ทำไมรัสเซียจึงยกดินแดน Crimea ให้กับยูเครนเมื่อ 60 ปีที่แล้ว

Crimea กับยูเครน (ภาพจาก Woodrow Wilson Center)

จากกระแสข่าวในปัจจุบันทำให้เราพอจะทราบกันดีว่าเหตุใดรัสเซียจึงต้องการดินแดน Crimea จากยูเครน แต่จนถึงปัจจุบันยังคงไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าอะไรเป็นเหตุจูงใจให้รัสเซียยกดินแดน Crimea ให้กับยูเครนเมื่อปี ค.ศ.1954

Crimea ตกเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซียเมื่อกว่า 200 ปีที่แล้วในปี ค.ศ.1783 หลังจากทำสงครามชนะอาณาจักร Ottoman โดยโซเวียตรัสเซียได้มอบดินแดนโซเวียตยูเครนเมื่อปี ค.ศ.1954 ซึ่งเอกสารหลักฐานอย่างเป็นทางการของสหภาพโซเวียตในสมัยนั้นกล่าวว่าสาเหตุของการยกดินแดนให้กับยูเครน เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองความสัมพันธ์ระหว่างยูเครนและรัสเซียครบรอบ 300 ปี และเนื่องจาก Crimea กับยูเครนมีความใกล้เคียงกันทั้งในด้านภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม

เหตุผลทั้ง 2 ข้อในหลักฐานเป็นทางการดูจะไม่มีความสมเหตุุสมผลเท่าที่ควร โดย Crimea ไม่เคยอยู่ใต้การปกครองของยูเครนมาก่อนปี ค.ศ.1954 และ Crimea ไม่มีความเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างยูเครนกับรัสเซีย นอกจากนี้เมื่อปี ค.ศ.1954 Crimea มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชนชาติรัสเซีย และในสมัยสตาลินได้มีการอพยพชนกลุ่มน้อยที่เป็นชนชาติอื่นออกจาก Crimea เป็นจำนวนมาก รวมทั้งได้มีการตั้งฐานทัพทางทหารของรัสเซียใน Crimea ดังนั้น Crimea จึงมีความใกล้ชิดกับรัสเซียมากกว่ายูเครนทั้งในทางเชื้อชาติ เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม

อย่างไรก็ดีจากการวิเคราะห์หลักฐานแวดล้อมอื่นๆ ในสมัยนั้น ทำให้สรุปได้ว่าสาเหตุแท้จริงที่รัสเซียยก Crimea ให้กับยูเครน มาจากความพยายามของรัสเซียในการควบคุมยูเครน และปัญหาความขัดแย้งภายในของโซเวียตรัสเซียเองหลังยุคสตาลิน สืบเนื่องจากในทศวรรษที่ 1940 โซเวียตรัสเซียมีนโยบายเพิ่มประชากรชนชาติรัสเซียในรัฐอื่นๆ ภายในสหภาพโซเวียต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในลัตเวียและเอสโตเนีย เพื่อเพิ่มการควบคุมของรัสเซีย และนโยบายนี้ได้ถูกนำมาใช้ต่อกับยูเครนในทศวรรษที่ 1950 ซึ่งการยกดินแดน Crimea ให้กับยูเครนจะเป็นการเพิ่มสัดส่วนประชากรชนชาติรัสเซียในยูเครนจำนวนมาก

อีกแรงจูงใจหนึ่งคือความขัดแย้งและการแย่งอำนาจกันเองภายในสหภาพโซเวียต โดยในปี ค.ศ.1953 นายกรัฐมนตรี Georgii Malenkov มีแนวโน้มที่จะมีอำนาจอย่างมากในโซเวียตหลังการเสียชีวิตของสตาลิน ในขณะที่ Nikita Khrushchev ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์โซเวียต พยายามที่จะแย่งอำนาจจาก Malenkov ซึ่งการที่ Khrushchev มอบ Crimea ให้กับยูเครน จะช่วยให้ได้รับการสนับสนุนจากยูเครนมากขึ้น

จากการวิเคราะห์สาเหตุดังกล่าวจะเห็นได้ว่าในสถานการณ์การเมืองระหว่างประเทศไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวร และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอาจเปลี่ยนแปลงไปได้ตามกาลเวลา ส่งผลทำให้การมอบดินแดน Crimea ให้กับยูเครนเมื่อ 60 ปีที่แล้ว เพื่อสร้างความสัมพันธ์และการควบคุมยูเครนภายใต้รัสเซียเมื่อสมัยสหภาพโซเวียต กลับกลายเป็นปัญหาระหว่างรัสเซียและยูเครนในปัจจุบัน เมื่อยูเครนเริ่มเอนเอียงไปใกล้ชิดกับนาโต้มากกว่า