ตำนานพระร่วงวาจาสิทธิ์กับขอมดำดินและปลาก้างใส
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ที่ลานวัดมหาธาตุ เมืองเก่าสุโขทัย มีเรื่องเล่าถึงชายผู้หนึ่งที่ดำดินมาไกลเพื่อจับตัวพระร่วง เมื่อโผล่ขึ้นจากดิน เขากลับพบพระภิกษุกำลังกวาดลานวัดอยู่ตรงหน้า โดยไม่รู้เลยว่าผู้ที่ตนถามทางนั้นคือคนที่ตามหา
เรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของตำนานพระร่วง ผู้มีวาจาสิทธิ์ พูดสิ่งใดแล้วเกิดผลตามคำนั้น เรื่องเล่าสืบต่อกันหลายสำนวน บางตอนผูกอยู่กับเมืองละโว้ บางตอนพาผู้อ่านขึ้นมาถึงสุโขทัย และยังโยงไปถึงปลาตัวใสที่มองเห็นก้างได้ด้วย
ตามตำนาน เมื่อขอมดำดินถามหาพระร่วง พระภิกษุก็บอกให้รออยู่ตรงนั้นก่อน แล้วร่างของผู้ตามจับก็ติดอยู่กับที่กลายเป็นหิน ส่วนปลาพระร่วงนั้น ชาวบ้านเล่าว่าเกิดจากก้างปลาที่พระร่วงปล่อยคืนลงน้ำ เรื่องอัศจรรย์ทั้งสองเป็น ความเชื่อในนิทานพื้นบ้าน ไม่ใช่หลักฐานว่าคนกลายเป็นหินหรือก้างปลาฟื้นชีวิตได้จริง
จากผู้ส่งส่วยน้ำสู่คนที่ถูกตามจับ
เรื่องพระร่วงส่วยน้ำฉบับหนึ่งเล่าว่า นายร่วงมีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการส่งน้ำไปยังเมืองของกษัตริย์ขอม การบรรทุกน้ำใส่ภาชนะเป็นงานลำบาก เขาจึงนำชะลอมไม้สานลงไปจุ่มน้ำ แล้วใช้วาจาสั่งให้น้ำอยู่ภายใน น้ำก็ไม่ไหลลอดช่องสานออกมา
เมื่อข่าวความสามารถนี้ไปถึงกษัตริย์ขอม พระองค์ทรงเกรงว่านายร่วงจะเป็นศัตรูในภายหน้า จึงส่งผู้มีวิชาอาคมไปจับตัว หากจับเป็นไม่ได้ก็ให้ฆ่าเสีย ผู้ที่ได้รับคำสั่งใช้วิชาดำแทรกแผ่นดินเดินทางไป จึงเป็นที่มาของชื่อขอมดำดิน
ฝ่ายนายร่วงรู้ข่าวล่วงหน้า จึงหนีขึ้นเหนือและบวชเป็นภิกษุอยู่ที่สุโขทัย ครั้นขอมดำดินโผล่ขึ้นที่ลานวัด ก็พบพระภิกษุกำลังกวาดลานอยู่พอดี เขาถามหาพระร่วงโดยไม่รู้ว่าผู้ที่ยืนอยู่ตรงหน้านั่นเองคือคนที่ตามมา
พระร่วงจึงบอกให้เขาคอยอยู่ก่อน จะไปตามพระร่วงมาให้ ด้วยวาจาสิทธิ์ตามเรื่องเล่า ขอมผู้นั้นจึงติดอยู่กลางดินและกลายเป็นศิลา ไม่อาจกลับไปได้
ในบริเวณวัดมหาธาตุมีศิลาที่ชาวบ้านผูกเข้ากับเรื่องนี้ โดยมองว่ารูปร่างที่โผล่พ้นดินคล้ายช่วงไหล่ของคน เรื่องเล่าที่บันทึกไว้ยังกล่าวว่า ในอดีตมีผู้กะเทาะศิลาไปเป็นที่ระลึกหรือนำไปฝนกับยา เพราะเชื่อว่ามีสรรพคุณรักษาโรค ภายหลังทางการจึงประกาศห้ามทำอันตรายศิลาดังกล่าว ความเชื่อเรื่องสรรพคุณนั้นไม่ใช่หลักฐานยืนยันทางการแพทย์
ปลาที่มองเห็นก้างกลางลำตัว
อีกเรื่องหนึ่งเล่าว่า พระร่วงเสวยปลาจนเหลือแต่ก้าง แล้วนำก้างปลานั้นลงน้ำพร้อมตรัสให้ว่ายไป ก้างปลากลับเคลื่อนไหวได้ ผู้เล่าจึงผูกเรื่องนี้เข้ากับปลาที่เรียกกันว่า “ปลาพระร่วง” ซึ่งมีลำตัวโปร่งใสจนมองเห็นแนวกระดูกอยู่ภายใน
ปลาพระร่วงเป็นปลาที่มีชีวิต มีเนื้อและอวัยวะตามปกติ เพียงแต่ลำตัวโปร่งใสจนเห็นโครงสร้างด้านในได้ เรื่องก้างปลาว่ายน้ำจึงเป็นคำอธิบายเชิงจินตนาการที่คนรุ่นก่อนใช้เล่าลักษณะเด่นของปลาชนิดนี้ให้จดจำง่าย
ส่วนเรื่องขอมดำดิน กรมศิลปากรชี้ว่าตำนานนี้เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางอำนาจระหว่างสุโขทัยกับขอมในช่วงแรก โดยมีโบราณสถานและศิลปกรรมแบบขอมในพื้นที่เป็นหลักฐานให้ศึกษาบริบทดังกล่าวได้ อย่างไรก็ตาม โบราณวัตถุและโบราณสถานเหล่านั้นไม่ได้ยืนยันเหตุการณ์อิทธิฤทธิ์ตามนิทาน
เมื่อนำเรื่องพระร่วงมาเล่าในวันนี้ หินที่ลานวัดและปลาตัวใสจึงมีความหมายสองชั้น ชั้นหนึ่งคือสิ่งที่มองเห็นและศึกษาได้ อีกชั้นคือความทรงจำของผู้คนที่ใช้เรื่องเล่าส่งต่อภาพของผู้มีบุญญาธิการจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เลขวิ่ง V.I.P. อ.รันพนมไพร เปิดโพยงวด 1 ธ.ค. 69 แยกเลขเด่นบน–ล่าง พร้อมชุดเน้นโต๊ด
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
โซเชียล "กลุ่มนักวิ่ง" ถกกันสนั่น! ปมแต่งกายขาสั้นและรัดรูป..เป็นพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
ตำนานปู่โสมเฝ้าทรัพย์กับกรุสมบัติอยุธยา
ตำนานนางนาคพระโขนงในหลักฐานเก่าและเรื่องเล่าที่เปลี่ยนไป
ตำนานเสาอินทขิลและประเพณีใส่ขันดอกของชาวเชียงใหม่
โรงงานกรุงเทพฯ vs ต่างจังหวัด! ที่ไหนทำงานแล้วเหลือเงินเก็บมากกว่า?
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ตำนานเจ้าพ่อเขาใหญ่กับความเชื่อของผู้เดินทาง
ที่มาของผีตาโขนและหน้ากากแห่งด่านซ้าย






