หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

โทรศัพท์รู้ตำแหน่งเราได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต เพราะดาวเทียม 24 ดวงกำลังส่งเวลาลงมาบอก

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

เปิดแผนที่ในที่ไม่มีสัญญาณมือถือ แล้วจุดสีฟ้ายังขยับตามเราอยู่ได้ โทรศัพท์ไม่ได้เดาตำแหน่งจากเสาสัญญาณหรืออินเทอร์เน็ต มันฟังสัญญาณจากดาวเทียมที่ลอยอยู่เหนือหัว แล้วคำนวณตำแหน่งของตัวเองด้วยคณิตศาสตร์เรื่องเวลา ระบบนี้มีชื่อว่า GPS และใช้ฟรีทั่วโลก

🛰 ดาวเทียม 24 ดวงส่งแค่ "ตำแหน่งกับเวลา"

GPS ย่อมาจาก Global Positioning System เป็นระบบของรัฐบาลสหรัฐที่กองทัพอวกาศสหรัฐดูแล มี 3 ส่วน คือดาวเทียม สถานีภาคพื้น และเครื่องรับอย่างโทรศัพท์ของเรา ส่วนอวกาศออกแบบไว้เป็นดาวเทียม 24 ดวง กระจายในวงโคจร 6 ระนาบ สูงจากพื้นโลกประมาณ 20,200 กิโลเมตร โคจรรอบโลกวันละ 2 รอบ สหรัฐรับรองว่าจะมีดาวเทียมใช้งานได้อย่างน้อย 24 ดวง 95% ของเวลา และข้อมูลของ GPS.gov ระบุว่า ณ วันที่ 3 กรกฎาคม 2023 มีดาวเทียมใช้งานจริง 31 ดวง ดาวเทียมแต่ละดวงส่งสัญญาณวิทยุลงมาอย่างเดียว สัญญาณนั้นบอก 2 อย่าง คือ "ตอนนี้ฉันอยู่ตรงไหน" กับ "ตอนนี้กี่โมง" โดยเวลามาจากนาฬิกาอะตอมบนดาวเทียมที่แม่นยำระดับพันล้านส่วนของวินาที จุดสำคัญที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดคือ ดาวเทียมไม่ได้ตามตัวเรา และไม่รู้ว่าเราอยู่ไหน สัญญาณเดินทางทางเดียวจากฟ้าลงมา โทรศัพท์เป็นฝ่ายรับและคำนวณเอง ไม่ได้ส่งอะไรขึ้นไปเลย ใครกังวลเรื่องถูกตามตัวต้องแยกให้ชัดว่า ตัว GPS เองตามตัวใครไม่ได้ แต่แอปที่เราเปิดต่างหากที่อาจส่งตำแหน่งของเราออกไป

⏱ หัวใจคือจับเวลา ไม่ใช่จับสัญญาณแรง

วิธีที่โทรศัพท์หาตำแหน่งคือการจับเวลา สัญญาณวิทยุเดินทางด้วยความเร็วแสง 299,792,458 เมตรต่อวินาที ดาวเทียมบอกว่า "ฉันส่งสัญญาณตอนนี้" โทรศัพท์จดไว้ว่า "ฉันได้รับตอนนี้" เอาเวลาที่ต่างกันคูณความเร็วแสงก็ได้ระยะทางจากดาวเทียมดวงนั้น รู้ระยะทางจากดาวเทียม 1 ดวง เราอยู่ที่ไหนก็ได้บนผิวทรงกลมรอบดาวเทียมดวงนั้น รู้ระยะจาก 2 ดวง เหลือเป็นวงกลมที่ทรงกลม 2 ลูกตัดกัน รู้ระยะจาก 3 ดวง เหลือจุดแค่ 2 จุด จุดหนึ่งลอยอยู่ในอวกาศ อีกจุดอยู่บนพื้นโลก คำตอบจึงเหลือจุดเดียว วิธีนี้เรียกว่า trilateration คือการวัดระยะทาง ไม่ใช่ triangulation ที่วัดมุมอย่างที่หลายคนเรียกผิด แต่ในทางปฏิบัติต้องใช้ดาวเทียมอย่างน้อย 4 ดวง เพราะนาฬิกาในโทรศัพท์เป็นนาฬิกาควอตซ์ธรรมดา ไม่แม่นเท่านาฬิกาอะตอมบนดาวเทียม ความคลาดเคลื่อนของนาฬิกาเพียง 1 ไมโครวินาทีก็ทำให้ระยะทางเพี้ยนไปราว 300 เมตรแล้ว ดาวเทียมดวงที่ 4 จึงทำหน้าที่แก้ความคลาดเคลื่อนนาฬิกาของโทรศัพท์ไปพร้อมกัน ทำให้ได้ทั้งตำแหน่ง 3 มิติและเวลาที่แม่นยำในคราวเดียว นาฬิกาบนดาวเทียมยังต้องชดเชยผลของทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์ด้วย เพราะเวลาบนวงโคจรเดินเร็วขึ้นรวมประมาณ 38 ไมโครวินาทีต่อวัน ถ้าไม่แก้ตำแหน่งจะเพี้ยนสะสมวันละราว 11 กิโลเมตร

📡 ทำไมบางทีจุดสีฟ้าเพี้ยนเป็นสิบเมตร

GPS.gov ระบุว่าสมาร์ตโฟนที่มี GPS แม่นยำราว 4.9 เมตรใต้ฟ้าโล่ง แต่นั่นคือค่ากลางในสภาพดี ไม่ใช่ทุกที่ทุกเวลา สัญญาณวิทยุจากดาวเทียมเดินทางผ่านชั้นบรรยากาศที่ทำให้ช้าลงได้ และสะท้อนกับตึกสูง สะพาน หรือต้นไม้หนาทึบจนโทรศัพท์รับสัญญาณที่สะท้อนมาแทนสัญญาณตรง เรียกว่า multipath ทำให้ระยะทางที่คำนวณได้เพี้ยนไป ในเมืองที่มีตึกสูงขนาบข้าง หรือใต้ทางด่วน จุดสีฟ้าบนแผนที่จึงกระโดดไปมาหรือคลาดเป็นสิบเมตรได้ โทรศัพท์รุ่นใหม่จึงใช้วิธีช่วยเสริมที่เรียกว่า A-GPS คือใช้ข้อมูลเสาสัญญาณมือถือและ Wi-Fi รอบตัวมาช่วยให้จับสัญญาณดาวเทียมครั้งแรกเร็วขึ้น แต่ตัว GPS เองไม่ต้องใช้อินเทอร์เน็ตเลย ปิดเน็ต ปิด Wi-Fi แล้วยังหาตำแหน่งได้ตราบใดที่เห็นท้องฟ้า ส่วนที่ GPS ใช้ไม่ได้เลยก็มี สัญญาณวิทยุทะลุอาคารหนา อุโมงค์ และน้ำไม่ได้ ในที่จอดรถใต้ดินลึกๆ หรือใต้น้ำ โทรศัพท์ต้องพึ่งวิธีอื่นอย่างเดียว

🌍 ไม่ได้มีแค่ GPS ของอเมริกา

GPS เป็นระบบของสหรัฐ แต่ไม่ใช่ระบบดาวเทียมนำทางระบบเดียวในโลก ยังมี Galileo ของยุโรป GLONASS ของรัสเซีย และ BeiDou ของจีน โทรศัพท์หลายรุ่นในปัจจุบันรับสัญญาณจากหลายระบบพร้อมกันเพื่อให้จับตำแหน่งได้เร็วและแม่นยำขึ้น ส่วนประวัติของ GPS เองก็น่าสนใจ ช่วงแรกสหรัฐลดทอนความแม่นยำของสัญญาณพลเรือนโดยตั้งใจ เรียกว่า Selective Availability ทำให้คนทั่วไปใช้ได้แม่นยำแค่ราว 100 เมตร ส่วนเครื่องรับทางทหารแม่นยำราว 5 เมตร จนวันที่ 1 พฤษภาคม 2000 ประธานาธิบดีบิล คลินตัน สั่งปิดระบบนี้ตอนเที่ยงคืน ความแม่นยำของคนทั่วไปดีขึ้นราว 10 เท่าในชั่วข้ามคืน และในปี 2007 สหรัฐประกาศว่าดาวเทียม GPS III รุ่นใหม่จะไม่มีความสามารถนี้ติดมาเลย ทำให้การเปิดสัญญาณเต็มรูปแบบกลายเป็นเรื่องถาวร นับจากวันนั้น GPS จึงกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานฟรีที่ทุกคนบนโลกใช้ได้ ไม่ว่าจะเปิดแผนที่ เรียกรถ หรือส่งตำแหน่งให้เพื่อน

✅ สรุปที่จำไปใช้ได้

โทรศัพท์หาตำแหน่งได้โดยฟังสัญญาณจากดาวเทียมอย่างน้อย 4 ดวง วัดเวลาที่สัญญาณเดินทางมาถึง แล้วคำนวณระยะทางด้วยความเร็วแสงจนได้จุดเดียวบนโลก ไม่ต้องต่อเน็ต และไม่ส่งข้อมูลอะไรขึ้นไปหาดาวเทียม ใต้ฟ้าโล่งแม่นยำราว 5 เมตร แต่ในเมืองตึกสูงอาจเพี้ยนเป็นสิบเมตร และใช้ไม่ได้ในอุโมงค์หรือใต้น้ำ ครั้งต่อไปที่จุดสีฟ้าขยับตามเราโดยไม่ต้องต่อเน็ต นั่นคือเสียงของนาฬิกาอะตอมบนฟ้าที่กำลังบอกเวลาให้โทรศัพท์ฟังอยู่

แหล่งที่มา: GPS.gov (รัฐบาลสหรัฐอเมริกา); NASA Space Place; ทำเนียบขาว สหรัฐอเมริกา (คลังเอกสาร); NIST (สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา)
อ้างอิง: https://www.gps.gov/
อ้างอิง: https://spaceplace.nasa.gov/gps/en/
อ้างอิง: https://clintonwhitehouse5.archives.gov/WH/new/html/20000501_2.html
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 1 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
"น้ำ รพีภัทร" แจงปม "ซองดูฮี" ลั่น! แค่เช็กเกลียว..ไม่เกี่ยวยูทูบพรีเมี่ยมเปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้ายเลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569จากครัวโลกสู่ถังขยะโลก ? เปิดปัญหาขยะนำเข้า ขยะอาหาร และ E-Waste ที่ไทยต้องเร่งแก้ผ้าเช็ดทำความสะอาดจากเส้นใยไม้ไผ่และเยื่อไม้ นวัตกรรมผ้าเช็ดคราบที่ดูดซับน้ำได้ดี แห้งไว และช่วยลดปัญหากลิ่นอับตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตายปลาโลมาหลับได้โดยไม่จมน้ำ เพราะสมองครึ่งหนึ่งไม่เคยหลับศาลโลกชี้เมียนมารับผิดฐานฆ่ๅล้ๅงเผ่าพันธุ์โรฮิงญา เหตุการณ์ปี 2017 คร่าชีวิตอย่างน้อย 10,000 คน4 เครื่องดื่มที่ควรระวัง ! ดื่มบ่อยอาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง ข้อ 1 หลายคนเข้าใจว่าดีต่อสุขภาพเปิด 10 โรงเรียนเก่าแก่ภาคกลาง บางแห่งอายุกว่า 170 ปี!
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
จำฝันไม่ได้เพราะสมองไม่ได้บันทึกไว้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่เพราะฝันไม่ชัดจำหน้าคนได้แต่จำชื่อไม่ได้ เพราะชื่อไม่มีความหมายให้สมองเกาะเดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตายปลาโลมาหลับได้โดยไม่จมน้ำ เพราะสมองครึ่งหนึ่งไม่เคยหลับ
ตั้งกระทู้ใหม่