เป็นไปได้ไหมที่เราจะไม่ใช้พลาสติก?

เขียน โดย ภาวิณี สีสวาสดิ์

ในปัจจุบันมีการใช้พลาสติกมากขึ้น เรียกว่าได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันเลยก็ว่าได้ จริงๆแล้วพลาสติกมีคุณสมบัติพิเศษที่เรานำมาใช้งานอย่างหลากหลาย ทั้งในทางการแพทย์ งานก่อสร้าง หรือเป็นบรรจุภัณฑ์ เนื่องจากมีความคงทน สามารถบรรจุสิ่งของ ของเหลว และมีน้ำหนักเบา ไม่ว่าจะไปที่ไหน ก็จะเห็นพลาสติกเข้ามามีบทบาทในการใช้ชีวิต (และมีแนวโน้มที่จะมากขึ้นด้วย) เช่น เมื่อคุณไปซื้อของ คุณก็จะได้ของเหล่านั้นบรรจุมาในถุงพลาสติก ขวดน้ำก็ยังเป็นขวดพลาสติก เพราะเราคิดว่าพลาสติกเหล่านี้มันง่ายและสะดวกต่อการใช้ชีวิตในปัจจุบัน แต่หารู้ไม่ว่าพลาสติกที่ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งเหล่านี้เองก็กำลังส่งผลเสียร้ายแรงต่อเราและธรรมชาติของเราอยู่ไม่น้อย

ในช่วงสิบปีที่ผ่านมามีการผลิตพลาสติกมากขึ้น และร้อยละ 50 ของพลาสติกที่เราใช้ เราใช้เพียงครั้งเดียวและโยนมันทิ้งไป ภายใน 1 ปี ถุงพลาสติกราว 500 ล้านถุงถูกใช้ทั่วโลก และมากกว่า 1 พันล้านถุงถูกใช้ทุกๆ 1 นาที พลาสติกกว่าพันล้านปอนด์ทั่วโลกสามารถพบได้ในมหาสมุทร ซึ่งนั่นเท่ากับประมาณร้อยละ 40 ของพื้นผิวของมหาสมุทรโลก และมลพิษจากพลาสติกมากถึงร้อยละ 80 ก็ลงสู่มหาสมุทรจากทางพื้นดิน พลาสติกไม่สามารถย่อยสลายได้ง่ายดาย พวกมันใช้เวลาย่อยสลายถึง 500 – 1000 ปี ทำให้ในมหาสมุทรมีพลาสติกจำนวนมาก และพลาสติกเหล่านั้นกำลังทำร้ายสัตว์ทะเล เช่น นกทะเล กว่า 1 พันล้านตัว และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในมหาสมุทรกว่า 100,000 ตัว ถูกพลาสติกที่อยู่ในมหาสมุทรฆ่าทุกปี หรือตามสถิติแล้วสัตว์ทะเลผู้เคราะห์ร้ายประกอบไปด้วย นกทะเลทั้งหมดร้อยละ 44 วาฬสายพันธุ์ต่าง ๆ ร้อยละ 22 รวมถึงสายพันธุ์เต่าทั้งหมดและปลาสายพันธุ์ต่าง ๆ ที่เพิ่มขึ้น มีหลักฐานว่ามีพลาสติกติดและพันอยู่รอบตัวสัตว์เหล่านี้  นอกจากนี้สารประกอบบางอย่างในพลาสติกยังสามารถก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนหรือมีผลกระทบอื่นต่อสุขภาพของมนุษย์อีกด้วย

นกทะเลที่ได้รับผลกระทบจากขยะพลาสติก

เป็นไปได้หรือที่จะไม่ใช้พลาสติก?

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าทุกวันนี้เราทุกคนมีความเกี่ยวข้องกับพลาสติก ไม่ว่าจะอยู่ที่มุมไหนๆก็จะเห็นพลาสติกอยู่เสมอ ตั้งแต่ตื่นนอน แปรงสีฟันก็ยังเป็นพลาสติก หลอดยาสีฟันก็พลาสติก แชมพูก็ขวดพลาสติก บางทีสบู่ก็ยังอยู่ในขวดพลาสติก ออกไปข้างนอกจะทานอาหารก็ต้องใช้ถุงพลาสติก หรือจานชาม ช้อนส้อมพลาสติก ขวดน้ำพลาสติก บางทีอยากจะได้ดอกไม้ก็ยังเลือกดอกไม้พลาสติก ซื้อของต่าง ๆ ก็ใส่ในถุงพลาสติก แต่จะดีกว่าไหม หากของบางอย่างเราสามารถเลี่ยงการใช้พลาสติก เพื่อลดปริมาณพลาสติกในโลกของเรา

จริงอยู่ที่เราไม่อาจปฏิเสธการใช้พลาสติกทุกประเภทได้ แต่เราสามารถปฏิเสธพลาสติกบางประเภทที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง แล้วใช้สิ่งอื่นทดแทน แล้วเราจะเริ่มยังไงดีล่ะ? มันไม่ยากเกินไปหากคิดจะทำ เราลองมาดูวิธีง่าย ๆ ในการลดปริมาณพลาสติกกัน

ปฏิเสธที่จะใช้ถุงพลาสติก แต่ใช้ถุงที่สามารถใช้ซ้ำได้พกติดตัวทุกที่ที่คุณไป ถุงพลาสติกมักจะใช้เพียงแค่ไม่กี่นาทีก็ถูกนำไปทิ้ง และส่วนใหญ่ก็นำไปรีไซเคิลต่อไม่ได้ สุดท้ายก็นำไปฝังในที่ที่ต้องใช้เวลาหลายร้อยปีในการย่อยสลายพลาสติก หรือที่ที่ในสภาพแวดล้อมเป็นมลพิษ

ในตอนนี้มีถุงผ้าหรือกระเป๋าที่สามารถใช้ซ้ำได้ออกมาวางขายหลายแบบ เพียงแค่เลือกแบบที่คุณชอบและพกมันไว้ในกระเป๋า  หรือเก็บไว้ติดรถของคุณ หรือแม้แต่แขวนไว้ที่ประตูหน้าบ้าน เมื่อคุณไปตลาด ร้านขายของเล็กๆ หรือไปห้างสรรพสินค้า ก็อย่าลืมหยิบถุงผ้าไปด้วยล่ะ

ไม่ใช้ขวดน้ำพลาสติก แต่พกกระติกน้ำติดตัว ขวดพลาสติกถือเป็น 1 ใน 5 อันดับแรกของขยะที่ถูกทิ้งเยอะมากบนชายหาด และเนื่องจากน้ำขวดเหล่านี้เองก็มีราคาแพงมากกว่าน้ำประปา หากคุณพกกระติกน้ำ คุณจะสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายจากการที่ต้องซื้อน้ำขวด และยังช่วยคุณหลีกเลี่ยงสารพิษตกค้างที่อยู่ในขวดพลาสติกอีกด้วย

TIP: Upcycle คือการแปลงสภาพวัสดุเหลือใช้หรือของใช้เก่าๆที่ไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ ให้กลับมาใช้ได้ในรูปแบบอื่นๆ แทนการทิ้งหรือซื้อใหม่

ลดการใช้หลอด หลอดดูดน้ำก็เป็น 1 ใน 5 ของขยะที่ถูกทิ้งบนชายหาดเช่นเดียวกับขวดน้ำพลาสติก บางทีหลอดก็ไม่จำเป็นเสมอไป หรือหากคุณต้องการใช้หลอดจริงๆ ก็เพียงพกหลอดน้ำแบบสแตนเลส หรือพกกระติกน้ำ หรือจะเป็นแก้วสักใบ ก็ช่วยลดขยะได้อีกทาง

หลีกเลี่ยงการใช้เครื่องใช้ในครัวเรือนชนิดที่ต้องทิ้ง หรือเปลี่ยนมาใช้ชนิดที่ย่อยสลายได้ ใช้ของที่สามารถล้างได้ และใช้จาน ชาม ช้อน ส้อม แก้วกาแฟ หรือของใช้ในครัวที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้พลาสติกและโฟม

พยายามซ่อมแซมอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือปรับปรุง อุปกรณ์ของคุณแทนที่จะซื้อมันใหม่ให้เปลืองเงิน คุณสามารถขายอุปกรณ์และชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ หรือหาสถานที่ที่คุณสามารถนำมันกลับมาใช้ใหม่ได้

พกภาชนะสำหรับใส่อาหาร เมื่อคุณไปที่ร้านอาหารและสั่งอาหารกลับบ้าน คุณเพียงพกภาชนะนี้ไปใส่อาหารเหล่านี้ คุณก็จะสามารถทานอาหารได้เลยในภาชนะที่คุณเตรียมมา โดยไม่ต้องกังวลว่าที่ร้านจะมีให้หรือไม่)

สิ่งเหล่านี้สามารถเป็นการเริ่มต้นเล็กๆน้อยๆสำหรับการลดปริมาณขยะพลาสติกในโลกของเราลงได้ นอกจากพลาสติกจะทำลายระบบนิเวศแล้ว ยังเป็นอันตรายต่อสุขภาพของเราอีกด้วย พลาสติกมีสารเคมีปะปน และหากเราใช้พลาสติกเหล่านี้ซ้ำ หรือบ่อยจนเกินไป ก็จะส่งผลทำให้ร่างกายเราดูดซึมสารเคมีเหล่านั้น และอาจก่อให้เกิดปัญหาทางสุขภาพได้ หากเราไม่อยากให้สิ่งแวดล้อมและสุขภาพของเราต้องแย่ลง ก็จงเปลี่ยนพฤติกรรมเดิม ๆ และค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงตัวเรา เป็นเรื่องง่าย ๆ ที่เราทำได้ เพื่อให้โลกใบนี้กลับมาน่าอยู่ดังเดิม 

เขียนโดย ภาวิณี สีสวาสดิ์ อาสาสมัครกรีนพีซ

ที่มา: Greenpeace Thailand