ประวัติศาสตร์รถเมล์ไทย
รถเมล์เป็นยานพาหนะขนส่งมวลชนที่ได้รับความนิยมในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมาอย่างยาวนาน ย้อนกลับไปเมื่อ พ.ศ. 2428 ถือเป็นจุดเริ่มต้นของกิจการรถเมล์ไทย โดยพระยาภักดีนรเศรษฐ (เลิศ เศรษฐบุตร) ได้ริเริ่มนำรถเทียมม้ามาให้บริการขนส่งผู้โดยสารในกรุงเทพฯ โดยใช้ชื่อว่า "รถนายเลิศ"
รถเทียมม้าเป็นรถเมล์รุ่นแรกที่ใช้ในประเทศไทย มีความเร็วในการวิ่งที่ไม่รวดเร็วนัก มักใช้วิ่งตามถนนสายหลักในกรุงเทพฯ โดยผู้โดยสารสามารถขึ้นลงรถได้ตามความสะดวก อัตราค่าโดยสารคิดเป็นชั่วโมงละ 75 สตางค์ หรือ 1 บาทต่อชั่วโมง
ต่อมาใน พ.ศ. 2430 กรุงเทพฯ ได้เริ่มมีรถรางไฟฟ้าเปิดให้บริการ ซึ่งได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว รถเทียมม้าจึงเริ่มถูกยกเลิกไป
จนกระทั่งใน พ.ศ. 2452 รถเมล์เทียมม้ากลับมาเปิดให้บริการอีกครั้ง โดยพระยาภักดีนรเศรษฐ ได้ปรับปรุงกิจการใหม่ โดยนำรถยนต์ยี่ห้อฟอร์ดมาวิ่งแทนรถเทียมม้า และทำที่นั่งเป็น 2 แถว เรียกกันว่า "รถเมล์ขาว" หรือ "รถอ้ายโกร่ง" เนื่องจากมีเสียงดังขณะวิ่ง
กิจการรถเมล์เริ่มพัฒนาอย่างรวดเร็วในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มีผู้ประกอบการรายใหม่เข้ามาให้บริการเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้เกิดความสับสนวุ่นวายในการให้บริการ เช่น การวิ่งทับเส้น แย่งลูกค้า และแข่งขันเรื่องราคา รัฐบาลจึงออกพระราชบัญญัติการขนส่งเพื่อควบคุมกิจการรถเมล์ในปี พ.ศ. 2497
ในปี พ.ศ. 2502 รถรางไฟฟ้าถูกยกเลิก เนื่องจากความเชื่องช้าและขัดขวางการจราจรบนท้องถนน ส่งผลให้รถเมล์กลายเป็นระบบขนส่งมวลชนที่มีความสำคัญมากขึ้น
ในปี พ.ศ. 2518 รัฐบาลได้จัดตั้งบริษัทมหานครขนส่ง จำกัด ขึ้น โดยเป็นรัฐวิสาหกิจประเภทบริษัท จำกัด มีรัฐถือหุ้นอยู่ 51% และเอกชนถือหุ้นอยู่ 49% เพื่อรวมกิจการรถเมล์ทั้งหมดในกรุงเทพมหานครมาอยู่ภายใต้การควบคุมของภาครัฐ
ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ได้มีการออกพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ขึ้น โดยรวมกิจการรถเมล์ทั้งหมดจากบริษัทมหานครขนส่ง จำกัด มาขึ้นอยู่กับ ขสมก.
ปัจจุบัน ขสมก. ให้บริการรถเมล์ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลกว่า 4,000 คัน ครอบคลุมเส้นทางกว่า 500 เส้นทาง ให้บริการผู้โดยสารกว่า 10 ล้านคนต่อวัน
รถเมล์ไทยได้พัฒนามาอย่างต่อเนื่องจากรถเทียมม้า รถสองแถว รถเมล์โดยสารประจำทาง จนกระทั่งเป็น ขสมก. ในปัจจุบัน ทำหน้าที่เป็นระบบขนส่งมวลชนที่สำคัญในการรองรับการเดินทางของประชาชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
ที่มาของข้อมูลสำหรับบทความเรื่องประวัติศาสตร์รถเมล์ไทยนี้ มาจากแหล่งข้อมูลต่างๆ ดังนี้
* หนังสือ "รถเมล์ไทย" โดย หม่อมหลวงคึกฤทธิ์ ปราโมช
* เว็บไซต์ขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.)
* เว็บไซต์ของกรมการขนส่งทางบก
* เว็บไซต์ของหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
ข้อมูลทั้งหมดที่ได้รวบรวมมานั้น ได้รับการเรียบเรียงและนำเสนอใหม่ เพื่อให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจได้ง่ายขึ้น และเห็นพัฒนาการของรถเมล์ไทยอย่างครบถ้วน
ประเทศที่มีแหล่งน้ำมันดิบ ปริมาณมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่งของโลก
มหากาพย์ "ทวีปมู" อาณาจักรแม่ที่สาบสูญกับความลับใต้ผืนน้ำแปซิฟิก
จังหวัดเดียวในประเทศไทยที่มีภาษาเป็นอัตลักษณ์เป็นของตนเอง
5 ดินแดนที่สหรัฐอเมริกาเคยพยายามขอซื้อแต่ล้มเหลว
จังหวัดเดียวในประเทศไทย ที่ไม่มีอำเภอเมืองเหมือนจังหวัดอื่น
ยกเลิกข้อความไม่ได้ไม่ใช่เครื่องพัง แต่เพราะ “หมดเวลา” ไขข้อสงสัย LINE ปี 2569 ที่คนใช้ไลน์ทุกคนควรรู้
อำเภอที่อยู่ไกลจากตัวจังหวัดที่สุด
จังหวัดเดียวในประเทศไทย ที่ทุกอำเภออยู่ติดฝั่งทะเลและชายแดน
นักวิทย์ค้นพบแหล่งน้ำที่เก่าแก่ที่สุดบนโลก อดใจไม่ไหวจึงลองดื่มดู
✨“ลิซ่า–ลลิษา มโนบาล” เขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่! ศิลปินไทย–K-Pop คนแรกเฉิดฉายเวที Golden Globe Awards ครั้งที่ 83✨
ดราม่า..ไข่เจียวตลาดน้ำดำเนินสะดวก จานละ 400 บาท ผิดซ้ำซากจากร้านเดิม
ขยี้ตาซ้ำ! เปิดโพย 26 ชื่อ-นามสกุลไทยสุดพีค ไวรัลสะเทือนทะเบียนราษฎร์ที่มีอยู่จริง
✨“ลิซ่า–ลลิษา มโนบาล” เขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่! ศิลปินไทย–K-Pop คนแรกเฉิดฉายเวที Golden Globe Awards ครั้งที่ 83✨
จังหวัดเดียวในประเทศไทยที่มีภาษาเป็นอัตลักษณ์เป็นของตนเอง
เหรียญราคา 10 บาทของไทย รุ่นที่หาได้ยากมากที่สุดระดับตำนาน



