ญี่ปุ่นมีเกาะทั้งหมดกี่เกาะและเกาะหลักมีอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเปิดแผนที่ญี่ปุ่น เรามักเห็นแผ่นดินยาวเรียงตัวอยู่กลางทะเล มีเกาะใหญ่ทางเหนือ เกาะทอดยาวตรงกลาง และเกาะขนาดเล็กกระจายอยู่รอบชายฝั่ง แต่ถ้าต้องนับเกาะทั้งหมด จะเริ่มนับตรงไหน และเกาะเล็กแค่ไหนถึงจะรวมเข้าไปด้วย?

ตัวเลขที่พบในหนังสือหรือบทความเก่า ๆ มักบอกว่าญี่ปุ่นมี 6,852 เกาะ ส่วนเกาะหลักที่คุ้นชื่อกันมี 4 เกาะ ได้แก่ ฮอนชู ฮอกไกโด คิวชู และชิโกกุ ตัวเลขเกาะทั้งหมดจึงชวนให้สงสัยว่า เกาะที่เหลืออยู่ตรงไหนกันบ้าง

ผลนับที่สำนักงานสารสนเทศภูมิศาสตร์ญี่ปุ่นเผยแพร่ในปี 2023 ระบุว่า ญี่ปุ่นมี 14,125 เกาะ โดยใช้ข้อมูลแผนที่ ณ เดือนมกราคม 2022 ตัวเลข 6,852 เกาะเป็นข้อมูลจากการนับครั้งก่อน ส่วนรายงานสถิติญี่ปุ่นฉบับปี 2026 ก็แสดงจำนวน 14,125 เกาะเช่นเดียวกัน

จำนวนที่เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่ามีเกาะใหม่ผุดขึ้นมากว่าเจ็ดพันเกาะ หน่วยงานญี่ปุ่นอธิบายว่า การนับครั้งใหม่ใช้ข้อมูลแผนที่ดิจิทัลที่ละเอียดขึ้น จึงตรวจพบและนับเกาะเล็ก ๆ ได้ครอบคลุมกว่าเดิม รวมถึงพื้นที่ที่การนับครั้งก่อนอาจไม่ได้รวบรวมไว้ครบ

เกณฑ์ของการนับครั้งใหม่นับพื้นที่ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและมีเส้นรอบเกาะยาวอย่างน้อย 100 เมตร ตัวเลขนี้จึงรวมเกาะเล็กที่ไม่มีคนอาศัยอยู่ด้วย ไม่ได้หมายถึงเกาะที่มีเมือง ชุมชน หรือท่าเรือทุกแห่ง เกณฑ์ความยาวเส้นรอบเกาะยังเป็นเกณฑ์สำหรับการสำรวจครั้งนี้ ไม่ได้แปลว่าพื้นดินที่เล็กกว่านั้นไม่มีอยู่จริง

แล้วเกาะหลักทั้งสี่อยู่ตรงไหน?

• ฮอนชู เป็นเกาะใหญ่ที่สุด อยู่บริเวณตอนกลางของประเทศ มีเมืองโตเกียว เกียวโต และโอซาก้า

• ฮอกไกโด อยู่ทางเหนือ มีซัปโปโรเป็นเมืองสำคัญ และขึ้นชื่อเรื่องอากาศหนาวกับหิมะในฤดูหนาว

• คิวชู อยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฮอนชู มีเมืองฟุกุโอกะและภูมิประเทศที่มีภูเขาไฟกับบ่อน้ำพุร้อน

• ชิโกกุ อยู่ทางใต้ของฮอนชู คั่นด้วยทะเลในเซโตะ มีทั้งเมืองชายฝั่ง ภูเขา และเส้นทางแสวงบุญที่เชื่อมวัดหลายแห่ง

ทั้งสี่เกาะเชื่อมถึงกันได้หลายทาง เช่น อุโมงค์ระหว่างฮอนชูกับฮอกไกโด และสะพานหลายเส้นทางระหว่างฮอนชูกับชิโกกุ ขณะเดียวกัน เกาะอื่น ๆ บางแห่งต้องเดินทางต่อด้วยเรือหรือเครื่องบิน

ญี่ปุ่นยังมีเกาะที่คนไทยคุ้นชื่ออย่างเกาะโอกินาวะ ซึ่งอยู่ในจังหวัดโอกินาวะทางตอนใต้ และเกาะซาโดะนอกชายฝั่งจังหวัดนีงาตะ เกาะเหล่านี้อยู่นอกกลุ่มเกาะหลักสี่แห่ง แต่เป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะญี่ปุ่นเช่นกัน

ดังนั้น ประโยคที่ว่าญี่ปุ่นมีมากกว่า 6,800 เกาะยังไม่ผิดในเชิงจำนวน แต่ถ้าต้องการใช้ตัวเลขที่หน่วยงานญี่ปุ่นสำรวจใหม่ ควรระบุ 14,125 เกาะ พร้อมบอกเกณฑ์และช่วงเวลาของข้อมูล เพราะวิธีทำแผนที่และลักษณะชายฝั่งอาจเปลี่ยนแปลงได้ ตัวเลขจึงบอกทั้งจำนวนเกาะและวิธีที่ใช้มองแผ่นดินในช่วงเวลานั้น