หากเกิดสงครามนิวเคลียร์ ต้องทำอย่างไร ? 5 วิธีเอาตัวรอดจากฝุ่นกัมมันตรังสี

ท่ามกลางสถานการณ์ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ทั่วโลก คำถามเกี่ยวกับเหตุการณ์ร้ายแรงอย่าง “สงครามนิวเคลียร์” กลายเป็นประเด็นที่หลายคนให้ความสนใจ แม้ประเทศไทยจะไม่ได้เป็นเป้าหมายทางการทหารโดยตรงในสถานการณ์สมมตินี้ แต่ผลกระทบจากการระเบิดนิวเคลียร์ และฝุ่นกัมมันตรังสี (Radioactive Fallout) อาจส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และระบบอาหารได้ ขึ้นอยู่กับขนาดของเหตุการณ์ และทิศทางการแพร่กระจายของสารกัมมันตรังสี

การรู้วิธีหลบภัยอย่างถูกต้องจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยหลักการพื้นฐานที่หน่วยงานด้านสาธารณสุข และความปลอดภัยทางรังสีแนะนำคือ เข้าอาคาร หลบอยู่ภายใน  และติดตามข่าวสารจากทางการ

▪️รับมือทันทีเมื่อเกิดการระเบิดนิวเคลียร์

หากพบเห็นแสงวาบรุนแรงหรือรับรู้ว่าเกิดการระเบิดนิวเคลียร์ สิ่งแรกที่ควรทำคือป้องกันตัวเองจากแสง ความร้อน และแรงอัดจากการระเบิด

• อย่ามองแสงวาบโดยตรง : ให้หันหน้าหนี และใช้แขนหรือสิ่งของปิดบังดวงตา เพราะแสงจากการระเบิดอาจทำให้เกิดอันตรายต่อดวงตาได้
• หมอบลงกับพื้นทันที : นอนคว่ำหน้า ใช้มือป้องกันศีรษะ และลำคอ พร้อมหลบหลังสิ่งกำบังที่แข็งแรงหากมีโอกาส
• อยู่ในที่กำบังจนกว่าคลื่นระเบิดจะผ่านไป : อย่ารีบลุกขึ้นหรือวิ่งออกไปทันที เพราะอาจยังมีคลื่นกระแทก เศษวัสดุ   และความร้อนตามมา
• หลีกเลี่ยงหน้าต่าง และกระจก : แรงระเบิดอาจทำให้กระจกแตก และกระเด็นเป็นอันตรายได้ รถยนต์ไม่ใช่ที่หลบภัยที่เหมาะสมสำหรับป้องกันรังสี

⚠️ เมื่อสถานการณ์เอื้ออำนวย ให้รีบเข้าไปอยู่ภายในอาคารที่แข็งแรงโดยเร็วที่สุด

▪️หลบภัยจากฝุ่นกัมมันตรังสีในช่วง 24 ชั่วโมงแรก

หลังการระเบิดนิวเคลียร์ อาจมีฝุ่นกัมมันตรังสีตกลงมาปนเปื้อนพื้นผิว อาคาร ถนน และสิ่งของต่างๆ โดยฝุ่นกัมมันตรังสีเป็นอันตรายอย่างมากในช่วงชั่วโมงแรกๆหลังเหตุการณ์

แนวทางที่หน่วยงานอย่าง CDC และ FEMA แนะนำคือ การเข้าไปหลบภัยภายในอาคาร และอยู่ในนั้นอย่างน้อย 24 ชั่วโมง เว้นแต่เจ้าหน้าที่จะมีคำสั่งให้ปฏิบัติแตกต่างออกไป

• เลือกอาคารคอนกรีตหรืออาคารที่แข็งแรง : หากมีชั้นใต้ดินให้เข้าไปหลบภัย หรือเลือกห้องบริเวณกลางอาคารที่อยู่ห่างจากหน้าต่าง ผนังด้านนอก และหลังคา
• ปิดประตู และหน้าต่าง : ปิดช่องทางที่อากาศจากภายนอกจะเข้ามาได้ และปิดระบบปรับอากาศหรือพัดลมดูดอากาศที่ดึงอากาศจากภายนอกเข้ามา
• อย่ารีบออกจากอาคาร : แม้เหตุระเบิดจะผ่านไปแล้ว แต่ฝุ่นกัมมันตรังสีอาจยังตกค้างอยู่ภายนอก ควรรอฟังคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่ก่อนออกจากที่หลบภัย
• ไม่ควรออกไปตามหาคนในครอบครัวทันที : หากสมาชิกในครอบครัวอยู่ในโรงเรียน โรงพยาบาลหรือสถานที่ทำงาน ควรติดตามประกาศ และรอการประสานงาน เพราะการออกไปข้างนอกอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อทุกคน

▪️วิธีชำระล้างฝุ่นกัมมันตรังสีออกจากร่างกาย

หากอยู่กลางแจ้งในช่วงที่มีฝุ่นกัมมันตรังสีตกลงมา เสื้อผ้า และผิวหนังอาจปนเปื้อนสารกัมมันตรังสีได้ การกำจัดสิ่งปนเปื้อนออกจากร่างกายโดยเร็วจะช่วยลดการสัมผัสรังสีเพิ่มเติม

• ถอดเสื้อผ้าชั้นนอก : ถอดเสื้อผ้าที่อาจสัมผัสฝุ่นกัมมันตรังสีอย่างระมัดระวัง ใส่ถุงพลาสติก และปิดปากถุงให้เรียบร้อย จากนั้นวางไว้ห่างจากคน และสัตว์เลี้ยง
• ชำระล้างร่างกาย : อาบน้ำด้วยน้ำ และสบู่ตามปกติ โดยล้างผิวหนัง และเส้นผมอย่างเบามือ ไม่ควรขัดหรือเกาผิวหนังอย่างรุนแรง
• เปลี่ยนเป็นเสื้อผ้าสะอาด : หลังชำระล้างแล้วให้สวมเสื้อผ้าที่สะอาด เพื่อลดโอกาสสัมผัสสิ่งปนเปื้อนซ้ำ
• ดูแลบาดแผล : หากมีบาดแผล ควรปิดแผลให้เรียบร้อย และหลีกเลี่ยงไม่ให้ฝุ่นหรือสิ่งปนเปื้อนเข้าไปในแผล

ข้อมูลจาก CDC ระบุว่า เพียงถอดเสื้อผ้าชั้นนอกออกก็อาจช่วยกำจัดสารกัมมันตรังสีที่ติดอยู่บนร่างกายได้มากถึงประมาณ 90%

▪️เตรียมอาหาร และน้ำดื่มอย่างไรให้ปลอดภัย

ในสถานการณ์ที่มีฝุ่นกัมมันตรังสีปนเปื้อน สิ่งสำคัญคือ การเลือกบริโภคอาหาร และน้ำที่ไม่ได้สัมผัสกับสิ่งปนเปื้อนจากภายนอก

• เลือกอาหารที่บรรจุภัณฑ์ปิดสนิท : เช่น อาหารกระป๋อง อาหารแห้งบรรจุถุง  และอาหารที่เก็บอยู่ภายในอาคารก่อนเกิดเหตุ
• เลือกน้ำดื่มบรรจุขวดที่ปิดสนิท : เป็นทางเลือกที่เหมาะสมในช่วงแรก โดยเฉพาะน้ำที่เก็บไว้ภายในอาคาร และไม่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์
• หลีกเลี่ยงอาหารจากภายนอก : ไม่ควรเก็บผัก ผลไม้หรืออาหารที่วางอยู่กลางแจ้งมารับประทานจนกว่าจะได้รับการยืนยันความปลอดภัย
• ติดตามประกาศเกี่ยวกับน้ำประปา : ไม่ควรสรุปว่า น้ำประปาทุกพื้นที่ปนเปื้อนหรือปลอดภัยเหมือนกันทั้งหมด ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่

การต้มน้ำไม่สามารถกำจัดสารกัมมันตรังสีทุกชนิดได้ ดังนั้น หากมีประกาศเตือนเรื่องการปนเปื้อน ควรใช้น้ำจากแหล่งที่ทางการยืนยันว่าปลอดภัยแทน

▪️ระบบเฝ้าระวังภัยทางรังสีของประเทศไทย

สำหรับประเทศไทย หน่วยงานสำคัญที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีคือ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ซึ่งมีภารกิจติดตาม ตรวจสอบ และเฝ้าระวังระดับรังสีในสิ่งแวดล้อม

ข้อมูลจากสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติระบุว่า  ประเทศไทยมีสถานีเฝ้าระวังภัยทางรังสีจำนวน 20 สถานี ครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศ โดยระบบสามารถตรวจวัดรังสีในสิ่งแวดล้อมแบบอัตโนมัติ และส่งข้อมูลแบบเรียลไทม์ตลอด 24 ชั่วโมง

ข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญต่อการติดตามสถานการณ์ และประเมินความเสี่ยงด้านรังสี อย่างไรก็ตาม การมีสถานีเฝ้าระวังไม่ได้หมายความว่าประเทศไทยจะปราศจากความเสี่ยงในทุกสถานการณ์ ประชาชนจึงควรติดตามประกาศจากหน่วยงานรัฐอย่างใกล้ชิด

หากเกิดเหตุฉุกเฉิน ควรติดตามข้อมูลจากช่องทางของหน่วยงานทางการ วิทยุ โทรทัศน์ และระบบแจ้งเตือนภัยของรัฐ พร้อมปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องการหลบภัยหรืออพยพอย่างเคร่งครัด

▪️หลักจำง่ายๆ เพื่อเอาตัวรอดจากเหตุการณ์นิวเคลียร์

แม้สงครามนิวเคลียร์จะเป็นสถานการณ์ร้ายแรงที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น แต่การมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการหลบภัย และการป้องกันฝุ่นกัมมันตรังสี จะช่วยให้ประชาชนเตรียมพร้อมได้ดียิ่งขึ้น

หลักสำคัญที่ควรจดจำคือ เข้าอาคารให้เร็วที่สุด อยู่ภายในอาคารอย่างน้อย 24 ชั่วโมง และติดตามข่าวสารจากทางการ อย่ารีบออกไปข้างนอกหรืออพยพด้วยตนเองโดยไม่มีข้อมูลยืนยัน เพราะการตัดสินใจผิดพลาดอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อชีวิตได้