อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยเริ่มต้นเมื่อไร และใครเป็นกลุ่มแรกที่ได้ใช้งาน ย้อนประวัติจากอีเมลยุคแรกสู่โลกออนไลน์

ก่อนที่คนไทยจะใช้อินเทอร์เน็ตผ่านโทรศัพท์มือถือได้ทุกที่ ประเทศไทยเคยมีผู้ใช้งานกลุ่มแรกเพียงไม่กี่คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาจารย์ นักวิจัย และนักวิชาการในมหาวิทยาลัย การเชื่อมต่อในยุคนั้นต้องอาศัยโมเด็มและสายโทรศัพท์ธรรมดา กว่าจะพัฒนามาเป็นอินเทอร์เน็ตที่ประชาชนใช้งานกันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน

จุดเริ่มต้นของอินเทอร์เน็ตในประเทศไทย เกิดขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530

หากถามว่าอินเทอร์เน็ตเข้ามาในประเทศไทยเมื่อไร คำตอบที่มักพบในประวัติศาสตร์เทคโนโลยีคือปี พ.ศ. 2530 หรือ ค.ศ. 1987 แต่ในช่วงแรกยังไม่ได้เป็นอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงที่สามารถเปิดเว็บไซต์ ดูวิดีโอ หรือค้นหาข้อมูลได้เหมือนทุกวันนี้

การเริ่มต้นเกิดจากความร่วมมือด้านเทคโนโลยีระหว่างสถาบันการศึกษาไทยกับต่างประเทศ โดยเฉพาะความพยายามในการส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ หรืออีเมล เพื่อให้นักวิชาการสามารถติดต่อและแลกเปลี่ยนข้อมูลกับมหาวิทยาลัยในต่างประเทศได้

มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์และสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) เป็นสองสถาบันสำคัญในช่วงเริ่มต้น โดยได้รับความช่วยเหลือจากประเทศออสเตรเลียในการพัฒนาระบบสื่อสารผ่านคอมพิวเตอร์ ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

1. ใครเป็นคนกลุ่มแรกที่ได้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย?

ผู้ใช้งานกลุ่มแรกไม่ได้เป็นประชาชนทั่วไป แต่เป็นกลุ่มอาจารย์ นักวิจัย และบุคลากรด้านคอมพิวเตอร์ในมหาวิทยาลัย โดยมีจุดเริ่มต้นสำคัญอยู่ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์และสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย

หนึ่งในบุคคลสำคัญคือ ดร.กาญจนา กาญจนสุต นักวิชาการจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย ซึ่งมีบทบาทในการนำเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตเข้ามาใช้ในประเทศไทย

ในช่วงแรกผู้ใช้งานสามารถรับส่งอีเมลผ่านระบบคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่อกับต่างประเทศได้ โดยมหาวิทยาลัยเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย มีบทบาทช่วยรับส่งข้อมูลระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์ของทั้งสองประเทศ

กลุ่มผู้ใช้งานในยุคแรกจึงเป็นคนที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการศึกษาและการวิจัยเป็นหลัก ไม่ใช่ผู้ใช้งานทั่วไปเหมือนในปัจจุบัน ("AIT" (https://oldweb.ait.ac.th/2013/06/thailands-connection-to-the-internet-started-at-ait-with-ait-th/))

2. ปี 2530 เริ่มใช้อีเมลผ่านสายโทรศัพท์ ก่อนมีอินเทอร์เน็ตเต็มรูปแบบ

ในยุคแรกการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตไม่ได้ทำงานเหมือนระบบบรอดแบนด์ในปัจจุบัน แต่ต้องใช้โมเด็มเชื่อมต่อคอมพิวเตอร์ผ่านสายโทรศัพท์

การส่งข้อมูลยังมีข้อจำกัดด้านความเร็ว และไม่ได้เชื่อมต่อออนไลน์ตลอด 24 ชั่วโมงเหมือนทุกวันนี้ มหาวิทยาลัยเมลเบิร์นจะโทรเข้ามายังคอมพิวเตอร์ในประเทศไทยวันละสองครั้ง เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลที่สะสมไว้ในลักษณะคล้ายถุงไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์

พูดให้เห็นภาพง่าย ๆ คือ ผู้ใช้งานในยุคนั้นไม่ได้เปิดคอมพิวเตอร์แล้วส่งอีเมลถึงกันได้ทันทีตลอดเวลา แต่ต้องรอรอบการเชื่อมต่อเพื่อรับส่งข้อมูล

นี่จึงเป็นช่วงเวลาที่การสื่อสารผ่านคอมพิวเตอร์ยังเป็นเรื่องใหม่และมีผู้ใช้งานจำกัดมาก ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

3. ปี 2535 เกิดเครือข่ายไทยสาร จุดเปลี่ยนสำคัญของอินเทอร์เน็ตไทย

เมื่อถึงปี พ.ศ. 2535 ประเทศไทยเริ่มพัฒนาเครือข่ายคอมพิวเตอร์ระหว่างสถาบันการศึกษาอย่างจริงจัง โดยมีศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ หรือ NECTEC เป็นหน่วยงานสำคัญในการสนับสนุน

เครือข่ายดังกล่าวมีชื่อว่า ไทยสาร (THAISARN) ซึ่งย่อมาจาก Thai Social/Scientific, Academic and Research Network มีวัตถุประสงค์เพื่อเชื่อมโยงนักวิชาการและหน่วยงานด้านการศึกษาและวิจัยให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้

ในช่วงเริ่มต้นเครือข่ายไทยสารมีผู้ใช้งานเพียง 28 คน จาก 20 หน่วยงาน และใช้คอมพิวเตอร์ทั้งหมด 8 เครื่อง เชื่อมต่อกันผ่านสายโทรศัพท์ด้วยระบบ UUCP และ MHSNet

ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าอินเทอร์เน็ตไทยในช่วงแรกยังเป็นเครือข่ายขนาดเล็กมาก เมื่อเทียบกับจำนวนผู้ใช้งานในปัจจุบัน ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

4. มหาวิทยาลัยแห่งไหนเป็นกลุ่มแรกที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต?

สถาบันการศึกษามีบทบาทสำคัญอย่างมากในช่วงเริ่มต้น โดยในปี พ.ศ. 2535 มีหน่วยงานที่เชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตผ่านวงจรเช่าถาวร ได้แก่

- ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ

- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

- มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

- สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย

- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

การเชื่อมต่อในระยะแรกมีความเร็วเพียง 9,600 บิตต่อวินาที ก่อนจะมีการพัฒนาความเร็วของวงจรสื่อสารให้สูงขึ้นในเวลาต่อมา

เครือข่ายเหล่านี้ช่วยให้การค้นคว้าและแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างนักวิชาการไทยกับต่างประเทศทำได้สะดวกขึ้นอย่างมาก ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

5. เว็บไซต์แรกของประเทศไทยเกิดขึ้นเมื่อไร?

หลังจากการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเริ่มมีความเสถียรมากขึ้น ประเทศไทยก็เริ่มเข้าสู่ยุคเว็บไซต์

ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2536 NECTEC ได้เปิดบริการ World Wide Web หรือ WWW เป็นครั้งแรกของประเทศไทย ภายใต้เว็บไซต์ที่ใช้ชื่อว่า Thailand the Big Picture เพื่อแนะนำประเทศไทยให้ผู้ใช้งานจากทั่วโลกได้รู้จัก

นี่ถือเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญ เพราะเป็นการเปลี่ยนจากการใช้อินเทอร์เน็ตเพื่อส่งอีเมลและถ่ายโอนข้อมูล ไปสู่การเผยแพร่ข้อมูลในรูปแบบเว็บไซต์ที่ผู้คนสามารถเข้าถึงได้

ในปีต่อมา เครือข่ายไทยสารขยายการเชื่อมต่อไปยังสถาบันอุดมศึกษา 34 แห่ง จากทั้งหมด 27 สถาบัน แสดงให้เห็นว่าการใช้อินเทอร์เน็ตเริ่มขยายตัวออกจากกลุ่มผู้บุกเบิกแล้ว ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

6. ปี 2538 คนไทยเริ่มใช้อินเทอร์เน็ตเชิงพาณิชย์

แม้ประเทศไทยจะเริ่มเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตมาตั้งแต่ปี 2530 แต่ประชาชนทั่วไปยังไม่สามารถสมัครใช้บริการได้อย่างแพร่หลาย เพราะระบบในช่วงแรกเน้นการศึกษาและการวิจัยเป็นหลัก

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2538 เมื่อประเทศไทยอนุญาตให้เปิดบริการอินเทอร์เน็ตเชิงพาณิชย์อย่างเป็นทางการ

บริษัท อินเทอร์เน็ตประเทศไทย จำกัด หรือ Internet Thailand เริ่มให้บริการเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2538 และเป็นผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตเชิงพาณิชย์รายแรกของประเทศ

หลังจากนั้นจึงเริ่มมีผู้ให้บริการรายอื่นเข้าสู่ตลาด ทำให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้มากขึ้น ไม่จำกัดอยู่เฉพาะมหาวิทยาลัยและหน่วยงานวิจัยอีกต่อไป ("NECTEC" (https://www.nectec.or.th/users/htk/milestones-th.html))

7. จากผู้ใช้เพียงไม่กี่สิบคน สู่ยุคที่คนไทยใช้อินเทอร์เน็ตในชีวิตประจำวัน

หากย้อนกลับไปในปี 2535 เครือข่ายไทยสารมีผู้ใช้งานเริ่มแรกเพียง 28 คน จาก 20 หน่วยงาน แต่เมื่ออินเทอร์เน็ตเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ในปี 2538 จำนวนผู้ใช้งานก็เริ่มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ในเวลาต่อมาอินเทอร์เน็ตได้เปลี่ยนจากเครื่องมือสื่อสารของนักวิชาการ กลายเป็นเทคโนโลยีที่มีบทบาทต่อการศึกษา ธุรกิจ การซื้อขายสินค้า และการติดต่อสื่อสารของประชาชนทั่วไป

จากเดิมที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะและโมเด็มต่อสายโทรศัพท์ ปัจจุบันคนไทยสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตผ่านโทรศัพท์มือถือได้แทบทุกสถานที่ที่มีสัญญาณเครือข่าย

สรุป อินเทอร์เน็ตไทยเริ่มปีไหน และใครได้ใช้ก่อน?

ประเทศไทยเริ่มมีการใช้อีเมลและการเชื่อมต่อเครือข่ายระหว่างประเทศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 โดยกลุ่มแรกที่ได้ใช้งานคืออาจารย์ นักวิจัย และบุคลากรในมหาวิทยาลัย โดยมีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์และสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชียเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2535 เกิดเครือข่ายไทยสารและเริ่มมีการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตอย่างเต็มเวลาผ่านวงจรเช่า ก่อนที่ปี พ.ศ. 2538 จะเปิดบริการอินเทอร์เน็ตเชิงพาณิชย์ให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้มากขึ้น

ดังนั้น หากนับจุดเริ่มต้นของการใช้อีเมลและการเชื่อมต่อระหว่างประเทศ ต้องย้อนกลับไปถึงปี 2530 แต่หากหมายถึงการใช้อินเทอร์เน็ตเต็มรูปแบบและการเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ จะมีหมุดหมายสำคัญอยู่ในปี 2535 และ 2538 ตามลำดับ