ดอกขจร : ดอกสลิด ผักพื้นบ้านที่มีประโยชน์และสรรพคุณเด่น

หอมเอยหอมดอกขจร นกขมิ้นเหลืองอ่อน ค่ำนี้จะนอนที่ใหนกัน ได้ยินเพลงนี้สมัยตอนเด็ก ๆ เพราะแม่ร้องกล่อมน้องให้ฟัง เลยทำให้สงสัยมาตั้งนมนาน ว่าดอกขจรมันเป็นเช่นไร จนมารู้ว่าดอกขจรคือผักพื้นบ้าน ที่รสชาดอร่อยและมีสรรพคุณอย่างมาก

ดอกขจร เป็นพรรณไม้ดอกมีถิ่นกำเนิดในประเทศจีนตอนใต้ เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ และอินเดีย มีลักษณะเป็นไม้เลื้อยมีความยาวตั้งแต่ 2 - 15 เมตร บริเวณเถามีขนาดเล็กกลมและเหนียวมาก  พื้นผิวของเถาจะไม่เรียบ หากกรีดเถาจะมีน้ำยางสีใส ไหลออกมา เนื่องจากเถามีลักษณะที่เหนียวมาก จึงสามารถนำมาทำเป็นเชือกมัดได้ เมื่อต้นมีอายุมากขึ้น เถาจะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีน้ำตาล  สามารปลูกเป็นไม้เลื้อยเพื่อปกคลุม ต้นไม้อื่นหรือบังแดด ในสวนหรือตามรั้วบ้านได้ดี ดอกขจรขึ้นง่าย พบเห็นได้ทั่วไปในประเทศไทย  สามารถเติบโตในดินโปร่ง และแสงแดดจ้า พบได้ในป่าดิบเขา ป่าเบญจพรรณ  ป่าละเมาะและป่าแห้งทั่วเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ดอกขจรมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ดอกสลิด (บางท้องถิ่นเรียก สลิดคาเลา สลิดป่า กะจอน ขะจอน ผักขิก ) ดอกขจรความหมายคือ คำว่า " ่ขจร " หรือ " สลิด" ต่างก็มีความหมายเหมือนกันว่า กระจาย หรือ ฟุ้ง จึงอาจเปรียบได้กับ กลิ่นของดอกขจร ทีลอยไปไกล มีกลิ่นหอมคล้ายกลิ่นใบเตย มักมีกลิ่นตอนเย็นหรือ พลบค่ำ

- ประโยชน์ทางด้านอาหาร ของดอกขจร  นำมาประกอบอาหาร ดอกขจรเป็นผักพื้นบ้าน ที่เป็นที่นิยม สามารถหารับประทานได้ในช่วง ฤดูฝนเท่านั้น ดอกขจรมีประโยชน์ให้คุณค่าของสารอาหารมาก มีแคลเซียม ฟอสฟอรัส  วิตามินเอ  และวิตามินซีสูง ให้พลังงานมาก ดอกขจรนำมาเป็นเมนูอาหารได้หลากหลาย เนื่องจากไม่มีกลิ่นมีลักษณะ กรุบ กรอบ เนื้อนุ่ม รสมันหอม สามารถนำมาทำอาหารอาทิ ดอกขจรผัดไข่ หรือนำมาต้มจิ้มน้ำพริก นำมาทอด และทำเป็นอาหารคาวหวานต่าง ๆ ได้ ส่วนที่มีคุณค่าที่สุดของดอก คือยอดอ่อน

- สรรพคุณทางยา สามารุลดความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็ง ทำให้ระบบขับถ่ายทำงานเป็นปกติ แก้คลื่นไส้ บำรุงตับ แก้ปวดศีรษะ ขับลเสมหะ บำรุงปอด บำรุงโลหิต ใช้เป็นยาแก้พิษ และบรรเทาอาการปวดกระดูกสันหลังได้ดี

- เป็นไม้ประดับ เนื่องจากลำต้นมีลักษณะเป็นไม้เลื้อย อีกทั้งตัวดอกก็มีกลิ่นหอม ไปไกล จึงนิยมนำมาปลูกเป็นไม้เลื้อยเพื่อประดับตัวบ้าน หรือสวน อีกทั้งยังสามารถให้ร่มเงาแก่ผู้พักอาศัยได้ดีด้วย