โตเกียวยังเป็นเขตเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในโลกหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพผู้คนเดินข้ามถนนในโตเกียวและรถไฟที่แน่นช่วงเช้า ทำให้พอนึกออกว่าเมืองนี้มีคนอยู่หนาแน่นเพียงใด ตัวเลขที่มักเห็นตามบทความคือโตเกียวมีประชากรมากกว่า 37 ล้านคน และเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในโลก

ตัวเลขระดับ 37 ล้านมีที่มา สหประชาชาติเคยประเมินกลุ่มเมืองโตเกียวไว้ราว 37 ล้านคนในรายงานฉบับปี 2018 แต่เมื่อใช้ข้อมูลชุดใหม่ ตัวเลขและอันดับที่ได้เปลี่ยนไป

รายงานสหประชาชาติฉบับปี 2025 จัดให้จาการ์ตาเป็นเขตเมืองที่มีประชากรมากที่สุด ประมาณ 41.9 ล้านคน ตามด้วยธากา 36.6 ล้านคน และโตเกียว 33.4 ล้านคน โดยเป็นค่าประมาณ ณ วันที่ 1 กรกฎาคม 2025 ภายใต้นิยามที่ใช้เปรียบเทียบในรายงานชุดเดียวกัน

สำนักงานสถิติแห่งสหพันธ์เยอรมนีสรุปข้อมูลชุดเดียวกันและรายงานอันดับตรงกัน ทั้งสามเมืองมีประชากรมหาศาล แต่ตัวเลขเหล่านี้นับพื้นที่เมืองที่เชื่อมต่อกัน ไม่ได้หมายถึงคนที่อยู่ภายในเขตการปกครองของเมืองชั้นในเพียงอย่างเดียว

ทำไมโตเกียวจึงมีทั้งตัวเลข 33 ล้านและ 37 ล้าน?

ส่วนหนึ่งมาจากปีและวิธีกำหนดพื้นที่ รายงานปี 2018 ใช้ขอบเขตกลุ่มเมืองจากข้อมูลและนิยามที่มีในเวลานั้น ส่วนฉบับปี 2025 ใช้วิธีจำแนกพื้นที่เมืองที่เป็นมาตรฐานเดียวกันมากขึ้นเพื่อเปรียบเทียบระหว่างประเทศ โดยพิจารณาพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นและต่อเนื่องกัน

เมื่อเปลี่ยนวิธีวาดขอบเขต จำนวนคนที่อยู่ภายในขอบเขตก็เปลี่ยนได้ จึงนำ 37 ล้านในรายงานเก่ามาลบกับ 33.4 ล้านในรายงานใหม่ แล้วสรุปว่ามีคนย้ายออกหรือเสียชีวิตไปเกือบ 4 ล้านคนไม่ได้ ตัวเลขสองชุดไม่ได้วัดพื้นที่เดียวกันด้วยวิธีเดียวกัน

คำว่าเขตมหานครยังอาจใช้ขอบเขตอีกแบบ เช่น รวมพื้นที่รอบเมืองที่ผู้คนเดินทางเข้าไปทำงาน ขณะที่ตัวเลขเขตปกครองโตเกียวนับตามเส้นแบ่งราชการ การจัดอันดับเขตมหานครตามนิยามอื่นจึงอาจให้ผลต่างจากอันดับเขตเมืองของสหประชาชาติได้

พื้นที่รอบโตเกียวเชื่อมกันด้วยที่อยู่อาศัย สถานีรถไฟ และย่านทำงาน ผู้คนจำนวนมากเดินทางข้ามเขตในแต่ละวัน การเลือกขอบเขตจึงมีผลต่อทั้งจำนวนประชากรที่รายงานและการวางแผนบริการสำหรับคนในพื้นที่

สำหรับการเปรียบเทียบตามรายงานสหประชาชาติปี 2025 โตเกียวอยู่ที่อันดับ 3 ด้วยประชากรประมาณ 33.4 ล้านคน ส่วนข้อความว่าโตเกียวมีราว 37 ล้านคนและอยู่อันดับ 1 สอดคล้องกับรายงานฉบับปี 2018 แต่ไม่ควรนำมาใช้เป็นอันดับล่าสุดโดยไม่ระบุปีและวิธีนับ