ชื่อมหาวิทยาลัยมีผลต่อการสมัครงานในไทยและต่างประเทศแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ใบสมัครงานสองใบวางอยู่บนโต๊ะ คนหนึ่งจบจากมหาวิทยาลัยที่ชื่อคุ้นหู อีกคนจบจากสถาบันที่ผู้สัมภาษณ์อาจไม่รู้จัก ทั้งคู่สมัครตำแหน่งเดียวกัน คำถามที่ตามมาคือชื่อมหาวิทยาลัยจะทำให้โอกาสได้งานต่างกันแค่ไหน

เรื่องนี้ตอบเป็นเปอร์เซ็นต์เดียวไม่ได้ เพราะแต่ละบริษัท สายงาน และช่วงประสบการณ์ใช้เกณฑ์ต่างกัน อีกทั้งข้อมูลสำรวจมักสะท้อนความเห็นของนายจ้างเฉพาะกลุ่ม ไม่ได้แทนทุกบริษัท

ชื่อมหาวิทยาลัยมีผลได้ทั้งในไทยและต่างประเทศ โดยเฉพาะช่วงสมัครงานแรก เพราะผู้สมัครยังมีประสบการณ์ให้ดูไม่มาก ชื่อสถาบันอาจเป็นข้อมูลหนึ่งที่นายจ้างใช้คัดกรองหรือทำความรู้จักผู้สมัคร แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะถูกเรียกสัมภาษณ์หรือได้งาน และหลายแห่งพิจารณาสาขา ทักษะ ผลงาน และประสบการณ์ควบคู่กัน

ในไทย ชื่อสถาบันช่วยเปิดประตูได้อย่างไร

บริษัทที่เคยรับบัณฑิตจากบางมหาวิทยาลัยแล้วมีประสบการณ์ที่ดี อาจคุ้นเคยกับหลักสูตรหรือกลับไปจัดกิจกรรมรับสมัครที่เดิม นักศึกษาที่นั่นจึงมีโอกาสเจอนายจ้างและข่าวรับสมัครได้สะดวกขึ้น รุ่นพี่หรืออาจารย์ก็อาจช่วยแนะนำโอกาสฝึกงานได้เช่นกัน

ความได้เปรียบเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าบัณฑิตทุกคนจากสถาบันนั้นเก่งเท่ากัน หรือคนจากมหาวิทยาลัยอื่นทำงานสู้ไม่ได้ และยังไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้บอกได้ว่าบริษัทไทยให้น้ำหนักชื่อมหาวิทยาลัยกี่เปอร์เซ็นต์

ในประกาศรับสมัครจริง ควรแยกให้ออกระหว่าง วุฒิและสาขาที่จำเป็น กับชื่อเสียงของสถาบัน บางตำแหน่งกำหนดวุฒิ สาขา หรือใบอนุญาตวิชาชีพเป็นเงื่อนไข ส่วนบางงานเปิดกว้างกว่าและดูความสามารถจากแบบทดสอบหรือผลงาน

แนวโน้มการจ้างงานไทยจาก Adecco ปี 2026 ระบุว่านายจ้างเลือกผู้สมัครอย่างรอบคอบขึ้น และให้ความสำคัญกับประสบการณ์ที่พิสูจน์ได้ว่าใช้ทำงานได้จริง ข้อมูลนี้บอกทิศทางของตลาดจากมุมผู้จัดหางาน แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าชื่อมหาวิทยาลัยหมดความสำคัญ

ต่างประเทศก็มีเรื่องชื่อมหาวิทยาลัย

อังกฤษมีตัวอย่างที่เห็นได้จากรายงานตลาดบัณฑิตปี 2026 ซึ่งศึกษานายจ้างชั้นนำ 100 แห่ง พบว่าบริษัทเหล่านี้เลือกไปประชาสัมพันธ์และจัดกิจกรรมรับสมัครในมหาวิทยาลัยบางแห่งมากกว่าแห่งอื่น การไปออกบูธบ่อยหมายถึงนักศึกษามีโอกาสเข้าถึงนายจ้างมากขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่าบริษัทรับคนจากมหาวิทยาลัยเหล่านั้นเท่านั้น

อีกด้านหนึ่ง ผลสำรวจนายจ้างอังกฤษ 252 รายที่ CBI Economics ทำให้ University Alliance ในปี 2024 พบว่า 8% ระบุว่ามหาวิทยาลัยที่เรียนเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จของบัณฑิตในตลาดงาน ขณะที่ 52% ให้ความสำคัญกับความตรงของสาขา และ 42% ให้ความสำคัญกับประสบการณ์ทำงานระหว่างเรียน ตัวเลขนี้เป็นความเห็นของผู้ตอบแบบสำรวจ ไม่ใช่สัดส่วนบริษัททั้งหมดในประเทศ และไม่ใช่ผลการติดตามว่าใครได้งานจริง

ฝั่งสหรัฐฯ สมาคม NACE สำรวจนายจ้างสำหรับรายงาน Job Outlook 2025 พบว่า 64.8% ของผู้ตอบใช้แนวทางคัดเลือกโดยดูทักษะสำหรับตำแหน่งเริ่มต้น ผลสำรวจนี้ชี้ว่าหลายนายจ้างมองหาหลักฐานความสามารถ แต่ก็ไม่ได้บอกว่าพวกเขาเลิกดูวุฒิหรือชื่อสถาบันแล้ว

ถ้าไม่ได้จบมหาวิทยาลัยที่บริษัทคุ้นชื่อ ควรทำอย่างไร

เริ่มจากอ่านคุณสมบัติของงานให้ละเอียด แล้วเตรียมหลักฐานให้ตรงตำแหน่ง เช่น งานโปรแกรมเมอร์อาจมีโครงการที่อธิบายได้ว่าตัวเองออกแบบและแก้ปัญหาส่วนไหน งานการตลาดอาจยกตัวอย่างแคมเปญพร้อมผลลัพธ์ ส่วนงานบัญชีอาจแสดงประสบการณ์ใช้เครื่องมือและความเข้าใจงานเอกสาร

เด็กจบใหม่ใช้โปรเจกต์เรียน ฝึกงาน งานพิเศษ หรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องแทนประสบการณ์เต็มเวลาได้ โดยเล่าให้ชัดว่ารับผิดชอบอะไร เจอปัญหาแบบไหน และทำอะไรจนเกิดผล งานชิ้นเล็กที่อธิบายได้จริงมีประโยชน์กว่าการใส่รายชื่อทักษะยาว ๆ โดยไม่มีตัวอย่าง

ส่วนคนที่ทำงานมาหลายปี ผลงานและประสบการณ์ที่ตรงตำแหน่งมักช่วยให้ผู้จ้างประเมินได้ละเอียดขึ้น แม้บางองค์กรยังให้ความสำคัญกับวุฒิหรือชื่อสถาบันอยู่ การเลือกมหาวิทยาลัยจึงควรดูทั้งคุณภาพหลักสูตร ค่าใช้จ่าย โอกาสฝึกงาน และเส้นทางอาชีพที่ต้องการ ไม่จำเป็นต้องตัดสินอนาคตจากชื่อบนใบปริญญาเพียงบรรทัดเดียว