ตำนานแร้งวัดสระเกศและเปรตวัดสุทัศน์มีที่มาอย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ถ้าเดินผ่านวัดสระเกศและวัดสุทัศน์ในวันที่ถนนรอบพระนครเต็มไปด้วยรถ อาจนึกภาพไม่ออกว่าวัดทั้งสองเคยผูกอยู่กับคำคล้องจองที่ฟังแล้วชวนขนลุกว่า “แร้งวัดสระเกศ เปรตวัดสุทัศน์”
ชื่อหนึ่งพาไปถึงลานวัดในวันที่ผู้คนล้มตายจากโรคระบาด อีกชื่อพาไปถึงภาพเขียนและเรื่องเล่าที่ส่งต่อกันมาหลายชั่วคน แม้จะถูกพูดต่อกันในประโยคเดียว ทั้งสองเรื่องมีที่มาและน้ำหนักของหลักฐานต่างกัน
แร้งวัดสระเกศเชื่อมโยงกับการจัดการศพในช่วงอหิวาตกโรคระบาด ส่วนเปรตวัดสุทัศน์เป็นเรื่องเล่าที่อาจเกี่ยวข้องกับจิตรกรรมในพระวิหาร ยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัดว่าคำคล้องจองเกิดขึ้นเมื่อใด หรือเรื่องเปรตเกิดจากโรคระบาดครั้งนั้นโดยตรง
โรคห่าเข้าพระนคร
กรมศิลปากรระบุว่า พ.ศ. 2363 ในรัชกาลที่ 2 เกิดอหิวาตกโรคระบาดครั้งใหญ่ในสยาม ตรงกับช่วงการระบาดใหญ่ทั่วโลกครั้งแรก โรคเดินทางจากอินเดียผ่านปีนัง ก่อนเข้ามาถึงสมุทรปราการและกรุงเทพฯ
คนในอดีตเรียกโรคนี้ว่าโรคป่วงใหญ่หรือโรคลงราก ผู้ป่วยอาจท้องร่วงและอาเจียนอย่างรุนแรงจนร่างกายขาดน้ำอย่างรวดเร็ว เชื้อแพร่ผ่านอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน เมื่อมีผู้ป่วยและเสียชีวิตจำนวนมากในเวลาใกล้กัน ครอบครัวและวัดจึงต้องรับภาระดูแลศพท่ามกลางความหวาดกลัว
ในเวลานั้นมีการประกอบพระราชพิธีอาพาธพินาศเพื่อปัดเป่าโรคร้ายตามความเชื่อและความเข้าใจของผู้คนในสมัยนั้น แต่โรคยังระบาดรุนแรง กรมศิลปากรบันทึกว่ามีผู้เข้าร่วมพิธีเสียชีวิตจำนวนมาก
ภาพจำของแร้งที่วัดสระเกศ
ข้อมูลของกรมศิลปากรเล่าว่า ในช่วงอหิวาตกโรคระบาดสมัยรัชกาลที่ 2–3 มีการนำศพผู้เสียชีวิตไปไว้ตามลานวัด รวมถึงวัดสระเกศ และแร้งลงมากินซาก ภาพแร้งจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำเกี่ยวกับวัดแห่งนี้
เมื่อพูดถึงแร้งวัดสระเกศ จึงควรมองให้เห็นคนที่อยู่เบื้องหลังภาพนั้นด้วย ทั้งผู้เสียชีวิต ญาติที่สูญเสียคนในครอบครัว และผู้ที่ต้องจัดการศพในช่วงวิกฤต เรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องเติมตัวเลขผู้ตายหรือรายละเอียดที่ตรวจสอบไม่ได้เพื่อให้เห็นความรุนแรงของเหตุการณ์
อหิวาตกโรคยังกลับมาระบาดในสยามอีกหลายครั้ง ต่อมาในรัชกาลที่ 5 เมื่อเกิดการระบาด พ.ศ. 2424 มีการตั้งโรงพยาบาลชั่วคราวในกรุงเทพฯ 48 แห่ง เพื่อรักษาผู้ป่วย เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการด้านการรักษาพยาบาลในเวลาต่อมา
เปรตวัดสุทัศน์มาจากไหน
ส่วนเรื่องเปรตนั้น สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอธิบายว่า อาจมีที่มาจากจิตรกรรมบนเสาภายในพระวิหารหลวง ด้านข้างพระศรีศากยมุนี ภาพเขียนสมัยรัชกาลที่ 3 แสดงเปรตนอนพาดกายและมีพระสงฆ์ยืนพิจารณาสังขาร เป็นภาพที่ผู้ไปวัดกล่าวถึงกันมาก
ข้อมูลอีกสายหนึ่งเป็นเรื่องเล่าว่ามีผู้พบเห็นเปรตบริเวณวัดในเวลากลางคืน บ้างเสนอว่าอาจเป็นการมองเสาชิงช้าผิดไปเมื่อมีหมอกหรือแสงน้อย แต่ยังเป็นเพียงข้อสันนิษฐาน ไม่อาจชี้ขาดว่าเหตุใดผู้เล่าจึงเห็นเช่นนั้น
เมื่อเอ่ยชื่อทั้งสองวัดคู่กัน คำคล้องจองสั้น ๆ จึงเก็บความทรงจำไว้สองแบบ ด้านหนึ่งเกี่ยวกับโรคระบาดและการรับมือกับความตาย อีกด้านอยู่ในโลกของภาพเขียน ความเชื่อ และเรื่องเล่าปากต่อปาก ซึ่งแต่ละอย่างควรอ่านตามหลักฐานของมันเอง
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
โรงงานกรุงเทพฯ vs ต่างจังหวัด! ที่ไหนทำงานแล้วเหลือเงินเก็บมากกว่า?
ถูกหวยขึ้นเงินที่ไหน 2569 สรุป 7 เรื่องต้องรู้ หักอากร 0.5% ขึ้นได้ภายใน 2 ปี
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
ตำนานนางนาคพระโขนงในหลักฐานเก่าและเรื่องเล่าที่เปลี่ยนไป
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ตำนานชีปะขาวกับการหล่อพระพุทธชินราช
ตำนานปู่โสมเฝ้าทรัพย์กับกรุสมบัติอยุธยา
ที่มาของผีตาโขนและหน้ากากแห่งด่านซ้าย
ตำนานเจ้าพ่อเขาใหญ่กับความเชื่อของผู้เดินทาง
ทองคำ/บิตคอยน์ทำให้รวยบนกระดาษ แต่ความมั่งคั่งยั่งยืนเริ่มที่อสังหาฯ






