของร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมในขณะนี้อยู่ที่การพิจารณาของคณะกรรมาธิการฯ ว่าจะสามารถหาความเห็นร่วมกันได้หรือไม่ และจะสามารถพัฒนาร่างกฎหมายให้ครอบคลุมและเท่าเทียมทุกมิติได้หรือไม่

หากร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมผ่านการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรได้สำเร็จ จะเป็นก้าวสำคัญในการสร้างความเท่าเทียมทางเพศในประเทศไทย

ความเท่าเทียมทางเพศเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ทุกคน ไม่ว่าบุคคลนั้นจะมีความหลากหลายทางเพศหรือไม่ก็ตาม ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมจึงเป็นความหวังของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศในประเทศไทยในการต่อสู้เพื่อความเท่าเทียมทางเพศอย่างแท้จริง

ประเด็นเพิ่มเติม

นอกจากประเด็นความแตกต่างข้างต้นแล้ว ยังมีประเด็นเพิ่มเติมที่ควรพิจารณาในร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียม