กลิ่นปากตอนเช้าเกี่ยวข้องกับก้อนขี้ทอนซิลอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกว่าปากมีกลิ่น พอแปรงฟันก็ดีขึ้นพักหนึ่ง แต่ไม่นานกลิ่นกลับมาอีก บางคนบ้วนปากหลายรอบจนเริ่มสงสัยว่าทำความสะอาดไม่ทั่วหรือเปล่า

ระหว่างนอน น้ำลายจะลดลง ช่องปากจึงแห้งและมีกลิ่นได้ง่ายขึ้น กลิ่นที่ค่อย ๆ ดีขึ้นหลังดื่มน้ำและทำความสะอาดปากอาจเกิดจากปากแห้งตามปกติ แต่ถ้ากลิ่นยังอยู่ต่อเนื่อง ก็ควรมองหาสาเหตุอื่นด้วย

หนึ่งในสาเหตุที่เป็นไปได้คือ นิ่วทอนซิล หรือที่เรียกกันว่าขี้ทอนซิล ซึ่งเป็นก้อนเล็ก ๆ ที่สะสมอยู่ตามร่องของต่อมทอนซิลด้านหลังช่องปาก ก้อนเหล่านี้ทำให้เกิดกลิ่นปากได้ แม้จะแปรงฟันแล้วก็ตาม แต่กลิ่นปากเพียงอย่างเดียวไม่พอจะบอกว่าเกิดจากนิ่วทอนซิล เพราะฟันผุ เหงือกอักเสบ คราบบนลิ้น และปากแห้งก็เป็นสาเหตุได้เช่นกัน

ก้อนเล็ก ๆ เกิดขึ้นได้อย่างไร

ผิวของต่อมทอนซิลไม่ได้เรียบสนิท แต่มีร่องและหลุมเล็ก ๆ ที่เศษอาหาร เซลล์เยื่อบุ เมือก และแบคทีเรียเข้าไปสะสมได้ เมื่อสิ่งเหล่านี้จับตัวกันและมีแร่ธาตุสะสม อาจกลายเป็นก้อนสีขาวหรือเหลืองอ่อน กลิ่นเกิดจากแบคทีเรียและสารที่สะสมอยู่ในก้อน

บางคนมีก้อนอยู่โดยไม่มีอาการเลย ขณะที่บางคนรู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอ ไอบ่อย มีรสไม่ดีในปาก หรือเคยไอเอาก้อนเล็ก ๆ ที่มีกลิ่นออกมา ก้อนอาจอยู่ลึกจนมองไม่เห็น จึงใช้การส่องคอที่บ้านยืนยันไม่ได้เสมอไป

ถ้าอยากสำรวจเบื้องต้น ลองอ้าปากหน้ากระจกในที่สว่างและมองบริเวณทอนซิลสองข้าง อาจเห็นจุดหรือก้อนสีขาวเหลืองอยู่ตามร่อง แต่คราบขาวไม่ได้แปลว่าเป็นนิ่วเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ เจ็บคอมาก หรือทอนซิลบวม เพราะอาจมีการอักเสบหรือติดเชื้อร่วมด้วย ควรให้แพทย์ตรวจ

ดูแลเองอย่างปลอดภัย

นิ่วทอนซิลก้อนเล็กที่ไม่รบกวนอาจหลุดเองได้ ผู้ใหญ่ที่กลั้วคอได้อย่างปลอดภัยอาจลองกลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่น โดยผสมเกลือครึ่งช้อนชาในน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว กลั้วแล้วบ้วนทิ้ง ไม่กลืน และไม่ควรให้เด็กเล็กกลั้วคอ

หลีกเลี่ยงการใช้ของแหลมหรือพยายามแคะลึก ๆ เพราะเนื้อเยื่อบริเวณนี้บอบบางและอาจบาดเจ็บหรือเลือดออกได้ หากก้อนรบกวนมาก เอาออกไม่ได้ หรือกลับมาเป็นซ้ำ ให้แพทย์ตรวจและช่วยนำออกอย่างเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองเพียงเพราะเห็นก้อนขาว

การดูแลช่องปากยังสำคัญ แปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้ง ทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน และแปรงลิ้นเบา ๆ ดื่มน้ำให้เพียงพอหากไม่มีข้อจำกัดจากแพทย์ ส่วนหลังแปรงฟันให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินออกโดยไม่ต้องรีบบ้วนน้ำตาม เพื่อให้ฟลูออไรด์อยู่บนผิวฟันได้นานขึ้น

น้ำยาบ้วนปากอาจช่วยให้รู้สึกสดชื่นชั่วคราว แต่ไม่สามารถแก้ฟันผุ โรคเหงือก หรือเอาก้อนที่ติดลึกออกได้ หากดูแลช่องปากแล้วกลิ่นยังไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ ควรเริ่มพบทันตแพทย์เพื่อตรวจฟันและเหงือก หากสงสัยว่ามีปัญหาที่ทอนซิลหรือมีอาการในคอร่วมด้วย ให้พบแพทย์หู คอ จมูก

อาการที่ไม่ควรรอ คือเจ็บคอรุนแรงหรือทรุดเร็ว คอบวมจนหายใจลำบาก กลืนน้ำลายไม่ได้ พูดลำบาก หรืออ้าปากลำบาก ควรไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนไข้ร่วมกับจุดหนองบนทอนซิล เจ็บจนกินดื่มลำบาก หรือทอนซิลโตข้างเดียว ควรรีบให้แพทย์ประเมิน

กลิ่นปากตอนเช้าจึงมีได้ตั้งแต่ปากแห้งไปจนถึงปัญหาในช่องปากและลำคอ นิ่วทอนซิลเป็นสาเหตุหนึ่งที่ตรวจพบและดูแลได้ หากกลิ่นไม่หาย การตรวจหาต้นเหตุจะช่วยได้มากกว่าการบ้วนปากซ้ำ ๆ