“หลักเมือง” ตามตำราพิชัยสงคราม
“หลักเมือง” ตามตำราพิชัยสงคราม ในรัชกาลที่ 1
แสดงการตั้งทัพในลักษณะ นาคนาม แบบ ฤกษ์นาคร ที่สอดคล้องกับ การกำหนดที่ตั้งของพระราชวังต่างๆ รวมถึงตำแหน่งหลักเมืองที่ หัวนาค (ภาพจาก “ตำราพิไชยสงครามของกรมศิลปากร”)
การสร้าง “หลักชัย แกนเมือง” ตามตำราพิชัยสงคราม ในรัชกาลที่ 1
หลักเมืองกรุงรัตนโกสินทร์ คือสัญลักษณ์แห่งการตั้งเมืองใหม่ โดยมีนัยยะเพื่อให้เมืองมีความมั่นคง มีชัยและรุ่งเรืองสืบต่อไป การตั้งหลักเมืองของกรุงรัตนโกสินทร์ จึงเป็นการ “ตั้งเสาหลักของเมือง” ณ บริเวณที่มีชื่อเดิมว่า “บางกอก” “ธนบุรีศรีมหาสมุทร” และ “กรุงธนบุรี” ตามลำดับ โดยมีการตั้งหลักเมืองอย่างเป็นรูปธรรมในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
การใช้ตำราพิไชยสงครามในการประกอบการย้ายเมืองหลวง และพิจารณาเพื่อหาพิกัดองค์ประกอบของศูนย์กลางเมือง และให้ตั้งเสาหลักของเมืองนี้ พระราชประสงค์ของรัชกาลที่ 1 ได้ให้มีการย้ายศูนย์กลางเมืองจากฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาไปฝั่งตะวันออก และโปรดให้มีการตั้งหลักเมืองใหม่ด้วยนั้น เป็นการตั้งหลักเมืองตามตำราพิไชยสงคราม ทั้งนี้เนื่องจากรัชกาลที่ 1 ทรงปฏิบัติพระราชภารกิจด้านความมั่นคงมาตั้งแต่ครั้งกรุงเก่า และมีตำแหน่งเป็น “แม่ทัพ” เมื่อครั้งสมัยกรุงธนบุรี ทำให้ทรงเชี่ยวชาญการศึก และเข้าใจตำราพิไชยสงคราม การตั้งหลักเมืองของกรุงรัตนโกสินทร์ จึงมีการอ้างอิงการตั้งทัพหรือแต่งทัพ ที่สอดคล้องกับภูมิประเทศและสภาพแวดล้อม โดยพิจารณาลักษณะของการตั้งทัพตามตำราของนามทั้งแปด คือ
ครุฑนาม คือ สถานที่อันภูมิประเทศมีภูเขาจอมปลวก ต้นไม้ 1 ต้นสูงใหญ่
พยัคฆนาม คือ ตั้งทัพอยู่ริมทางแนวป่า
สิงหนาม จะต้องมีต้นไม้ใหญ่ 3 ต้นเรียงกัน มีภูเขาและจอมปลวกใหญ่มาก
สุนัขนาม คือ ตั้งกองทัพใกล้หมู่บ้านหรือหนทางโบราณเรียงรายไปตามทาง
นาคนาม กองทัพจะต้องตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำ ห้วยน้ำไหล
มุสิกนาม คือ ดินมีโพรงปลวก อันเป็นรูคล้ายกับหนูอยู่
อัชนาม ตั้งอยู่กลางทุ่ง เหมือนฝูงเนื้ออยู่
คชนาม คือ ภูมิประเทศมีป่าไม้ มีหนามและหญ้า อันเป็นอาหารของช้าง
ด้วยรัชกาลที่ 1 เข้าพระราชหฤทัยชัยภูมิของ “บางกอก” ที่มีลักษณะตรงกับการตั้งทัพตามคติ “นาคนาม” กล่าวคือ เป็นบริเวณที่มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่าน ดังนั้น ในการเลือกที่ตั้งศูนย์กลางของเมือง และการตั้ง “หลักเมือง” พระองค์จึงทรงเล็งเห็นประเด็นของ “ชัยภูมิ” เป็นลำดับแรก จากนั้นจึงดูฤกษ์ยาม วัน และเดือน ที่เหมาะสมตามคติ “โหราศาสตร์” ในการลงหลักเมืองตามมาเป็นลำดับ
บางส่วนจากบทความ “การสร้าง “หลักชัย แกนเมือง” เมื่อแรกสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์อินท์อโยธยา. โดย สวรรค์ ตั้งตรงสิทธิกุล. ศิลปวัฒนธรรม ฉบับเมษายน 2558
ประเทศที่มีขนาดพื้นที่น้อยที่สุดในทวีปเอเชีย
หัวใจทำด้วยอะไร? ทำไมสัตว์ตัวแค่นี้ถึงกล้าบวกกับทั้งป่า
เมืองแห่งขุมทรัพย์! จังหวัดที่มีเหมืองเยอะที่สุดในไทย
สิบเลขขายดี สลากตัวเลขสามหลัก N3 งวด 1/3/69
AI วิเคราะห์เลขเด็ด น่าจะออกรางวัลงวดวันที่ 1 มีนาคม 2569
สิบเลขขายดีแม่จำเนียร งวด 1/3/69
มาแล้ว! เลขเด็ด "เสือตกถังพลังเงินดี" สาย 1 งวดวันที่ 1 มีนาคม 69..รีบส่องเลย!!
ตำนานรักแท้ 24 ปี วิวาห์กลางกองขยะสู่ศักดิ์ศรีที่สังคมยอมรับ
จังหวัดที่เคยใหญ่ที่สุด มีขนาดพื้นที่มากที่สุดในประเทศไทย
จังหวัดเดียวมีทั้งเขื่อนผลิตไฟฟ้าและเขื่อนชลประทานมากที่สุดในไทย
AI วิเคราะห์เลขท้าย 2 ตัว งวดวันที่ 1 มีนาคม 69..โดยใช้สถิติย้อนหลัง 20 ปี
เปิด 5 เรื่องราวที่พีต้าแบนสินค้าไทย
8 วิธีลดน้ำหนักง่าย ๆ ด้วยตัวเอง ฉบับคนขี้เกียจ
รู้ไหม? ใส่เกลือในน้ำมันทอดปลา.. ปลาที่ทอดไม่ติดกะทะ
นายกฯอนุทินนั่งรถตุ๊กๆ ไปวัดพระธาตุเจดีย์หลวง
เมนูที่ได้รับตำแหน่งให้เป็นอาหารที่อร่อยที่สุดในโลก
ด่วน! ผู้นำสูงสุดแห่งอิหร่าน 🇮🇷 “อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี” เสียชีวิตแล้ว – ประเทศประกาศไว้ทุกข์ 40 วัน
พืชพรรณไม้น่าสนใจ : "หยาดน้ำค้าง" พืชที่เปลี่ยนน้ำหวานให้กลายเป็นกับดักอันน่าสะพรึงสำหรับเหล่าแมลง แต่ก็มีระบบที่มหัศจรรย์เหมือนไว้ชีวิตให้กับแมลงที่เป็นแบบแมลงนักผสมเกษรด้วยล่ะ....
พืชพรรณไม้น่าสนใจ : "หยาดน้ำค้าง" พืชที่เปลี่ยนน้ำหวานให้กลายเป็นกับดักอันน่าสะพรึงสำหรับเหล่าแมลง แต่ก็มีระบบที่มหัศจรรย์เหมือนไว้ชีวิตให้กับแมลงที่เป็นแบบแมลงนักผสมเกษรด้วยล่ะ....
8 บริษัทขนส่งยอดนิยมในประเทศไทยปัจจุบัน
เปิด 5 เรื่องราวที่พีต้าแบนสินค้าไทย
ท็อป 8 สินค้าไทยที่โด่งดังไปทั่วโลก ทำไมโด่งดัง ใครเป็นเจ้าของ