ถอดรหัสกระเป๋าถือลึกลับในภาพสลักโบราณ

ถอดรหัสกระเป๋าถือลึกลับในภาพสลักโบราณ โดย ต่วย'ตูน พิเศษ

หนึ่งในภาพสลักที่ปรากฏคล้ายๆกันในหลากหลายอารยธรรมโบราณทั่วโลกจนนักโบราณคดีต้องฉงนฉงายกันก็คือภาพที่ดูคล้าย “กระเป๋าถือ” (Purse) ขนาดเล็กที่เทพเจ้าของชาวเมโสโปเตเมียก็ถือ รูปสลักของชาวโอลเมค (Olmecs) ในดินแดนอเมริกากลางโบราณก็ถือ คำถามก็คือแท้ที่จริงแล้ว ภาพสลักที่ดูคล้ายกระเป๋านี้หมายความถึงอะไร แล้วทำไมบุคคลสำคัญๆในตำนานความเชื่อของชนโบราณจะต้องถือมันเอาไว้ด้วยล่ะ? เราลองมาตามหาคำตอบกันครับ

นอกจากภาพสลักคล้ายกระเป๋านี้จะปรากฏให้เห็นในหลากหลายอารยธรรมของโลกโบราณแล้ว มันยังปรากฏให้เห็นบนเสาหินดึกดำบรรพ์อายุร่วมหนึ่งหมื่นปีจากโบราณสถานที่เรารู้จักกันในชื่อโกเบคลี เทเป (Göbekli Tepe) ในประเทศตุรกีด้วยนะครับ ที่บอกว่ารูปสลักมีลักษณะคล้ายกระเป๋านั้นก็เป็นเพราะว่าเมื่อพิจารณาสิ่งที่ถูกถืออยู่ดีๆแล้วก็จะพบว่าเจ้าสิ่งนี้มีลักษณะเหมือนตะกร้ามีหูหิ้วทรงโค้งเชื่อมติดกับรูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านล่างที่เชื่อกันว่าอาจจะบรรจุข้าวของเครื่องใช้บางอย่างเอาไว้

นักโบราณคดีเสนอความเป็นไปได้ออกเป็นสองประการหลักๆด้วยกัน แนวคิดแรกอาจจะฟังดูเข้าใจยากสักหน่อย เพราะมีการเสนอกันว่ากระเป๋าถือที่ปรากฏในศิลปะนั้นอาจจะสื่อความหมายที่ซับซ้อนเกี่ยวกับ “จักรวาล” ภาพของครึ่งวงกลมด้านบนที่เป็นหูจับนั้นแสดงถึง “ท้องฟ้า” และสี่เหลี่ยมด้านล่างก็หมายความถึง “ผืนดิน” และเจ้าวัตถุลึกลับนี้ก็คือสัญลักษณ์ที่แสดงถึงการรวมกันของท้องฟ้าและผืนดินนั่นเอง

แต่แนวคิดในเชิงนามธรรมนี้ก็ฟังดูค่อนข้างเข้าใจยากสักหน่อย นั่นจึงทำให้มีการเสนออีกแนวคิดหนึ่งขึ้นมาว่ากระเป๋าพวกนี้ก็ไม่ใช่อะไรที่ซับซ้อนมากไปกว่าการเป็นตะกร้าหรือกระเป๋าถือจริงๆนั่นแหละ ไม่ได้มีความหมายอื่นแฝงเร้นเอาไว้ให้ยุ่งยาก แต่การที่มันเข้ามามีบทบาทในภาพสลักบนผนังก็เพราะว่าสิ่งที่บรรจุเอาไว้ในตะกร้านั้นมีความสำคัญบางประการ นักโบราณคดีจากอารยธรรมเมโสโปเตเมียเสนอว่าสิ่งที่อยู่ในตะกร้านั้นคือดินศักดิ์สิทธิ์ ส่วนนักโบราณคดีจากอารยธรรมอเมริกากลางโบราณเสนอว่าตะกร้าปริศนานี้อาจจะใช้บรรจุสมุนไพรบางชนิดที่มีฤทธิ์หลอนประสาท ซึ่งการใช้ยาเสพติดประเภทนี้เป็นเรื่องปกติของชาวอเมริกากลางโบราณเขาล่ะครับ

ถึงแม้ว่าจะยังไม่มีใครทราบคำตอบที่แน่ชัดว่ากระเป๋าถือลึกลับนี้จะมีไว้ทำอะไรกันแน่ แต่นักโบราณคดีก็ค้นพบหลักฐานของโบราณวัตถุที่สลักจากหินเป็นรูปทรงของกระเป๋าถือเช่นนี้จากประเทศอิหร่านอายุราว ๒,๕๐๐ ปีก่อนคริสตกาลด้วยเช่นกันครับ แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังไม่สามารถบอกได้ว่ามันคือสิ่งเดียวกับที่ปรากฏอยู่ในมือของบุคคลต่างๆในภาพสลักของเมโสโปเตเมียหรือชาวโอลเมคหรือไม่ นั่นจึงทำให้วัตถุประสงค์ที่แท้จริงของกระเป๋าถือลึกลับในภาพสลักโบราณก็ยังคงเป็นปริศนาที่ต้องให้นักโบราณคดีออกตามหาคำตอบกันต่อไปครับ

หนุ่มโบราณ : เขียน