หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

ที่มาของผีตาโขนและหน้ากากแห่งด่านซ้าย

เขียนโดย preechalcpd

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงกระดึงดังคลอไปกับขบวนคนสวมหน้ากากจมูกยาว บ้างเต้น บ้างหยอกผู้ชมริมถนนในอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย เหนือใบหน้าสีสดแต่ละใบมีส่วนหัวคล้ายหมวกสาน สิ่งที่เห็นในขบวนสนุกสนานนี้ผูกอยู่กับงานบุญและเรื่องเล่าที่ชาวบ้านส่งต่อกันมา

ผีตาโขนเป็นการละเล่นใน งานบุญหลวง ของชาวด่านซ้าย ส่วนหน้ากากแบบพื้นบ้านนำของใช้ใกล้ตัวมาประกอบกัน โดยใช้หวดนึ่งข้าวเหนียวทำส่วนหัว และใช้โคนก้านมะพร้าวทำส่วนหน้า เรื่องเล่าท้องถิ่นอีกสายหนึ่งเชื่อมผู้สวมหน้ากากเข้ากับเหล่าผีที่ตามส่งพระเวสสันดรกลับเมือง

จากหวดในครัวสู่หัวผีตาโขน

หวดคือภาชนะจักสานสำหรับนึ่งข้าวเหนียว เมื่อนำมาทำหน้ากาก ช่างจะหักพับให้มีรูปคล้ายหมวก แล้วเย็บต่อกับโคนก้านมะพร้าวที่ถากเป็นใบหน้าและเจาะช่องตา จากนั้นแกะไม้เนื้ออ่อนเป็นจมูก ซึ่งปัจจุบันมักทำยาวคล้ายงวงช้าง บางหน้ากากติดเขาที่ทำจากปลีมะพร้าวแห้งเพิ่มด้วย

เมื่อประกอบโครงเสร็จจึงวาดลวดลายและเย็บผ้าต่อให้คลุมศีรษะลงมาถึงไหล่ ข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ผีตาโขนวัดโพนชัยระบุว่า ในอดีตมีการใช้วัสดุให้สีอย่างปูนขาว ปูนแดง ขมิ้น ขี้เถ้าและเขม่าไฟ ส่วนปัจจุบันมีการใช้สีสำเร็จรูปเพื่อความสะดวกและสีสันที่สดขึ้น

ชุดที่สวมคู่กันก็นำเศษผ้ามาเย็บต่อเป็นเสื้อผ้า เมื่อผู้เล่นขยับตัว ผ้าจะพลิ้วตามจังหวะ ส่วนกระดึงหรือหมากกะแหล่งที่ผูกไว้ช่วยเพิ่มเสียงให้ขบวนครึกครื้น หน้ากากแต่ละใบจึงมีทั้งฝีมือและรสนิยมของคนทำอยู่ในนั้น

ผีที่เดินตามขบวนพระเวสสันดร

เรื่องเล่าที่รู้จักกันแพร่หลายกล่าวว่า เมื่อพระเวสสันดรเสด็จกลับเข้าเมืองหลังประทับอยู่ในป่า เหล่าผีป่าและสัตว์ต่างอาลัยในความดี จึงพากันตามขบวนมาส่ง บางคำบอกเล่าอธิบายชื่อ “ผีตาโขน” ว่าอาจเพี้ยนมาจาก “ผีตามคน”

นี่เป็นคำอธิบายตามตำนานและความเชื่อท้องถิ่น ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ามีผีร่วมขบวนในอดีตจริง อีกทั้งที่มาของชื่อยังมีคำอธิบายอื่น พิพิธภัณฑ์วัดโพนชัยกล่าวถึงทั้งคำว่า “ผีตามคน” และข้อสันนิษฐานว่าหน้ากากมีลักษณะคล้ายหัวโขน จึงไม่อาจยืนยันคำอธิบายใดเป็นข้อยุติเพียงอย่างเดียว

ในการละเล่น ผู้สวมหน้ากากออกมาเดิน เต้น และหยอกล้อผู้คน ความน่ากลัวของหน้าผีจึงอยู่ร่วมกับเสียงหัวเราะ นักวิชาการที่ศึกษาสังคมด่านซ้ายเสนอว่า นอกจากความเชื่อมโยงกับขบวนพระเวสสันดรแล้ว การละเล่นยังสัมพันธ์กับความหวังเรื่องฝนและความอุดมสมบูรณ์ของชุมชนเกษตรกรรมด้วย ซึ่งเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการทำความเข้าใจประเพณี

ขบวนผีในงานบุญของชุมชน

งานบุญหลวงรวมบุญหลายอย่างไว้ด้วยกัน รวมถึงบุญพระเวสหรือบุญผะเหวด ซึ่งมีการฟังเทศน์มหาชาติ และบุญบั้งไฟที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องการขอฝน ผีตาโขนจึงเป็นส่วนหนึ่งของงานที่มีทั้งพิธีกรรมทางพุทธศาสนา ความเชื่อท้องถิ่น และการร่วมสนุกของชาวบ้าน

ผีตาโขนยังแบ่งเป็นผีตาโขนเล็ก ซึ่งเป็นผู้สวมหน้ากากที่พบในขบวนทั่วไป กับผีตาโขนใหญ่ซึ่งทำเป็นหุ่นขนาดใหญ่ พิพิธภัณฑ์ระบุว่าหุ่นใหญ่มิได้ทำขึ้นใหม่ทุกปี แต่ทำตามธรรมเนียมที่กำหนดไว้

ทุกวันนี้หน้ากากผีตาโขนกลายเป็นงานฝีมือที่ผู้มาเยือนจดจำด่านซ้ายได้ทันที ขณะที่สำหรับคนในพื้นที่ ขบวนหน้ากากยังพาเรื่องเล่าเรื่องพระเวสสันดร งานบุญ และฝีมือการประดิษฐ์จากของใกล้ตัวเดินทางต่อไปพร้อมกัน

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
preechalcpd's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 2 ครั้ง
เขียนโดย preechalcpd
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
ส่องเลขเด็ด "ปฏิทินหลวงปู่สรวง" วันที่ 1 ธันวาคม 2569สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯตำนานเสาอินทขิลและประเพณีใส่ขันดอกของชาวเชียงใหม่อ.ฟ้าสั่ง อ.โชคเงินแสน งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขหลักสิบ 1-8-4 จับตาสามตัว 846 พร้อมชุดคู่เงินส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้สถิติการลาออกของเด็กจบใหม่ในปีแรกของการทำงานอัลไซเมอร์เกิดจากอะไร รักษาหายไหม ? เช็ก 10 สัญญาณเตือน และระยะไหนที่ยังชะลอโรคได้น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!ตำนานเจ้าแม่สองนางกับศาลศักดิ์สิทธิ์ริมแม่น้ำโขงตำนานชีปะขาวกับการหล่อพระพุทธชินราชทองคำ/บิตคอยน์ทำให้รวยบนกระดาษ แต่ความมั่งคั่งยั่งยืนเริ่มที่อสังหาฯค่าตอบแทนและสวัสดิการของคนทำงานเสี่ยงภัยกลางทะเลในไทย
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
ตำนานเกาะหนูเกาะแมวกับดวงแก้ววิเศษแห่งเมืองสงขลาโรงงานกรุงเทพฯ vs ต่างจังหวัด! ที่ไหนทำงานแล้วเหลือเงินเก็บมากกว่า?ตำนานเจ้าหญิงแห่งดอยนางนอน จังหวัดเชียงรายตำนานแร้งวัดสระเกศและเปรตวัดสุทัศน์มีที่มาอย่างไร
ตั้งกระทู้ใหม่