สิมวัดเสมาท่าค้อ (โบสถ์สมัยโบราณ) อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด

วัดเสมาท่าค้อ  ตั้งเมื่อ  พ.ศ. ๒๓๘๕ ชาวบ้านเรียกว่า  วัดบ้านท่าค้อ  ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา  เมื่อ  พ.ศ.๒๔๒๑ การศึกษามีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม  เปิดสอนเมื่อ พ.ศ.๒๔๙๒  นอกจากนี้มีหน่วยอบรม อ.ป.ต. สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๘

     

 ที่ตั้ง บ้านท่าค้อ  หมู่ที่ ๔ ตำบลบ้านแจ้ง  อำเภออาจสามารถ  จังหวัดร้อยเอ็ด  สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย  ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๙ไร่ ๓ งาน ๔๘ ตารางวา  อาณาเขต  ทิศเหนือจดแม่น้ำชีทิศใต้จดหมู่บ้าน  ทิศตะวันออกจดที่ราชพัสดุ  ทิศตะวันตกจดหมู่บ้านท่าค้อและดอนเจ้าปู่  บ้านท่าค้อ  หมู่ที่ ๔ ตำบลบ้านแจ้ง  อำเภออาจสามารถ  จังหวัดร้อยเอ็ด  สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย  ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๙ไร่ ๓ งาน ๔๘ ตารางวา  อาณาเขต  ทิศเหนือจดแม่น้ำชีทิศใต้จดหมู่บ้าน  ทิศตะวันออกจดที่ราชพัสดุ  ทิศตะวันตกจดหมู่บ้านท่าค้อและดอนเจ้าปู่ อุโบสถกว้าง ๗ เมตร  ยาว ๑๑ เมตร  สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๒ เป็นอาคารโบราณแปลนรูป ๔ เหลี่ยม กว้าง ๗ เมตร  ยาว ๑๑ เมตร มุขหน้าบันไดทอดยาวขึ้นเฉพาะด้านหน้า  สิมหลังนี้หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ผนังก่ออิฐฉาบปูนสูง ๓.๓๐ เมตร เจาะช่องหน้าตางด้านละ ๒ ช่อง ฐานแอวขันสูง ๑.๖๐ เมตร ปั้นปูนเป็นบัวปากพานสวยงามมาก หลังคาทรงจั่วชั้นเดียว สิมเหล่านี้มีความสมบูรณ์ในงานตกแต่งอย่างเต็มที่ นับเป็นสิมตัวอย่างของอีสานที่สมบูรณ์หลังหนึ่ง

มีองค์ประกอบ ดังนี้

๑. โหง่ ไม้แกะสลักช่างพื้นบ้าน ทำอกใหญ่ปากและยอดเรียว

๒. ลำยอง สลักไม้เป็นลายกระหนกไขว้

๓. สีหน้า  หรือ หน้าบัน ทำเป็นรัศมีโดยรอบมีดวงตะวันอยู่ตรงกลาง ติดกระจกเงาสะท้อนแสง โดยรอบ

๔. หางหงส์ สลักไม้รูปหัวนาค แบบพื้นเมือง

๕. ช่อฟ้า ไม้กลึง ประดับกริ่ง

๖. ฮังผึ้ง แกะสลักเป็นสามช่วง ลักษณะเป็นลายประเภทก้านขดของเถาดอกไม้ ใบไม้ แทรกด้วยภาพสัตว์ เช่น กระรอกและนก โดยเถาและลายออกจากมือตัวราหู

๗. ปูนปั้นทางเฝ้าบันไดทางขึ้น เป็นรูปแบบของนาค มีหงอน ประตูและ หน้าต่างนั้นช่างทำเรียบง่ายไม่มีการแกะสลักแต่อย่างใด

๘. แอวขัน ปั้นปูนอ่อนช้อยได้สัดส่วนแบบอีสานแท้ ๆ เรียกว่าเป็นลักษณะของแอวขันปากพานที่สวยงามมากหลังหนึ่ง คันทวย สลักไม้เป็นรูป หงส์นาค  คือ หัวเป็นนาค แต่มีปีกเป็นหงส์นั่งอยู่บนเต้าไม้ที่ยื่นออกมาจากเสาด้านข้าง เป็นสวนประดับจริง ๆ มากกว่าจะให้รับน้ำหนัก

๙. ภายในมีฐานชุกชี และพระประทานองค์ใหม่

๑๐. แขนนาง แกะสลักไม้เป็นรูปพญานาค ลำตัวโค้ง ม้วนหัว และ หางออกด้านนอก ตอนกลางมีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากสิมอื่นๆ คือ มีการสลักตัวคนพนมมือ และ ลิง นั่งหรือ เกาะอยู่ตรงกลางแขนนาง ซึ่งแต่ละแขนนางก็แกะสลักรูปลอยตัวนี้ต่างกั

นไป