แหล่งปลูกทุเรียนที่ใหญ่และสร้างมูลค่ามากที่สุดของไทยอยู่ที่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ช่วงทุเรียนออกจากสวน รถบรรทุกขนผลหนามแหลมวิ่งเข้าโรงคัดบรรจุกันตั้งแต่เช้า บางส่วนเตรียมส่งตลาดในประเทศ บางส่วนเดินทางต่อไปต่างแดน ผลไม้ชนิดเดียวกันนี้สร้างรายได้ตั้งแต่คนดูแลสวน คนตัดทุเรียน ไปจนถึงผู้คัดและขนส่ง

ถ้าจะหาว่าแหล่งไหนใหญ่ที่สุด ต้องแยกก่อนว่ากำลังวัดพื้นที่ปลูก ปริมาณผลผลิต หรือมูลค่าการขาย เพราะตัวเลขแต่ละชุดตอบคนละเรื่อง และมูลค่าขายก็ไม่ได้เท่ากับกำไรที่ชาวสวนได้รับ

เมื่อเทียบระดับจังหวัดจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ จันทบุรีเป็นแหล่งปลูกและผลิตทุเรียนรายใหญ่ที่สุดของไทย ส่วนด้านมูลค่า จังหวัดรายงานผลผลิตปี 2567 ไว้ที่ 67,300 ล้านบาท แต่ยังไม่มีชุดข้อมูลมูลค่าทุเรียนรวมของทุกจังหวัดในปีเดียวกันที่ใช้ยืนยันอันดับหนึ่งด้านรายได้อย่างตรงกัน

จันทบุรีปลูกมากแค่ไหน

ข้อมูลสถิติการเกษตรปี 2568 ซึ่งระบุเป็นตัวเลขเบื้องต้น แสดงว่าจันทบุรีมีพื้นที่ยืนต้นทุเรียน 469,721 ไร่ ในจำนวนนี้เป็นพื้นที่ให้ผล 335,883 ไร่ และมีผลผลิตประมาณ 575,611 ตัน

ในชุดข้อมูลเดียวกัน ชุมพรมีพื้นที่ยืนต้น 334,576 ไร่ พื้นที่ให้ผล 240,775 ไร่ และผลผลิตเบื้องต้น 270,794 ตัน จันทบุรีจึงมีทั้งพื้นที่ปลูกและผลผลิตสูงกว่าในการเปรียบเทียบปีนั้น ส่วนพื้นที่ยืนต้นกับพื้นที่ให้ผลไม่เท่ากัน เพราะสวนบางส่วนยังไม่ถึงระยะเก็บผล

ตัวเลขอาจต่างจากข่าวคาดการณ์ระหว่างฤดูได้ เช่น การประเมินผลผลิตก่อนเก็บเกี่ยวอาจเปลี่ยนไปตามสภาพอากาศและข้อมูลที่ปรับปรุงภายหลัง จึงควรดูปีและสถานะของตัวเลขควบคู่กัน

มูลค่าหลายหมื่นล้านมาจากไหน

จังหวัดจันทบุรีรายงานว่า ปีการผลิต 2567 มีทุเรียน 448,692 ตัน คิดเป็นมูลค่า 67,300 ล้านบาท โดยผลผลิตส่วนใหญ่ส่งไปตลาดต่างประเทศ ตัวเลขนี้แสดงขนาดเศรษฐกิจของผลผลิตในจังหวัด ไม่ได้หมายความว่าเงินจำนวนดังกล่าวเป็นกำไรสุทธิของชาวสวน

ก่อนทุเรียนจะถึงผู้ซื้อ มีค่าใช้จ่ายหลายขั้น ตั้งแต่ปุ๋ย น้ำ แรงงาน การตัด การคัดคุณภาพ ไปจนถึงบรรจุและขนส่ง ราคาที่สวนได้รับจึงต่างจากราคาขายปลายทาง และเปลี่ยนได้ตามช่วงฤดู คุณภาพผลผลิต และความต้องการของตลาด

ตลาดส่งออกมีบทบาทมากต่อจังหวัด แต่การพึ่งตลาดใหญ่ก็ทำให้ราคาหน้าสวนอ่อนไหวต่อคำสั่งซื้อและเงื่อนไขนำเข้า การรักษาคุณภาพผลผลิตจึงมีผลต่อทั้งโอกาสขายและรายได้ของผู้เกี่ยวข้องตลอดเส้นทาง

แล้วชุมพรอยู่ตรงไหน

ชุมพรเป็นแหล่งผลิตสำคัญของภาคใต้ และมีตัวเลขอีกชุดที่อาจทำให้เข้าใจสลับกันได้ กระทรวงพาณิชย์รายงานว่าในปี 2568 ทุเรียนชุมพรมีมูลค่าการตลาดสูงสุดในกลุ่มทุเรียน GI ที่สำรวจ กว่า 49,000 ล้านบาท

ตัวเลขนี้ใช้ขอบเขตสินค้าที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI จึงเทียบตรง ๆ กับมูลค่าทุเรียนรวมทุกประเภทของจันทบุรีในอีกปีหนึ่งไม่ได้ อีกทั้งข้อมูล GI รายงานปริมาณของชุมพรไว้มากกว่าสถิติการเกษตรชุดข้างต้น จึงไม่ควรนำมาบวกหรือจัดอันดับร่วมกันโดยไม่ทราบขอบเขตและวิธีนับที่ตรงกัน

ถ้าดูพื้นที่และผลผลิตรายจังหวัดตามสถิติปี 2568 จันทบุรีนำอยู่ ส่วนคำว่าแหล่งที่ทำเงินมากที่สุดต้องระบุประเภทสินค้าและปีให้ชัด: จันทบุรีมีมูลค่าทุเรียนรวมที่จังหวัดรายงานสูงมาก ขณะที่ชุมพรนำในกลุ่มทุเรียน GI ตามการสำรวจของกระทรวงพาณิชย์