ยศฐานันดรเจ้ามลายูทางภาคใต้

ลำดับฐานันดรเชื้อพระวงศ์แบบมลายู 

          (1) ต่วนกู ถือเป็นยศชั้นสูงสุดหมายถึงพระราชาหรือองค์ประมุขสูงสุด

          (2) ตนกู,เติงกู,เต็งกู,อังกู,ตุนกู,ต่วน,กู, ตูแว,ตูวัน,เป็นยศชั้นเดียวกันหมด เสียงเรียกจะเพี้ยนไปตามท้องถิ่นนั้นๆ ถือเป็นยศรองลงมา เที่ยบยศชั้นเจ้าฟ้าถึงหม่อมเจ้า  เพราะถือว่ายังคงเป็นเจ้า ส่วนยศ"ตูแว"พบที่ปัตตานีเท่านั้นและยอมรับกันทางภาษาศาสตร์ว่าน่าจะเป็นคำดังเดิมที่สุด (เจ้าชายและเจ้าหญิงในมาเลเซียมักใช้ยศในชั้นนี้เหมือนกัน เช่น เจ้าชาย ตนกูฟาครี เปตรา แห่งกลันตัน)

             - ต่วน,ตูแว,ตูวัน,กู พบใช้ในรัฐกลันตันและสามจังหวัดชายแดนใต้เท่านั้น แต่ยศนี้จะนิยมใช้ในปัตตานีมากกว่า  ปัจจุบันในรัฐกลันตันมักนิยมใช้ยศ ตนกู,เต็งกู แทนขณะที่ ยศ หลง ไม่เป็นที่นิยมและเลิกใช้ไปแล้ว  แต่ก็ยังมีใช้ยศดังกล่าวอยู่ เช่น โอรส-ธิดา ในสุลต่านมูฮัมหมัดที่2 แห่งกลันตัน บางองศ์ก็ยังใช้ ยศ ต่วน ในขณะที่ปัตตานีนิยมใช้ ตวน,ตูแว,นิ แบบดั่งเดิมอยู่  

          (3) นิ,วัน  เป็นยศชั้นสุดท้าย ปัจจุบันถือว่าเป็นสามัญชนไปแล้ว ไม่ถือว่าเป็นเจ้าเหมือนยศที่กล่าวมาข้างต้น ยศ นิ เป็นการให้เกียรติสำหรับผู้สืบเชื้อสายเจ้าทางมารดา เช่น ฝ่ายหญิงเป็นตนกู หรือ ต่วน สมรสกับชายสามัญชน บุตรที่เกิดมาใช้ยศ นิ เป็นต้น

เพิ่มเติม...ยศ หลง,นิ,วัน หรือ หวัน สมัยโบราณก่อนถือว่าเป็นเจ้า เทียบได้กับยศชั้นที่2 คือ ตนกู เติงกู ต่วน และ กู พบใช้เฉพาะในรัฐกลันตันและสามจังหวัดชายแดนใต้ ปัจจุบันเชื้อพระวงศ์ในรัฐกลันตันไม่นิยมใช้ยศ หลง,นิ,วัน แต่จะใช้ยศ ตนกู,เต็งกู แทนเกือบทั้งหมด

 - นิใช้ได้ 2 แบบ 1.(เจ้าแต่กำเนิด)หากเป็นการใช้แบบโบราณดั้งเดิมสืบมาไม่ขาดสายก็ยังถือว่าเป็นเจ้า และ2.เป็นการสืบเชื้อสายทางมารดา กรณีนี้ไม่ถือเป็นเจ้า แต่ใช้ นิ เพื่อเป็นการให้เกียรติ

- วันใช้ได้ 2 แบบ 1.(เจ้าแต่กำเนิด)หากเป็นการใช้แบบโบราณดั้งเดิมสืบมาไม่ขาดสายก็ยังถือว่าเป็นเจ้า และ2.เป็นขุนนางในราชสำนักมีความดีความชอบ จึงได้กับการแต่งตั้งคำนำหน้าชื่อ วัน เพื่อเป็นการให้เกียรติกรณีนี้ไม่ถือว่าเป็นเจ้า

ส่วน แว,เจ๊ะ,อิง-เจ๊ะ,เจ๊ะปวน ถือว่าเป็นยศใช้เพื่อยกย่องคนธรรมดาที่มีเกียรติ คล้ายกับคำนำหน้าชื่อคุณหญิงของ คุณหญิงพรทิพย์ ขณะเดียวกัน ยศ วัน บางครั้งก็ใช้เพื่อยกย่องคนธรรมดาเช่นกัน อาทิ นายวันมูฮัมหมัดนอร์ และยศ เจ๊ะปวน ก็มักนิยมใช้สำหรับ พระมเหสี หรือ พระชายา ที่เป็นสามัญชนด้วย เช่น เจ๊ะปวน โซฟี หลุย์ โยฮันน์สัน พระชายาในมกุฎราชกุมารแห่งรัฐกลันตัน หรือ เจ๊ะปวนมาเรียม หรือนามเดิม เรียม เพศยนาวิน พระยาชาในตวนกู ซัยยิด ปุตราแห่งเปอร์ลิสเป็นต้น 

ตัวอย่าง เชื้อพระวงศ์ที่ใช้ยศดั้งเดิมในราชวงศ์กลันตัน

1.วันดาอิม

2.หลงยูนุส 

3.หลงมูฮัมหมัด หรือ สุลต่านมูฮัมหมัดที่1

4.หลงสนิ หรือ ต่วนสนิ สุลต่านมูฮัมหมัดที่2

5.ต่วนไซนัลอาบิดิน โอรสใน สุลต่านมูฮัมหมัดชาร์ที่3 เป็นต้น

ยศแบบมลายูจะเป็นแบบพ่อไปสู่ลูก เช่น ฝ่ายพ่อเป็นเจ้ายศชั้นไหน ลูก จะใช้ยศนั้นตามฝ่ายพ่อ เช่น พ่อเป็น ตนกู พระนามว่า ตนกูไซนัล อาบิดิน ลูก จะใช้ยศ ตนกูตาม เช่น ตนกูอามีน เป็นต้น (พ่อเป็นเจ้าลูกก็เป็นเจ้านั้นเอง)

แต่หากฝ่ายหญิงได้สมรสกับชายที่ยศชั้นต่ำกว่าหรือสามัญชน บุตร-ธิดา จะลดยศลงมาหนึ่งชั้น เช่น ฝ่ายหญิงเป็น"ต่วน" ส่วนฝ่ายชายเป็นสามัญชน บุตรธิดาที่เกิดก็จะเป็นยศ นิ 

เจ้ามลายูทางภาคใต้ ปัตตานี ยะลา นราธิวาส รวมไปถึงเจ้าทางมาเลเซีย จะไม่มีนามสกุลตายตัว ที่บ่งบอกถึงสายราชสกุลนั้นๆเหมือน นามสกุลพระราชทาน ณ อยุธยา, ณ พัทลุง อย่างที่เราเคยได้ยินกัน แต่จะดูกันที่ยศนำหน้าพระนามเพื่อบ่งบอกถึงการสืบเชื้อสาย ส่วนตำแหน่งใดนั้นก็ว่ากันอีกทีหากมีการแต่งตั้ง