“ที่ราบริมน้ำลำขาแข้ง” แหล่งหากินของควายป่า

        หลังจาก “มะลิ”ควายบ้านสาวน้อยหน้าไทยที่หลงรักควายป่า “มหิงสา” เธอแอบย่องเข้าไปในป่าห้วยขาแข้งเพื่อไปหาควายหนุ่ม แต่มหิงสา สั่งห้ามไม่ให้เธอเข้ามาอีก โดยเฉพาะตรงที่ราบริมน้ำลำขาแข้ง มหิงสาให้เหตุผลว่าบริเวณตรงนั้นมีพี่น้องควายป่าอาศัยอยู่ “ที่ราบริมน้ำลำขาแข้ง” แหล่งหากินของควายป่า

        ควายป่าในป่าห้วยขาแข้งส่วนใหญ่จะหากินบริเวณ “ที่ราบริมน้ำลำขาแข้ง” ซึ่งเป็นพื้นที่ปลักหล่ม ดินเลน ชายน้ำ ด้วยลักษณะพื้นที่เช่นนี้ทำให้ควายป่ามีวิวัฒนาการแตกต่างไปจากสัตว์กีบคู่อื่นๆ โดยกีบของควายป่าค่อนข้างกลมแป้นช่วยให้ย่ำเลนได้ดี ขณะที่วัวแดง กระทิง กีบจะยาวเรียวกว่า  ควายป่าไม่ชอบอยู่ป่าเขาสูง เนื่องจากเขาที่ยาวใหญ่ทำให้เกะกะเวลาเดินผ่านป่า จึงมักพบแหล่งอาศัย และหากินบริเวณป่าโปร่งที่ลุ่มใกล้กับแม่น้ำหรือลำห้วยที่มีลานหญ้าหรือเนินหญ้า

        อาหารหลักของควายป่าคือหญ้าชนิดต่างๆ ยอดไม้ ใบไม้อ่อน หน่อไม้ โดยเฉพาะต้นพงที่ขึ้นอยู่ริมลำห้วยขาแข้งเป็นพืชที่ควายป่าชอบ ร่องรอยของควายป่าพบเห็นได้บ่อยคือบริเวณห้วยแม่ดีทางใต้หน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได ห้วยหินตั้งลงไปทางใต้จนถึงหน่วยพิทักษ์ป่ากรึงไกร

        ปัจจุบันพื้นที่แบบนี้ ในป่าห้วยขาแข้งมีไม่มากแล้ว สาเหตุมากจากการคุกคามในรูปแบบต่างๆ หากปีที่แล้งมากๆอาจจะมีไฟเข้า หรือปศุสัตว์ที่ถูกเลี้ยงปล่อยเข้ามาหากินไมยราบยักษ์ที่พบจำนวนมากในบริเวณนี้ พื้นที่อาศัยที่ของควายป่าจึงมีจำกัดหากมีปศุสัตว์ เช่นควายบ้านเข้ามาแย่งแหล่งอาหาร อาจทำให้โอกาสที่ควายป่าสูญพันธุ์ได้มากขึ้น