โลกหมุนเร็วขึ้นจริงหรือ และอธิกวินาทีลบจะเกิดขึ้นไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นาฬิกาอะตอมไม่ได้เดินตามความรู้สึกของคนบนโลก แต่มันต้องคอยประนีประนอมกับดาวเคราะห์ที่หมุนไม่สม่ำเสมออยู่ตลอด เวลา 1 วันของโลกจึงไม่ยาวเท่ากันเป๊ะทุกวัน แม้ความต่างจะเล็กมากจนคนทั่วไปไม่รู้สึก แต่สำหรับระบบนำทาง ดาวเทียม ตลาดการเงิน และเครือข่ายคอมพิวเตอร์ ความคลาดเพียงเสี้ยววินาทีก็มีความหมาย

หลายสิบปีที่ผ่านมา โลกมีแนวโน้มหมุนช้าลงในระยะยาว จึงมีการเติม อธิกวินาที เข้าไปในเวลาสากล UTC เป็นครั้งคราว เพื่อไม่ให้เวลาจากนาฬิกาอะตอมหลุดห่างจากเวลาที่อ้างอิงการหมุนของโลกมากเกินไป ตั้งแต่เริ่มระบบในปี 1972 การปรับทั้งหมดเป็นการ “บวก” หนึ่งวินาที

สิ่งที่งานวิจัยพบ ไม่ใช่โลกเร่งความเร็วแบบเส้นตรง

งานวิจัยในวารสาร Nature ปี 2024 ประเมินว่า หากแนวโน้มหลายปัจจัยดำเนินต่อไป ระบบ UTC อาจต้องใช้ อธิกวินาทีลบ เป็นครั้งแรกใกล้ปี 2029 นั่นหมายถึงการตัดหนึ่งวินาทีออกจากเวลา ไม่ใช่การประกาศว่ามนุษย์ “เสียเวลา” ไปหนึ่งวินาทีในทันที

ภาพจริงซับซ้อนกว่าคำว่าโลกหมุนเร็วขึ้น เพราะความเร็วการหมุนของโลกแกว่งได้จากการเคลื่อนที่ของบรรยากาศ มหาสมุทร และมวลน้ำบนผิวโลก รวมถึงกระบวนการภายในโลก งานวิจัยชิ้นนี้ชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงการหมุนของแก่นโลกชั้นนอกมีส่วนทำให้ส่วนอื่นของโลกหมุนเร็วขึ้นเมื่อเทียบกัน ขณะเดียวกัน การละลายของน้ำแข็งกรีนแลนด์และแอนตาร์กติกากลับย้ายมวลน้ำออกจากขั้วโลก ซึ่งมีผลช่วยชะลอการมาถึงของอธิกวินาทีลบออกไปประมาณ 3 ปีตามแบบจำลองของผู้วิจัย

ดังนั้น ประโยคที่ว่าแก่นโลกกับกระแสน้ำ “ปั่นป่วนจนโลกหมุนเร็วขึ้น” จึงเป็นการย่อเรื่องที่ละเอียดมากเกินไป สิ่งที่ยืนยันได้คือการหมุนของโลกมีความแปรปรวน และข้อมูลในช่วงไม่กี่ปีทำให้นักมาตรวิทยาต้องเตรียมรับความเป็นไปได้ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

เหตุใดการลบหนึ่งวินาทีจึงน่ากังวลกว่าการบวก

ในทางเทคนิค หากมีการใช้อธิกวินาทีลบ เวลาช่วงท้ายวันอาจข้ามจาก 23:59:58 ไปเป็น 00:00:00 โดยไม่มี 23:59:59 ปัญหาไม่ใช่นาฬิกาบนผนัง แต่คือซอฟต์แวร์จำนวนมากถูกออกแบบและทดสอบมาเพื่อรับมือกับวินาทีที่เพิ่มเข้ามา ไม่ใช่วินาทีที่หายไป

การเปลี่ยนเวลาแบบกระโดดเคยทำให้ผู้ให้บริการดิจิทัลต้องใช้วิธีต่างกัน เช่น ค่อย ๆ กระจายการปรับเวลาเป็นช่วงยาวแทนการกระโดดทันที เมื่อแต่ละระบบใช้วิธีไม่เหมือนกัน เวลาที่บันทึกเหตุการณ์หรือใช้ตรวจสอบธุรกรรมอาจไม่ตรงกันชั่วคราว องค์กรมาตรวิทยาระหว่างประเทศจึงกังวลเป็นพิเศษกับโครงสร้างพื้นฐานที่พึ่งพาการเทียบเวลาอย่างแม่นยำ

แต่ข่าวสำคัญในปัจจุบันคือ โลกอาจไม่ต้องรอให้เกิดการลบวินาทีก่อนจึงค่อยแก้ปัญหา คณะกรรมการระหว่างประเทศกำลังผลักดันให้ UTC เดินต่อเนื่องโดยไม่แทรกอธิกวินาที และร่างมติของ BIPM ระบุเป้าหมายให้มีผลวันที่ 20 พฤษภาคม 2027 พร้อมขยายระยะที่ UTC อนุญาตให้ต่างจากเวลาการหมุนของโลกได้มากขึ้น การตัดสินใจเชิงทางการยังอยู่ในกระบวนการระดับนานาชาติ

สรุป: ยังไม่มีการประกาศลบเวลาออกจากนาฬิกาโลก

ณ เดือนตุลาคม 2026 IERS ระบุว่ายังไม่มีการเพิ่มอธิกวินาทีในสิ้นเดือนธันวาคม 2026 และยังไม่มีการประกาศอธิกวินาทีลบ คำทำนายปี 2029 จากงานวิจัย Nature เป็นแบบจำลองจากแนวโน้มที่มีความไม่แน่นอน ไม่ใช่กำหนดการที่ล็อกแล้ว

เรื่องนี้จึงไม่ใช่สัญญาณว่าเวลาบนโลกกำลังพัง แต่เป็นแรงผลักให้มาตรฐานเวลาและซอฟต์แวร์ทั่วโลกเลิกพึ่งการกระโดดของเวลา หากแผน UTC แบบต่อเนื่องเดินหน้าได้ทัน อธิกวินาทีลบที่เคยถูกมองว่าเสี่ยงต่อระบบดิจิทัลอาจกลายเป็นปัญหาที่โลกหลบเลี่ยงได้ก่อนจะเกิดขึ้นจริง