นมข้นหวานแท้จริงแล้วมันทำมาจากอะไร

นมข้นหวานที่เรากินกันทุกวัน ความจริงที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ อาจไม่ใช่นมแท้ แต่อาจเป็นครีมเทียมผสมน้ำตาลและน้ำมันพืชความแตกต่างระหว่างนมข้นหวานแท้กับครีมเทียมข้นหวาน ส่วนประกอบ กระบวนการผลิต และสิ่งที่ผู้บริโภคควรรู้

นมข้นหวานเป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่อยู่คู่กับชีวิตประจำวันของคนไทยมาเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นกาแฟเย็น ชาเย็น โอเลี้ยง ขนมปังปิ้ง โรตี ปาท่องโก๋ หรือขนมหวานชนิดต่าง ๆ เพียงเติมนมข้นหวานลงไปเล็กน้อย ก็ช่วยเพิ่มรสชาติหวานมันและทำให้เครื่องดื่มมีความเข้มข้นมากขึ้น จนกลายเป็นส่วนประกอบที่ขาดไม่ได้ในร้านกาแฟและร้านเครื่องดื่มจำนวนมาก

แต่มีเรื่องหนึ่งที่ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยอาจยังไม่ทราบ นั่นคือ ผลิตภัณฑ์สีขาวข้นที่เราเรียกกันติดปากว่านมข้นหวานนั้น ไม่ได้เป็นนมจากวัวทุกชนิด บางผลิตภัณฑ์เป็นนมข้นหวานที่ผลิตจากนมจริง ขณะที่บางผลิตภัณฑ์เป็นครีมเทียมข้นหวาน ซึ่งมีส่วนประกอบของน้ำตาล ไขมันจากพืช และส่วนประกอบจากนมหรือโปรตีนชนิดอื่นตามสูตรการผลิต

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญอย่างมาก เพราะแม้ผลิตภัณฑ์ทั้งสองชนิดจะมีสี ลักษณะ ความข้น และรสชาติคล้ายคลึงกัน แต่ที่มาของวัตถุดิบและคุณค่าทางอาหารไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด

เรื่องนี้จึงเป็นความรู้ใกล้ตัวที่ควรทำความเข้าใจ โดยเฉพาะผู้ที่ชื่นชอบการดื่มกาแฟและชาเย็นเป็นประจำ เพราะสิ่งที่เราคิดว่าเป็นนม อาจเป็นผลิตภัณฑ์ทดแทนนมที่มีส่วนประกอบแตกต่างออกไปก็ได้

นมข้นหวานแท้คืออะไร และผลิตขึ้นมาอย่างไร

นมข้นหวานแท้ หรือ Sweetened Condensed Milk เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการนำน้ำนมมาแปรรูป โดยผ่านกระบวนการลดปริมาณน้ำบางส่วนออกจากน้ำนม เพื่อทำให้ส่วนประกอบของนมมีความเข้มข้นมากขึ้น จากนั้นจึงเติมน้ำตาลลงไปในปริมาณที่เหมาะสม

กระบวนการผลิตเริ่มจากการนำน้ำนมดิบที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาปรับองค์ประกอบให้เหมาะสม จากนั้นนำไปผ่านกระบวนการให้ความร้อนและระเหยน้ำออกบางส่วน เมื่อปริมาณน้ำลดลง น้ำนมก็จะมีความเข้มข้นมากขึ้น ก่อนเติมน้ำตาลและผ่านขั้นตอนการควบคุมคุณภาพจนได้ผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะข้นเหนียว

น้ำตาลไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเพิ่มความหวานเท่านั้น แต่ยังช่วยลดปริมาณน้ำที่จุลินทรีย์สามารถนำไปใช้ได้ จึงช่วยยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์เมื่อบรรจุในภาชนะที่เหมาะสมและยังไม่เปิดใช้

ตามมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศของโคเด็กซ์ หรือ Codex Alimentarius ซึ่งจัดทำโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติและองค์การอนามัยโลก นมข้นหวานเป็นผลิตภัณฑ์นมที่ได้จากการลดน้ำบางส่วนออกจากนมและเติมน้ำตาล โดยวัตถุดิบหลักที่อนุญาตประกอบด้วยนม นมผง ครีม และผลิตภัณฑ์ไขมันนม

มาตรฐานดังกล่าวยังมีข้อกำหนดเกี่ยวกับองค์ประกอบและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ เพื่อให้สามารถเรียกชื่อว่าเป็นนมข้นหวานได้อย่างถูกต้อง 

แล้วครีมเทียมข้นหวานคืออะไร

ครีมเทียมข้นหวาน หรือ Sweetened Condensed Non-Dairy Creamer เป็นผลิตภัณฑ์ที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อใช้ทดแทนนมข้นหวานหรือเพิ่มความหวานมันให้กับเครื่องดื่มและอาหารบางประเภท

คำว่า Non-Dairy ในชื่อผลิตภัณฑ์หมายถึงผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มีไขมันนมเป็นแหล่งไขมันหลัก แต่ไม่ได้หมายความว่าผลิตภัณฑ์ทุกสูตรจะปราศจากส่วนประกอบจากนมทั้งหมด

วัตถุดิบที่มักพบในผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ ได้แก่ น้ำ น้ำตาล น้ำมันพืชหรือไขมันจากพืช นมผงหรือส่วนประกอบของนมในบางสูตร รวมถึงสารช่วยให้ส่วนผสมเข้ากันและคงตัว

น้ำมันพืชเป็นส่วนประกอบที่มีบทบาทสำคัญ เพราะช่วยให้ผลิตภัณฑ์มีความมันและสัมผัสนุ่มคล้ายครีม เมื่อผสมกับน้ำตาลและส่วนประกอบอื่น ๆ ผ่านกระบวนการผลิตที่เหมาะสม ก็จะได้ผลิตภัณฑ์ที่มีความข้นเหนียว สามารถนำไปใช้ชงกาแฟ ชา และเครื่องดื่มต่าง ๆ ได้

ผลิตภัณฑ์ชนิดนี้ไม่ได้เกิดจากการนำนมสดมาเคี่ยวจนข้นเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการผสมวัตถุดิบหลายชนิดให้ได้คุณสมบัติตามที่ผู้ผลิตต้องการ

องค์การโคเด็กซ์มีมาตรฐานแยกสำหรับผลิตภัณฑ์ผสมนมข้นหวานพร่องมันเนยกับไขมันพืชด้วย แสดงให้เห็นว่าผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของไขมันพืชมีประเภทและมาตรฐานการผลิตของตนเอง ไม่ใช่สิ่งเดียวกับนมข้นหวานที่ผลิตจากไขมันนม 

ทำไมผู้ผลิตจึงหันมาใช้น้ำมันพืชแทนไขมันนม

เหตุผลสำคัญประการหนึ่งมาจากต้นทุนในการผลิตและความต้องการของตลาด เพราะไขมันจากนมมีต้นทุนและคุณสมบัติเฉพาะตัว ขณะที่ไขมันจากพืชสามารถนำมาใช้พัฒนาผลิตภัณฑ์ทดแทนได้หลายรูปแบบ

การใช้น้ำมันพืชเป็นส่วนประกอบช่วยให้ผู้ผลิตสามารถควบคุมต้นทุนได้ และยังสามารถปรับแต่งรสชาติ ความมัน ความข้น และความคงตัวของผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับการนำไปใช้ในเครื่องดื่มได้อีกด้วย

นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ครีมเทียมข้นหวานยังสามารถตอบสนองความต้องการของร้านกาแฟ ร้านชา และร้านเครื่องดื่มที่ต้องการวัตถุดิบสำหรับผลิตเครื่องดื่มจำนวนมากในแต่ละวัน

เมื่อพิจารณาจากการใช้งานจริง จะพบว่าครีมเทียมข้นหวานสามารถนำไปผสมกับกาแฟดำ ชาไทย ชาเขียว และเครื่องดื่มอื่น ๆ ได้ดี มีความหวานมันและให้สัมผัสคล้ายกับนมข้นหวานทั่วไป

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์ทั้งสองชนิดสามารถวางจำหน่ายอยู่ในตลาดเดียวกัน และบางครั้งผู้บริโภคอาจไม่ทันสังเกตว่ากำลังเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ประเภทใด

ความแตกต่างระหว่างนมข้นหวานแท้กับครีมเทียมข้นหวาน

แม้จะมีลักษณะคล้ายกัน แต่สามารถเปรียบเทียบความแตกต่างได้ดังนี้

วิธีเลือกซื้ออย่างไรไม่ให้เข้าใจผิด

ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบผลิตภัณฑ์ก่อนซื้อได้ง่าย ๆ โดยเริ่มจากการอ่านชื่ออาหารที่ระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์ อย่าดูเพียงคำว่า นมข้นหวาน ที่เขียนตัวใหญ่ด้านหน้า เพราะบางครั้งชื่อทางการค้าหรือข้อความโฆษณาอาจทำให้เข้าใจผิดได้

สิ่งที่ควรตรวจสอบมีดังนี้

ประการแรก ให้ดูชื่อประเภทผลิตภัณฑ์ หากระบุว่า Sweetened Condensed Milk ก็เป็นผลิตภัณฑ์นมข้นหวานตามประเภทที่กล่าวถึง แต่หากระบุว่า Sweetened Condensed Non-Dairy Creamer ก็เป็นครีมเทียมข้นหวาน

ประการที่สอง ให้ดูรายการส่วนประกอบ หากพบคำว่า น้ำมันปาล์ม น้ำมันถั่วเหลือง หรือน้ำมันพืชชนิดอื่นอยู่ในรายการส่วนประกอบ ก็แสดงว่าผลิตภัณฑ์นั้นมีไขมันจากพืชเป็นส่วนประกอบ

ประการที่สาม ให้ดูตารางโภชนาการ โดยเฉพาะปริมาณน้ำตาล ไขมันทั้งหมด ไขมันอิ่มตัว และพลังงานต่อหนึ่งหน่วยบริโภค

ประการที่สี่ ผู้ที่แพ้นมวัวหรือแพ้โปรตีนนมควรตรวจสอบข้อความแจ้งสารก่อภูมิแพ้ด้วย เพราะคำว่า Non-Dairy ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าผลิตภัณฑ์นั้นไม่มีส่วนประกอบจากนมเสมอไป

การอ่านฉลากจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการทำความเข้าใจสิ่งที่เรากำลังรับประทาน

กินนมข้นหวานและครีมเทียมข้นหวานมากเกินไปจะเกิดอะไรขึ้น

อีกเรื่องหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือปริมาณน้ำตาลและพลังงานที่ได้รับจากผลิตภัณฑ์ทั้งสองชนิด

ไม่ว่าจะเป็นนมข้นหวานแท้หรือครีมเทียมข้นหวาน ต่างก็เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความหวานสูง จึงควรบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม

หากรับประทานน้ำตาลมากเกินความต้องการของร่างกายอย่างต่อเนื่อง อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะน้ำหนักเกิน โรคอ้วน และโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 2

ส่วนไขมันก็เป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งที่ต้องพิจารณา เพราะผลิตภัณฑ์บางสูตรใช้ไขมันพืชที่มีสัดส่วนไขมันอิ่มตัวค่อนข้างสูง เช่น น้ำมันปาล์ม ขณะที่บางสูตรอาจใช้ไขมันชนิดอื่น ผู้บริโภคจึงควรดูข้อมูลโภชนาการของผลิตภัณฑ์แต่ละยี่ห้อ ไม่ควรเหมารวมว่าน้ำมันพืชทุกชนิดมีคุณสมบัติเหมือนกัน

การดื่มกาแฟหรือชาเย็นไม่จำเป็นต้องเลิกไปเสียทั้งหมด แต่ควรลดปริมาณนมข้นหวานและน้ำเชื่อมที่เติมลงในเครื่องดื่ม รวมถึงเลือกสูตรหวานน้อยเมื่อมีโอกาส

ความจริงที่ซ่อนอยู่ในกระป๋องนมข้นหวาน

เรื่องราวของนมข้นหวานเป็นตัวอย่างที่ดีของการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมอาหาร เพราะผลิตภัณฑ์ที่มีหน้าตาและรสชาติใกล้เคียงกัน อาจมีวัตถุดิบและกระบวนการผลิตแตกต่างกันอย่างมาก

นมข้นหวานแท้ผลิตจากนมที่ผ่านการลดปริมาณน้ำและเติมน้ำตาล ส่วนครีมเทียมข้นหวานเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ส่วนประกอบหลายชนิด โดยอาจมีน้ำมันพืชเป็นแหล่งไขมันหลัก เพื่อสร้างความมันและความข้นคล้ายผลิตภัณฑ์จากนม

ดังนั้น ข้อความที่ว่า นมข้นหวานทุกชนิดทำจากน้ำมันพืชผสมน้ำตาล จึงไม่ถูกต้องทั้งหมด เพราะยังมีนมข้นหวานแท้ที่ผลิตจากนมจริงวางจำหน่ายอยู่ทั่วไป

สิ่งที่ผู้บริโภคควรตระหนักคือ อย่าตัดสินผลิตภัณฑ์จากสีสัน ความข้น หรือรสชาติที่สัมผัสได้เพียงอย่างเดียว เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่สามารถบอกได้ว่าผลิตภัณฑ์ทำมาจากอะไร

ครั้งต่อไปเมื่อเดินเข้าไปซื้อกาแฟเย็นหรือชาเย็นสักแก้ว ลองสังเกตดูสักนิดว่าร้านใช้ผลิตภัณฑ์ชนิดใด และหากซื้อกลับบ้านก็ลองพลิกอ่านฉลากบนกระป๋องหรือถุงสักครั้ง

เพราะความรู้เรื่องอาหารไม่ได้อยู่ไกลตัวเลย บางครั้งความจริงที่เราควรรู้ก็อยู่ในกระป๋องเล็ก ๆ ที่เราเปิดใช้กันอยู่ทุกวันนั่นเอง

แหล่งที่มาและเอกสารอ้างอิง

           องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) และองค์การอนามัยโลก – มาตรฐานนมข้นหวาน Codex CXS 282-1971

[Codex Standard for Sweetened Condensed Milks](https://fic.nfi.or.th/law/upload/file1/2317_LR5605-1-Codex_sweetended-condensed-milk_May2013.pdf?utm_source=chatgpt.com)

          FAO – มาตรฐานผลิตภัณฑ์นมข้นหวานผสมไขมันพืช

[Standard for a Blend of Sweetened Condensed Milk and Vegetable Fat](https://www.fao.org/input/download/standards/10616/CXS_252e.pdf?utm_source=chatgpt.com)

          Codex Alimentarius – คำอธิบายประเภทผลิตภัณฑ์ทดแทนนมและครีมเทียมสำหรับเครื่องดื่ม

[Beverage Whiteners – Codex Food Category](https://codex.fao.org/codex-texts/codex-online-databases/gsfa/food-categories/food-category-details?categoryId=c272ded6-249a-f111-b8dc-70a8a5613865&utm_source=chatgpt.com)

           สถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม – เอกสารมาตรฐานนมข้นหวาน

[มาตรฐานนมข้นหวาน](https://fic.nfi.or.th/law/upload/file1/2741_LR6309-4-Codex_SWEETENED_CONDENSED_MILKS-ISO.pdf?utm_source=chatgpt.com)

          Dairy Farmers of Canada – กระบวนการผลิตและองค์ประกอบของนมข้นหวาน

[Sweetened Condensed Milk](https://dairyfarmersofcanada.ca/sites/default/files/2018-08/ab_powerup_milk_products.pdf?utm_source=chatgpt.com)

          Eagle Brand – ตัวอย่างส่วนประกอบของนมข้นหวานที่ผลิตจากนมและน้ำตาล

[Sweetened Condensed Milk Ingredients](https://www.eaglebrand.com/product/sweetened-condensed-milk/?utm_source=chatgpt.com)