โรคยอดฮิต! ของคนไทย

ภัยเงียบอันตรายถึงชีวิต

โรคความดันโลหิตสูง

• โรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยทั่วโลก องค์การอนามัยโลกกำหนดค่าความดันโลหิตสูงที่ 140/90 มิลลิเมตรปรอท
• โรคความดันโลหิตสูงมักไม่แสดงอาการ ดังนั้นจึงถูกเรียกว่า "มัจจุราชเงียบ"
• โรคความดันโลหิตสูงมีสาเหตุมาจากหลายปัจจัย เช่น พันธุกรรม อายุ โรคอ้วน การสูบบุหรี่ ภาวะเครียด และดื่มแอลกอฮอล์
• โรคความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคร้ายแรงหลายชนิด เช่น โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคไตวายเรื้อรัง
• วิธีควบคุมโรคความดันโลหิตสูง ได้แก่ การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เช่น ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายสม่ำเสมอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และงดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ หากปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตแล้วความดันโลหิตยังไม่ลดลง อาจต้องรับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์

ข้อแนะนำ

• ทุกคนควรตรวจวัดความดันโลหิตเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
• หากมีประวัติครอบครัวเป็นโรคความดันโลหิตสูง ควรตรวจวัดความดันโลหิตบ่อยขึ้น
• หากมีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง ควรปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อป้องกันโรค

ปัจจัยที่มีผลต่อความดันโลหิต ดังนี้

• ความดันโลหิตมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ตามปัจจัยต่าง ๆ ดังนี้

  • อายุ เมื่ออายุมากขึ้นความดันโลหิตมักสูงขึ้น
  • เพศ ชายมักพบความดันโลหิตสูงบ่อยกว่าหญิง
  • พันธุกรรม และสิ่งแวดล้อม ผู้ที่บิดา มารดา มีความดันโลหิตสูง มีแนวโน้มเป็นโรคนี้มากขึ้น
  • ความอ้วน และขาดการออกกำลังกาย
  • สภาวะทางอารมณ์ เช่น เครียด โกรธ เจ็บปวด เสียใจ ตื่นเต้น ส่งผลต่อความดันโลหิตทั้งสิ้น ซึ่งสามารถกลับเป็นปกติ เมื่อผ่านพ้นภาวะนั้น ๆ
  • เชื้อชาติ
  • อาหาร เช่น เกลือ และส่วนประกอบของเกลือที่อาจนึกไม่ถึง เช่น ซีอิ๊ว น้ำปลา ผงชูรส ผงฟู ก้อนซุปสำเร็จรูปมีรายงานชัดเจนว่าเกลือส่งผล โดยตรงต่อความดันโลหิต
  • บุหรี่ สุรา และกาแฟ
  • สมุนไพรบางชนิด เช่น อบเชย
  • ผลของยา เช่น ฮอร์โมนคุมกำเนิด ยากลุ่ม nonsteroidal anti-inflammation drugs (NSIADs)

• ปัจจัยที่มีผลต่อความดันโลหิตสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่

  • ปัจจัยที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น อายุ เพศ พันธุกรรม
  • ปัจจัยที่สามารถควบคุมได้ เช่น ความอ้วน อาหาร การออกกำลังกาย สภาวะทางอารมณ์ บุหรี่ สุรา และยา

• การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การควบคุมน้ำหนัก รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ช่วยลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคความดันโลหิตสูงได้

โรคเบาหวาน

• เบาหวานคือภาวะที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง เนื่องจากไม่อาจนำแป้ง และน้ำตาลที่บริโภคเข้าไปมาใช้ได้
• เบาหวานแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ เบาหวานประเภทที่หนึ่ง และเบาหวานประเภทที่สอง
• เบาหวานประเภทที่หนึ่งเกิดจากการที่ตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินได้เลย ผู้ป่วยจำเป็นต้องพึ่งการฉีดอินซูลินอย่างสม่ำเสมอ
• เบาหวานประเภทที่สองเกิดจากการที่ตับอ่อนของผู้ป่วยไม่สามารถสร้างอินซูลินให้เพียงพอ และร่างกายมีภาวะดื้ออินซูลิน
• อาการของเบาหวาน ได้แก่ ปัสสาวะบ่อยทั้งกลางวันและกลางคืน กระหายน้ำ อ่อนเพลีย หิวบ่อย คันตามตัว ติดเชื้อได้ง่าย ตาพร่า เห็นภาพไม่ชัด เห็นภาพซ้อน ขาชา
• ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน ได้แก่ อายุเกิน 40 ปีขึ้นไป มีประวัติครอบครัวโรคเบาหวาน มีน้ำหนักเกิน หรือมีดัชนีมวลกายมากกว่า 25 มีความดันโลหิต หรือมีน้ำตาลในเลือดสูง มีระดับไขมันในเลือดสูง สตรีที่มีประวัติเบาหวานขณะตั้งครรภ์หรือน้ำหนักบุตรแรกคลอดมากกว่า 4 กก. ไม่ออกกำลังกาย ดื่มสุรา และ/หรือสูบบุหรี่
• การปรับนิสัย เปลี่ยนอาหาร รับมือความดัน และเบาหวาน สามารถทำได้ดังนี้
  • เลือกรับประทานอาหารจำพวกแป้งจากธัญพืชที่ไม่ขัดสี ในปริมาณที่พอเหมาะ
  • พยายามงดอาหารรสจัด ไม่ว่าจะเป็นหวาน มัน หรือเค็ม
  • รับประทานผัก และผลไม้ที่ไม่หวานจัดเพื่อเพิ่มกากใยอาหาร
  • ควบคุมน้ำหนัก
  • งดสูบบุหรี่ และงดดื่มสุรา
  • ออกกำลังกายเป็นประจำในแบบแอโรบิควันละ30 นาที 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ตามคำแนะนำของแพทย์
  • รับประทานยาเพื่อควบคุมความดันโลหิต หรือเบาหวานตามคำแนะนำของแพทย์อย่างสม

        โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวานเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญของประเทศไทย ทั้งสองโรคมีปัจจัยเสี่ยงหลายประการที่สามารถควบคุมได้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การควบคุมน้ำหนัก รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ช่วยลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคทั้งสองได้