คนว่ายผ่านหลอดเลือดของวาฬสีน้ำเงินได้จริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

วาฬสีน้ำเงินโผล่ขึ้นมาหายใจข้างเรือลำเล็ก แผ่นหลังของมันกินพื้นที่ในสายตาไปเกือบหมด พอเห็นขนาดตัวแล้วก็พอเข้าใจว่าทำไมถึงมีคนเล่าต่อกันว่า หัวใจของมันใหญ่จนคนว่ายผ่านหลอดเลือดเข้าไปได้

ภาพในหัวชวนให้จินตนาการเหมือนมีอุโมงค์อยู่ในตัววาฬ แต่หัวใจกับหลอดเลือดเป็นคนละส่วนกัน การดูน้ำหนักหัวใจเพียงอย่างเดียวจึงตอบไม่ได้ว่าภายในหลอดเลือดมีพื้นที่พอสำหรับคนหรือเปล่า

ข้อมูลจากตัวอย่างหัวใจที่นักวิทยาศาสตร์ตรวจสอบไม่สนับสนุนว่าผู้ใหญ่จะว่ายผ่านหลอดเลือดแดงใหญ่ได้ รายงานที่อ้างถึงทีมพิพิธภัณฑ์ระบุว่าช่องหลอดเลือดมีขนาดพอให้ศีรษะคนเข้าไปได้ แต่ไม่พอสำหรับทั้งตัว ส่วนขนาดอาจแตกต่างกันตามวาฬแต่ละตัว

มีข้อมูลที่ขัดกันอยู่ด้วย หน้าข้อมูลของอุทยานแห่งชาติ Channel Islands ในสหรัฐฯ ระบุว่าคนสามารถคลานผ่านหลอดเลือดแดงใหญ่ของวาฬสีน้ำเงินได้ แต่ไม่ได้ให้ขนาดหลอดเลือดประกอบ ขณะที่รายงานจากการตรวจหัวใจตัวอย่างให้ภาพแคบกว่านั้น จึงยังไม่มีหลักฐานเพียงพอจะยืนยันคำกล่าวว่าผู้ใหญ่ทั้งคนว่ายผ่านได้

หัวใจใหญ่แค่ไหนเมื่อมีตัวอย่างให้ดู

ในปี 2014 วาฬสีน้ำเงินหลายตัวเกยตื้นตายที่นิวฟันด์แลนด์ ประเทศแคนาดา ทีมจาก Royal Ontario Museum ได้เก็บหัวใจของวาฬตัวหนึ่งไว้เพื่อศึกษาและอนุรักษ์ National Geographic รายงานว่าหัวใจตัวอย่างนี้มีน้ำหนักราว 400 ปอนด์ หรือประมาณ 180 กิโลกรัม และมีขนาดประมาณ 1.5 × 1.2 × 1.5 เมตร

ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลของตัวอย่างหนึ่ง ไม่ใช่น้ำหนักมาตรฐานของวาฬสีน้ำเงินทุกตัว หน่วยงาน NOAA ก็ยกน้ำหนักประมาณ 400 ปอนด์มาเปรียบกับเปียโนตั้ง ส่วนคำเปรียบเทียบว่าหัวใจมีขนาดเท่ารถยนต์นั้น National Geographic ชี้ว่ารถ Volkswagen Beetle ยาวและกว้างกว่าหัวใจตัวอย่างมาก การเปรียบด้วยสิ่งของจึงควรแยกด้วยว่ากำลังเทียบน้ำหนักหรือเทียบขนาด

หัวใจของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทำหน้าที่สูบฉีดเลือด ส่วนหลอดเลือดแดงใหญ่หรือเอออร์ตาเป็นทางนำเลือดออกจากหัวใจไปเลี้ยงร่างกาย แม้ช่องใกล้หัวใจจะมีขนาดใหญ่ ก็ไม่ได้หมายความว่าหลอดเลือดทั้งเส้นจะกว้างเท่ากันตลอดทาง เพราะมีการแยกแขนงออกไปยังอวัยวะต่าง ๆ

หัวใจทำงานอย่างไรตอนวาฬดำน้ำ

ปี 2019 นักวิจัยที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดรายงานการบันทึกอัตราการเต้นหัวใจของวาฬสีน้ำเงินในธรรมชาติ โดยติดอุปกรณ์ด้วยถ้วยดูดไว้กับตัววาฬ อุปกรณ์เลื่อนไปอยู่ใกล้ครีบด้านซ้ายและรับสัญญาณหัวใจได้

ในการวัดวาฬตัวนั้น ช่วงดำน้ำอัตราการเต้นต่ำสุดโดยเฉลี่ยอยู่ราว 4–8 ครั้งต่อนาที และมีช่วงที่ลดลงเหลือ 2 ครั้งต่อนาที เมื่อขึ้นมาหายใจที่ผิวน้ำ อัตราสูงสุดอยู่ราว 25–37 ครั้งต่อนาที ตัวเลขเหล่านี้มาจากวาฬที่ศึกษา ไม่ใช่อัตราคงที่ของวาฬสีน้ำเงินทุกตัว

ทีมวิจัยเสนอว่า ส่วนโค้งของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่ยืดหยุ่นอาจช่วยรักษาการไหลเวียนของเลือดระหว่างจังหวะหัวใจเต้น นั่นเป็นคำอธิบายที่นักวิจัยเสนอจากผลการศึกษา ไม่ใช่ภาพของท่อกลวงขนาดยักษ์ที่มีพื้นที่ให้ว่ายเล่น

หัวใจตัวอย่างที่หนักราว 180 กิโลกรัมก็ใหญ่พอให้เห็นแล้วว่าร่างกายของวาฬต้องใช้ระบบไหลเวียนเลือดขนาดมหึมา ส่วนเรื่องคนว่ายผ่านหลอดเลือดนั้น หลักฐานจากตัวอย่างที่ตรวจสอบชี้ว่าเป็นการเล่าเกินขนาดของช่องหลอดเลือดที่พบ