"เจ้าจักรคำขจรศักดิ์" เจ้าหลวงนครลำพูน เจ้าประเทศราชองค์สุดท้ายของประเทศไทย

"เจ้าจักรคำขจรศักดิ์" เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูนองค์สุดท้าย และนับเป็นเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายของมณฑลพายัพ และองค์สุดท้ายของประเทศไทย

เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ นับว่าเป็นผู้มีบทบาทสำคัญต่อการปกครองเมืองลำพูน นอกจากนั้นท่านยังสืบสายสกุลมาจากเจ้าเจ็ดตน ทรงมีพระนามเดิมว่า เจ้าน้อยจักรคำ ณ ลำพูน เป็นราชบุตรองค์ที่ ๓ ของเจ้าอินทยงยศโชติ เจ้าผู้ครองนครลำพูนองค์ที่ ๙ กับแม่เจ้ารถแก้ว

เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ประสูติเมื่อวัน ๙ พฤษภาคม ๒๔๑๘ ณ คุ้มหลวงลำพูน ภายหลังที่เจ้าบิดาทรงพิราลัยแล้ว ท่านได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูนองค์ที่ ๑๐ เมื่อปี ๒๔๕๔ และทรงครองนครลำพูนยาวนานกว่าเจ้าผู้ครองนครองค์อื่น ๆ ทั้งหมดถึง ๓๒ ปี

ต่อมาในปี ๒๔๖๙รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ได้ดำเนินนโยบายยกเลิกตำแหน่งเจ้าผู้ครองนคร หากเจ้าผู้ครองนครเมืองใดถึงแก่พิราลัยหรือตำแหน่งว่างลง จะไม่แต่งตั้งขึ้นอีก แต่ก็ยังให้ความสำคัญในการสืบราชสกุลเจ้านายฝ่ายเหนือ ก็ยังคงดำรงสถานะความเป็น “เจ้า” โดยกำเนิดต่อไป

ดังนั้นเจ้าหลวงองค์สุดท้ายของลำพูนก็คือ เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำพูนตั้งแต่ ปี ๒๔๕๔ ในรัชกาลที่ ๖ และถึงแก่พิราลัยในวันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๔๘๖ สิริชันษาได้ ๖๙ ปี และนับเป็นเจ้าประเทศราชองค์สุดท้ายของประเทศไทย