จังหวัดนี้เคยถูกวางแผนให้เป็น “กรุงเทพฯ แห่งที่ 2” ก่อนสงครามเปลี่ยนทุกอย่าง
- จังหวัดที่เคยถูกวางแผนให้เป็นเมืองหลวงใหม่คือ เพชรบูรณ์
- รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามเดินหน้าโครงการถึงขั้นจัดตั้ง “นครบาลเพชรบูรณ์”
- จุดจบของแผนอยู่ที่การลงมติในสภา 48 ต่อ 36
ถ้าพูดถึงเมืองหลวงของไทย คนส่วนใหญ่คงนึกถึงกรุงเทพฯ แต่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เคยมีช่วงเวลาหนึ่งที่รัฐบาลคิดจริงจังว่า กรุงเทพฯ อาจไม่ใช่สถานที่ที่เหมาะที่สุดสำหรับการเป็นศูนย์กลางประเทศในภาวะสงคราม
จังหวัดที่ถูกวางไว้บนแผนที่ครั้งนั้นคือ เพชรบูรณ์
ทำไมต้องเป็นเพชรบูรณ์
ช่วงประมาณ พ.ศ. 2485–2486 รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามวางแผนย้ายเมืองหลวงไปเพชรบูรณ์ ท่ามกลางสถานการณ์สงครามโลกครั้งที่ 2 และการโจมตีกรุงเทพฯ ทางอากาศของฝ่ายสัมพันธมิตร
เหตุผลไม่ได้มีแค่เรื่องระยะทาง แต่เกี่ยวกับ ภูมิประเทศและความมั่นคง
เพชรบูรณ์มีภูเขาล้อมรอบ มีทางเข้าออกที่จำกัด และอยู่ในตำแหน่งที่รัฐบาลมองว่าสามารถใช้เป็นพื้นที่ปลอดภัยกว่าในการบริหารประเทศและเป็นฐานทางทหารได้
พูดง่าย ๆ คือ ถ้ากรุงเทพฯ กลายเป็นพื้นที่เสี่ยงจากสงคราม รัฐบาลต้องมีพื้นที่อีกแห่งที่สามารถทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางได้
จากแนวคิด กลายเป็น “นครบาลเพชรบูรณ์”
สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ต่างจากแนวคิดย้ายเมืองหลวงทั่วไป คือรัฐบาลไม่ได้หยุดอยู่แค่การเสนอไอเดีย
มีการเตรียมการสร้างเมืองและจัดโครงสร้างราชการ โดยใน พ.ศ. 2487 มีการออก พระราชกำหนดระเบียบราชการบริหารนครบาลเพชรบูรณ์
ตัวพระราชกำหนดระบุให้ราชการบริหารส่วนภูมิภาคจังหวัดเพชรบูรณ์เป็น “นครบาลเพชรบูรณ์” และกำหนดโครงสร้างการบริหารขึ้นมาโดยเฉพาะ
นอกจากนี้ยังมีการเตรียมย้ายที่ทำการรัฐบาลและสถานที่ราชการ รวมถึงมีการสร้างหลักเมืองนครบาลฯ ที่บ้านบุ่งน้ำเต้า อำเภอหล่มสักด้วย
แล้วทำไมเพชรบูรณ์ไม่ได้กลายเป็นเมืองหลวง
คำตอบอยู่ที่ รัฐสภา
วันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2487 สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาพระราชกำหนดระเบียบราชการบริหารนครบาลเพชรบูรณ์ เพื่ออนุมัติให้มีผลเป็นการถาวร
แต่ผลลงมติออกมาเป็น ไม่อนุมัติ 48 ต่อ 36 เสียง
เท่ากับว่าแผนที่รัฐบาลเตรียมไว้ไม่สามารถเดินหน้าต่อในรูปแบบที่ต้องการได้
เหตุผลที่ปรากฏในข้อมูลประวัติศาสตร์เกี่ยวข้องกับข้อกังวลต่อสภาพพื้นที่ ความกันดาร การคมนาคม และปัญหาสุขภาพในเวลานั้น ขณะที่การก่อสร้างเมืองขนาดใหญ่ในช่วงสงครามก็เป็นภาระไม่น้อย
คะแนน 48 ต่อ 36 เปลี่ยนประวัติศาสตร์เมืองหลวง
เรื่องนี้จึงน่าสนใจตรงที่ เพชรบูรณ์ไม่ได้เป็นเพียงจังหวัดที่มีคนเสนอให้ย้ายเมืองหลวง
รัฐบาลมีทั้งแผนการบริหาร โครงสร้างนครบาล และการเตรียมพื้นที่รองรับราชการ ขณะที่ตัวกฎหมายก็ถูกออกมาแล้ว เพียงแต่ยังต้องผ่านการอนุมัติจากสภาเพื่อให้เดินหน้าต่ออย่างถาวร
หลังสภาไม่อนุมัติพระราชกำหนดดังกล่าว รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามจึงกราบถวายบังคมลาออกในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2487 โดยสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีระบุว่าการไม่อนุมัติพระราชกำหนดนครบาลเพชรบูรณ์และพระราชกำหนดจัดสร้างพุทธบุรีมณฑลเป็นเหตุสำคัญของการสิ้นสุดรัฐบาลชุดนั้น
ดังนั้นคำว่า “เพชรบูรณ์เกือบเป็นเมืองหลวงใหม่” จึงไม่ได้หมายความว่าเมืองหลวงถูกย้ายไปแล้ว แต่หมายถึงประเทศไทยเคยเดินหน้าโครงการนี้ไปไกลกว่าระดับแนวคิดทั่วไปมาก
สุดท้ายกรุงเทพฯ ยังคงเป็นเมืองหลวงของไทย และ “นครบาลเพชรบูรณ์” กลายเป็นหนึ่งในร่องรอยของแผนการย้ายศูนย์กลางประเทศที่ไม่เกิดขึ้นจริง
ถ้าวันนั้นสภาลงมติอีกแบบ คุณคิดว่าไทยในวันนี้จะยังมีกรุงเทพฯ เป็นศูนย์กลางเหมือนเดิมหรือไม่
- สถาบันพระปกเกล้า — พระราชกำหนดระเบียบราชการบริหารนครบาลเพชรบูรณ์
- ราชกิจจานุเบกษา — พระราชกำหนดระเบียบราชการบริหารนครบาลเพชรบูรณ์ พ.ศ. 2487
- สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี — ลำดับความเป็นมาของคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10
- สถาบันปรีดี พนมยงค์ — ข้อเท็จจริงเพิ่มเติมเกี่ยวกับเหตุการณ์ในประเทศไทยระหว่างมหาสงครามโลกครั้งที่ 2
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
5 มหาวิทยาลัยไทยติดอันดับโลกด้านความยั่งยืน 2027 ม.อ. คว้าอันดับ 5 ของประเทศ
"เท้ง ณัฐพงษ์" ส่งกำลังใจ "ไอซ์ รักชนก" ก่อนศาลอุทธรณ์ชี้ชะตาคดี ม.112 วันที่ 23 พ.ย. นี้ ย้ำหลักสิทธิประกันตัวและหวังกลับมาร่วมซักฟอกต้นเดือน ธ.ค.
"บอย พีซเมคเกอร์" วอนหยุดขุดคุ้ยสาเหตุการจากไป “พีธ พีระ”
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
เลือกซื้อไข่ไก่สดจากตลาดอย่างไร
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
ประวัติผัดไทย ไขปริศนา 7 เรื่องที่หลายคนไม่รู้ จอมพล ป. คิดค้นจริงหรือ?
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ทำไมเพื่อนร่วมงานเงียบๆ ถึงสังเกตเห็นเรื่องที่คนอื่นมองข้าม
ซึงรีเตรียมเป็นคุณพ่อปีหน้า! สื่อพบเขาที่สนามบินพร้อมกับภรรยาที่กำลังตั้งครรภ์ นับเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณะครั้งแรกของทั้งคู่






